Mustafa Kemal’in devlet adamlığı gelecek nesiller adına bir örnektir
Mustafa Kemal’in devlet adamlığı adına her görüşmesi, gelecek nesiller adına bir örnektir
28.02.2026 00:10:00
Haber Merkezi
Haber Merkezi
Mustafa Kemal'in devlet adamlığı adına her görüşmesi, gelecek nesiller adına bir örnektir.
Georges Picot, 6 Aralık'ta Kayseri'ye gelerek önce Ali Fuat Paşa ile görüşür. Daha sonra Mustafa Kemal ile görüşmek üzere Sivas'a gelir.
Bu görüşmeyi, görüşmelere katılan Bekir Sami Bey, Hüseyin Rauf ve Ahmet Rüstem Beyler şöyle anlatırlar:
"Mösyö Picot Sivas'a akşamüzeri gelmiş ve Temsil Heyeti'ne bir kartvizit bırakmıştı. Kartvizitin üzerindeki 'Fransa Hükûmeti'nin Suriye ve Ermenistan mümessili' ibaresini gören Mustafa Kemal Paşa, Müsyö Picot'a haber göndererek Fransa'nın Ermenistan mümessili sıfatıyla gelmiş bir zatı kabul edemeyeceğini bildirmişti.
Bunun üzerine Fransız diplomatı bizzat Heyet-i Temsiliye'nin ikamet ettiği Sultani binasına gelmiş ve Erivan'daki Ermenistan hükûmeti nezdinde mümessil bulunduğunu, yoksa bu hükûmetin hudutları dışında kurulması tasavvur edilen bir hükûmet ile hiçbir alaka ve münasebeti olmadığını izah eyledikten sonra Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları tarafından kabul olunmuştu.
Mösyö Picot sözlerine şöyle başlamıştı:
'Fransa Hükûmeti pek yakın bir zamanda değişecektir. Mösyö Briand başvekalete gelecektir. Yeni Fransız Hükûmeti'nin siyaseti, Türk millî siyasetine tamamen taraftar olacaktır.'
Bu kati teminattan sonra uzun münakaşalar cereyan etmiş, Türk-Arap-Ermeni meseleleri hakkında Paşa ile Picot arasında tam bir mutabakat hâsıl olmuştu.
Mösyö Picot, müstakbel Kilikya kurtuluş hareketimiz hakkında o kadar mübalağalı şayialara inanmıştı ki, Mustafa Kemal Paşa'ya, 'Türk-Fransız müstakbel dostluğu ve müşterek menfaati elimzdedir. Kilikya'ya doğru yürümekte olan millî ordularınızın bulundukları yerlerde kalmaları için derhal emir verirseniz her şey esasından halledilmiş olacaktır' dedi.
Fransız diplomatı bu talebi birkaç kez tekrarlamıştı.
Mustafa Kemal Paşa, bütün zeka ve kabiliyetini toplayarak Picot'un hayalinde çok büyütmüş ve ehemmiyet vermiş olduğu 'millî ordu'larımızın yaptığı tesirden istifadeler temin edebilmek için mülakatta hazır bulunan Hüseyin Rauf Ahmet Rüstem ve Bekir Sami Beyleri de inandıracak gibi biraz düşünceye daldıktan sonra Picot'a dönerek, 'Fakat benden mümkün olamayacak bir şeyi istiyorsunuz' demişti.
Bu cevap karşısında Picot şaşırmıştı. Mustafa Kemal Paşa'nın arkadaşları da mademki bu kadar büyük millî ordularımız varmış da neden şimdiye kadar kendilerinden saklanmış olduğunu anlayamamış gibi bir vaziyet almışlardı. Mustafa Kemal Paşa bu müsait havadan istifade ederek sözlerine devam eylemişti:
'Milletin istikbali tehlikeye girdiği vakit, millet, ordularını kendi toplar ve yalnız bir hareket tarzı kabul eder. O da kurtuluş uğrunda sonuna kadar kanını dökmek. Eğer Kilikya'da Türk'ün istiklalini almak gibi bir niyetiniz olmadığını fiilen ispat edecek olursanız, bu orduların üzerinize yürüyerek sizinle muharebeye tutuşacaklarını zannetmem.
Görüyorsunuz istediğiniz şey hakikaten benim elimde değildir.' Mülakatta hazır bulunan Mustafa Kemal Paşa'nın arkadaşları Türkçe olarak, 'Paşam, bu kadar hüsniniyetle vaadlerde bulunmuş olan Mösyö Picot'a istikbal hakkında bir ümit verebilmek için ordularımızı durdurmaya gayret ederiz gibi bir şeyler söyleyiniz, müsterih olacaktır' demişlerdi.
Mustafa Kemal Paşa, 'İstedikleri benim elimde değil, onun elinde' cevabını vermişti.
Mösyö Picot, aldığı cevaplar üzerine bir hayli düşünmüş, sonra, 'Haklısınız' demişti, 'Avdetimde Kilikya'dan geçeceğim ve oradaki Fransız kumandanlarına, Fransa'nın müstakbel siyasetini anlatacağım. Kan dökmemenin de kendi ellerinde olduğunu hatırlatacağım.'
Konuşmanın sonunda da şu sözleri söylemişti:
'Türk milletinin istekleri ile İstanbul Hükûmeti'nin siyaseti başka başka şeylerdir. Türk millî siyaseti haklı ve meşrudur. Türkler tamamıyla birleşmişler ve azmetmişlerdir.'
Bu olaydan bir müddet sonra Mösyö Picot'un, Fransa'nın resmî gazetesi olan Temps'de Türk millî hareketi lehine başmakale yazdığı görülmüştür."
Mustafa Kemal, bu konuşmadan sonra Fransa'nın tavrı karşısında, Urfa Müftüsü Hasan Efendi'ye 8 Aralık 1919'da, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Heyet-i Temsiliyesi namına şu telgrafı çeker:
"Eşraf ve ileri gelenlerin imzalarını ihtiva eden telgrafname okundu:
Urfalıların dinî sağlamlıkları, mukaddes hilafet makamına sarsılmaz bağlılıkları ve mübarek vatan uğrunda her fedakârlığı göze alacak hamiyetkârlıkları tarihen bilinmektedir.
Mutasarrıflığa da vaki olan tebligatımız üzere, vatanımızı haksız olarak işgal eylemiş olan Fransızların vaziyetleri geçici olup,davamızın hak olması yönünden, Cenab-ı Hafız-i Hakiki'nin inayet-i Rabbanisiyle (büyük hakiki koruyucu Allah'ın yardımıyla) oralarının tamamen tahliye olacağına kuvvetli itikadımız vardır.
Dolayısıyla, Ermeniler veya Fransızlar tarafından sebebiyet verilmedikçe, tarafınızdan silahlı tecavüzlerde bulunulmamasını tavsiye eder ve fakat vatan mukadderatının dayanak noktası olan millî birliği sağlamlaştırmaya ve millî teşkilatınızı genişletmeye ve takviye etmeye son derece gayretle çalışılmasını, dinin ve vatanın selameti namına talep eyleriz."
Mili Mücadele'de güney cephesi çok ciddi bir direniş göstermiş; Mustafa Kemal'in ince siyaseti ile de Fransızların Kilikya'yı boşaltmasını, yoksa Türk millî ordularının taarruza geçeceğini beyan etmiş ve kabul ettirmiştir." (Prof. Dr. Haydar Baş Hoş Geldin Atatürk eserinden)
Georges Picot, 6 Aralık'ta Kayseri'ye gelerek önce Ali Fuat Paşa ile görüşür. Daha sonra Mustafa Kemal ile görüşmek üzere Sivas'a gelir.
Bu görüşmeyi, görüşmelere katılan Bekir Sami Bey, Hüseyin Rauf ve Ahmet Rüstem Beyler şöyle anlatırlar:
"Mösyö Picot Sivas'a akşamüzeri gelmiş ve Temsil Heyeti'ne bir kartvizit bırakmıştı. Kartvizitin üzerindeki 'Fransa Hükûmeti'nin Suriye ve Ermenistan mümessili' ibaresini gören Mustafa Kemal Paşa, Müsyö Picot'a haber göndererek Fransa'nın Ermenistan mümessili sıfatıyla gelmiş bir zatı kabul edemeyeceğini bildirmişti.
Bunun üzerine Fransız diplomatı bizzat Heyet-i Temsiliye'nin ikamet ettiği Sultani binasına gelmiş ve Erivan'daki Ermenistan hükûmeti nezdinde mümessil bulunduğunu, yoksa bu hükûmetin hudutları dışında kurulması tasavvur edilen bir hükûmet ile hiçbir alaka ve münasebeti olmadığını izah eyledikten sonra Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları tarafından kabul olunmuştu.
Mösyö Picot sözlerine şöyle başlamıştı:
'Fransa Hükûmeti pek yakın bir zamanda değişecektir. Mösyö Briand başvekalete gelecektir. Yeni Fransız Hükûmeti'nin siyaseti, Türk millî siyasetine tamamen taraftar olacaktır.'
Bu kati teminattan sonra uzun münakaşalar cereyan etmiş, Türk-Arap-Ermeni meseleleri hakkında Paşa ile Picot arasında tam bir mutabakat hâsıl olmuştu.
Mösyö Picot, müstakbel Kilikya kurtuluş hareketimiz hakkında o kadar mübalağalı şayialara inanmıştı ki, Mustafa Kemal Paşa'ya, 'Türk-Fransız müstakbel dostluğu ve müşterek menfaati elimzdedir. Kilikya'ya doğru yürümekte olan millî ordularınızın bulundukları yerlerde kalmaları için derhal emir verirseniz her şey esasından halledilmiş olacaktır' dedi.
Fransız diplomatı bu talebi birkaç kez tekrarlamıştı.
Mustafa Kemal Paşa, bütün zeka ve kabiliyetini toplayarak Picot'un hayalinde çok büyütmüş ve ehemmiyet vermiş olduğu 'millî ordu'larımızın yaptığı tesirden istifadeler temin edebilmek için mülakatta hazır bulunan Hüseyin Rauf Ahmet Rüstem ve Bekir Sami Beyleri de inandıracak gibi biraz düşünceye daldıktan sonra Picot'a dönerek, 'Fakat benden mümkün olamayacak bir şeyi istiyorsunuz' demişti.
Bu cevap karşısında Picot şaşırmıştı. Mustafa Kemal Paşa'nın arkadaşları da mademki bu kadar büyük millî ordularımız varmış da neden şimdiye kadar kendilerinden saklanmış olduğunu anlayamamış gibi bir vaziyet almışlardı. Mustafa Kemal Paşa bu müsait havadan istifade ederek sözlerine devam eylemişti:
'Milletin istikbali tehlikeye girdiği vakit, millet, ordularını kendi toplar ve yalnız bir hareket tarzı kabul eder. O da kurtuluş uğrunda sonuna kadar kanını dökmek. Eğer Kilikya'da Türk'ün istiklalini almak gibi bir niyetiniz olmadığını fiilen ispat edecek olursanız, bu orduların üzerinize yürüyerek sizinle muharebeye tutuşacaklarını zannetmem.
Görüyorsunuz istediğiniz şey hakikaten benim elimde değildir.' Mülakatta hazır bulunan Mustafa Kemal Paşa'nın arkadaşları Türkçe olarak, 'Paşam, bu kadar hüsniniyetle vaadlerde bulunmuş olan Mösyö Picot'a istikbal hakkında bir ümit verebilmek için ordularımızı durdurmaya gayret ederiz gibi bir şeyler söyleyiniz, müsterih olacaktır' demişlerdi.
Mustafa Kemal Paşa, 'İstedikleri benim elimde değil, onun elinde' cevabını vermişti.
Mösyö Picot, aldığı cevaplar üzerine bir hayli düşünmüş, sonra, 'Haklısınız' demişti, 'Avdetimde Kilikya'dan geçeceğim ve oradaki Fransız kumandanlarına, Fransa'nın müstakbel siyasetini anlatacağım. Kan dökmemenin de kendi ellerinde olduğunu hatırlatacağım.'
Konuşmanın sonunda da şu sözleri söylemişti:
'Türk milletinin istekleri ile İstanbul Hükûmeti'nin siyaseti başka başka şeylerdir. Türk millî siyaseti haklı ve meşrudur. Türkler tamamıyla birleşmişler ve azmetmişlerdir.'
Bu olaydan bir müddet sonra Mösyö Picot'un, Fransa'nın resmî gazetesi olan Temps'de Türk millî hareketi lehine başmakale yazdığı görülmüştür."
Mustafa Kemal, bu konuşmadan sonra Fransa'nın tavrı karşısında, Urfa Müftüsü Hasan Efendi'ye 8 Aralık 1919'da, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Heyet-i Temsiliyesi namına şu telgrafı çeker:
"Eşraf ve ileri gelenlerin imzalarını ihtiva eden telgrafname okundu:
Urfalıların dinî sağlamlıkları, mukaddes hilafet makamına sarsılmaz bağlılıkları ve mübarek vatan uğrunda her fedakârlığı göze alacak hamiyetkârlıkları tarihen bilinmektedir.
Mutasarrıflığa da vaki olan tebligatımız üzere, vatanımızı haksız olarak işgal eylemiş olan Fransızların vaziyetleri geçici olup,davamızın hak olması yönünden, Cenab-ı Hafız-i Hakiki'nin inayet-i Rabbanisiyle (büyük hakiki koruyucu Allah'ın yardımıyla) oralarının tamamen tahliye olacağına kuvvetli itikadımız vardır.
Dolayısıyla, Ermeniler veya Fransızlar tarafından sebebiyet verilmedikçe, tarafınızdan silahlı tecavüzlerde bulunulmamasını tavsiye eder ve fakat vatan mukadderatının dayanak noktası olan millî birliği sağlamlaştırmaya ve millî teşkilatınızı genişletmeye ve takviye etmeye son derece gayretle çalışılmasını, dinin ve vatanın selameti namına talep eyleriz."
Mili Mücadele'de güney cephesi çok ciddi bir direniş göstermiş; Mustafa Kemal'in ince siyaseti ile de Fransızların Kilikya'yı boşaltmasını, yoksa Türk millî ordularının taarruza geçeceğini beyan etmiş ve kabul ettirmiştir." (Prof. Dr. Haydar Baş Hoş Geldin Atatürk eserinden)
