Rusya’sız Tahıl Koridoru mümkün mü?

Ukrayna tahılının dünya piyasalarına aktarılması için Temmuz 2022'de imzalanan ve bugüne kadar birkaç defa uzatılan Tahıl Koridoru anlaşmasının 17 Temmuz 2023 itibarıyla süresi doldu ve Rusya tarafından uzatılmayacağı duyuruldu.

Moskova'nın gündeme bomba gibi düşen bu kararı, Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğine yeşil ışık yakması ve Rusya ana karasını Kırım Yarımadasına bağlayan Kerç Köprüsü'nün bir kez daha Ukrayna tarafından vurulmasının ardından gelmesi dikkat çekse de Moskova kararın bu olaylardan bağımsız alındığını söylüyor. 

Bu bağlamda Moskova'nın temel bazı talepleri var. Bu talepler yerine getirildiği takdirde Tahıl Koridoru anlaşmasına hemen geri dönüleceği ifade ediliyor.

Bunlar;

• Rus tahıl ve gübresinin ihracatının önündeki engellerin kaldırılması.

• Ukrayna'dan gönderilen tahılın en yoksul ülkelere gönderileceği sözünün tutulması.

• Rus tarım ürünlerinin ihracatında elde edilen gelirin sorunsuz transferi için Rusya tarım bankasının küresel ödeme sistemi SWIFT'e dahil edilmesi.

Rusya'nın bu temel şartları yerine getirildiği takdirde tahıl koridoru işlevini sürdürmeye devam edecek. Haddizatında bu şartlar Birleşmiş Milletler'in (BM) de imza attığı Tahıl Koridoru anlaşması imzalanırken Rusya'ya verilen ancak tam anlamıyla tutulmayan sözler. 

Dolayısıyla da BM anlaşmadaki imzasının gereğinin yapılmasını sağlarsa, başta ABD olmak üzere Batılı ülkeler de Rus tarım ve gübre ürünlerinin ihracatı konusundaki kısıtlamaları kaldırırlarsa Rusya'nın Tahıl Koridoru'nu devam ettirmemek için hiçbir mazereti kalmayacaktır. 

Yani krizin daha da büyüyüp büyümemesinin tamamen Batılı ülkelerin tavrına bağlı olduğu bir noktadayız.

Krizin bitmesi istenmiyor…

Ancak gelin görün ki, tıpkı 1.5 yılı aşkın bir süredir devam eden Ukrayna savaşında olduğu gibi, tahıl krizinin de bitmesinin istenmediğine dair işaretler geliyor.

Ukrayna lideri Zelenskiy önceki gün, Tahıl Koridoru kapsamında biri Ukrayna-BM-Türkiye, diğeri ise Rusya-BM-Türkiye arasında iki anlaşmanın olduğunu ifade ederek, Ukrayna olarak süreci sürdürmeye hazır olduklarını ve Dışişleri Bakanlığına Tahıl Koridoru'nu Rusya'sız devam ettirmek için BM ve Türkiye ile temasa geçmeleri ve davet mektubu göndermeleri talimatını verdiğini açıkladı.

Oysa Rusya'sız güvenli bir Tahıl Koridoru, mümkün değil. 

Zira BM Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne Rusya'dan, tahıl anlaşmasına bağlı olan Karadeniz'de seyrüsefer güvenliğine ilişkin garantilerin geri çekildiğine dair bir resmi mektup gönderildi bile.

Yani bundan sonra Karadeniz'deki seyreden tahıl yüklü gemiler için hiçbir güvenlik garantisi bulunmayacak. 

Türkiye taraf olmaya zorlanacak

Ticaret yollarında olmazsa olmaz bir olgu olan güvenlik garanti edilemiyorsa, orada ticaret yapmanın getirisinden çok götürüsü olacağı bir gerçektir.

Bu bağlamda Rusya olmadan, Tahıl Koridoru'nu sürdürmeye çalışma riskine Türkiye hiçbir şartta ortak olmamalı. 

Türkiye olarak Karadeniz'de Rusya'yla komşuyuz ve doğal gazdan gıdaya kadar pek çok üründe bu ülkeyle ticaret ortağıyız. 

İsveç'in NATO üyelik yolunu açtığı için Ankara'ya tepkili olan Moskova ile Ukrayna dünyaya tahıl satabilsin diye yeni bir gerilim yaşamak, zaten zor durumdaki Türkiye ekonomisine hiç iyi gelmeyecektir. 

Bu bağlamda Türkiye, hâlâ yok olmamış Dışişleri'ndeki diplomatik akıl sayesinde Ukrayna savaşının başından beri sürdürmeyi başardığı kısmi tarafsızlık politikasını devam ettirmeli ve 'Tahıl Koridoru'nda Rusya yoksa biz de yokuz' diyerek Ukrayna topraklarındaki çatışmaları önce Karadeniz'e sonra da Türkiye topraklarına taşıyabilecek tekliflere kapılarını süresiz kapatmalıdır.