Sosyal hayat çöküyor

Dini ve Milli Bütünlüğümüze Yönelik Tehditler/ Prof. Dr. Haydar Baş

Felsefeciler ilahiyat alanında toplum olarak yirmi meselede yanılmışlardır. Bu yirmi meselenin üçünden dolayı onları kesin olarak kafir, geri kalan on yedisinden dolayı da bidatçi saymak gerekir. İlahiyatçıların bu yirmi mesele hakkındaki görüşlerinin bâtıl olduğunu belirtmek üzere 'Tehafüt-ul Felasife' adlı eseri kaleme aldık".

İbn-i Rüşd, İmam-ı Gazali'nin görüşlerine cevap niteliği taşıyan bir eser yazmış. Ancak Gazali'nin delillerine tam bir cevap getirememiştir. Zira İmam-ı Gazali, Aristo felsefesinin İslam'ın temel itikadî esaslarıyla bağdaşmadığını açıkça ortaya koymuştur.

İbn-i Rüşd, Aristo'nun eserlerine üç türlü şerh yazmış, bu şerhlere özellikle Hıristiyan ve Yahudi bilginler sahip çıkmışlardır. Yahudi asıllı İbn-i Meymun İbn-i Rüşd'ün eserlerini Arapça'ya çevirmiştir.

Sosyal hayatta yaşanan bozulma

Fikrî sahada durum böyleyken, sosyal hayatta da ciddi çöküntüler yaşanmaktaydı. Hıristiyan kültürüne hayranlıkla yaklaşan Müslümanlar kızlarını bile Hıristiyanlarla evlendiriyorlardı. Benu Kasi'nin reisi Musa b. Musa kızını Navarra kralıyla evlendirdi. Kardeşinin kızını da kral Wannaca ile evlendirmişti.

Giyim zevkini bile Hıristiyanlara benzeten liderler çıkmıştı. İbn-i Merdeniş'in giydiği elbiseden atının eğerine kadar her şeyi Hıristiyan kontlara benziyordu.

Sebte valisi Ebu'l Kasım el-Azafi'yi derinden üzdüğü üzere Endülüs halkı Hıristiyanların yılbaşı kutlamalarına iştirak ediyor, toplumda içki alemleri revaç buluyordu. Hatta bazı yörelerde haşhaş kullanımına bile rastlanıyordu.

Rabat isyanlarına; I. Hakim'in, halkın sevdiği takva ehli alimlere ilgi göstermemesi ve eğlence meclislerine ağırlık vermesi sebep olmuştur. Endülüs'teki bu ciddi tahribat dış güçlerin ektiği fitne tohumları neticesi meydana gelmişti. Bu hakikati İngiliz Sömürgeler Bakanı'nın şu sözleri ortaya koyuyor: "Biz İspanya'yı kafirlerden (Müslümanlardan) şarap ve fesatla geri aldık. Bu iki güçle diğer bütün toprakları da almalıyız".

Yine Humpher'ın hatıratında Endülüs'le ilgili şu ifadeler yer almaktadır: "Müslümanların imanları ellerinden alınarak tıpkı Endülüs gibi İslam dünyası Hıristiyanlaştırılacaktır".

Netice olarak Endülüs'te Avrupa'nın sahneye koyduğu misyoner oyunları sebebiyle, fikrî, sosyal, itikadî ve ahlakî çöküntü had safhaya varmış, Hıristiyan hayranlığı cemiyeti sarmış ve nihayet 781 yıllık koskoca medeniyet yıkılıp gitmiştir.