O, halkı Hakk’a çağırmaya memurdur
Peygamber Efendimizin kendine çeki düzen verip ashabı arasına çıkması bir ibadettir. Çünkü O, halkı Hakk’a çağırmaya memurdur. Onların hoş göremeyeceği şekilde çıkarsa, durum bozulur, gaye hâsıl olmaz
13.09.2023 21:00:00
Hakan Akkuş
Hakan Akkuş
İmam Gazali Hazretleri şöyle anlatıyor:
Ne malın çoğuna talip olmalı, ne şöhretin, ne de makamın... Fazla mal insanı azdırır, Allah'ı anmaktan alıkoyar. Şöhret ve makamın da meşgul edeni aynı hükmü taşır.
Günün birinde, bir hırs ve şiddetli talep olmadan, büyük bir makama çıkarsan ve bu makam, seni Allah'ı anmaktan alıkoymazsa, zararı olmaz. Cömertlikle mal harcar gibi yerinde kullanır, nefsinden ziyade halkı düşünür ve onlar için faydalı işler yaparsın... Böyle bir makam için verilecek hüküm, daha önce de anlatıldığı gibi, helâl kazanılan ve iyi yola sarf edilen mala verilen hüküm gibidir.
İnsanın erişeceği şöhret ve makam, peygamberlerin ve velilerin makamından daha yüksek ve yorucu değildir. Bununla beraber, yine de dikkat gerek... Allah'ı unutturan işlere dalmamak ve böyle bir şeye erişip, ayrılınca da mahzun olmamak icap eder. Veren de Allah, alan da...
Gösterişin çeşitleri vardır. Bunların hepsine haram diyemeyiz. Daha önce de anlattığımız gibi, niyete, zaman ve zemine göre değişir. Bu duruma göre, meselâ, halk arasına iyi bir elbise giyip çıkmak riyadır. Yani gösteriştir fakat haram değildir, İyi niyetle giyiniyorsa, o mahzurlu değildir, kullara, kul olmak, onların elindekini kapmak kastı yoktur. Varsa fena...
Halk arasına çıkarken iyi giyinmeli ve onların tiksinmesini celb etmeyecek şekilde çıkmalıdır. Bunu, Hz. Aişe tarafından rivayet edilen Peygamber Efendimizin durumu daha iyi anlatmaktadır.
Hz. Aişe diyor ki: Peygamber Efendimiz; ashabı arasına çıkacağı zaman, su dolu kaba bakardı. Orada şeklini seyreder, sarığında ve saçlarında bir düzensizlik görürse, düzeltirdi. Bir gün, "Ey Allah'ın Resulü, Sen de mi böyle dış görünüşe önem veriyorsun" dedim, şöyle buyurdu: "Evet, veriyorum. Allah Teâlâ, arkadaşları arasına çıkarken kendine çeki düzen veren kulu sever."
Evet, Peygamber Efendimizin bu şekilde kendine çeki düzen verip ashabı arasına çıkması bir ibadettir. Çünkü O, halkı Hakk'a çağırmaya memurdur. Onların hoş göremeyeceği şekilde çıkarsa, durum bozulur, gaye hâsıl olmaz.
Riyanın birçok dereceleri olduğunu bil. Bir insanın yaptığı işlerden gayesi gösteriş ise, kati olarak yaptığı ibadetleri bâtıldır. Çok kere riya ibadet niyetiyle yapılır.
Ne malın çoğuna talip olmalı, ne şöhretin, ne de makamın... Fazla mal insanı azdırır, Allah'ı anmaktan alıkoyar. Şöhret ve makamın da meşgul edeni aynı hükmü taşır.
Günün birinde, bir hırs ve şiddetli talep olmadan, büyük bir makama çıkarsan ve bu makam, seni Allah'ı anmaktan alıkoymazsa, zararı olmaz. Cömertlikle mal harcar gibi yerinde kullanır, nefsinden ziyade halkı düşünür ve onlar için faydalı işler yaparsın... Böyle bir makam için verilecek hüküm, daha önce de anlatıldığı gibi, helâl kazanılan ve iyi yola sarf edilen mala verilen hüküm gibidir.
İnsanın erişeceği şöhret ve makam, peygamberlerin ve velilerin makamından daha yüksek ve yorucu değildir. Bununla beraber, yine de dikkat gerek... Allah'ı unutturan işlere dalmamak ve böyle bir şeye erişip, ayrılınca da mahzun olmamak icap eder. Veren de Allah, alan da...
Gösterişin çeşitleri vardır. Bunların hepsine haram diyemeyiz. Daha önce de anlattığımız gibi, niyete, zaman ve zemine göre değişir. Bu duruma göre, meselâ, halk arasına iyi bir elbise giyip çıkmak riyadır. Yani gösteriştir fakat haram değildir, İyi niyetle giyiniyorsa, o mahzurlu değildir, kullara, kul olmak, onların elindekini kapmak kastı yoktur. Varsa fena...
Halk arasına çıkarken iyi giyinmeli ve onların tiksinmesini celb etmeyecek şekilde çıkmalıdır. Bunu, Hz. Aişe tarafından rivayet edilen Peygamber Efendimizin durumu daha iyi anlatmaktadır.
Hz. Aişe diyor ki: Peygamber Efendimiz; ashabı arasına çıkacağı zaman, su dolu kaba bakardı. Orada şeklini seyreder, sarığında ve saçlarında bir düzensizlik görürse, düzeltirdi. Bir gün, "Ey Allah'ın Resulü, Sen de mi böyle dış görünüşe önem veriyorsun" dedim, şöyle buyurdu: "Evet, veriyorum. Allah Teâlâ, arkadaşları arasına çıkarken kendine çeki düzen veren kulu sever."
Evet, Peygamber Efendimizin bu şekilde kendine çeki düzen verip ashabı arasına çıkması bir ibadettir. Çünkü O, halkı Hakk'a çağırmaya memurdur. Onların hoş göremeyeceği şekilde çıkarsa, durum bozulur, gaye hâsıl olmaz.
Riyanın birçok dereceleri olduğunu bil. Bir insanın yaptığı işlerden gayesi gösteriş ise, kati olarak yaptığı ibadetleri bâtıldır. Çok kere riya ibadet niyetiyle yapılır.
(El-Mürşidü'l-Emîn ilâ Mev'izeti'l-Mü'minîn'den...)
