İhracatta şampiyonlar ligi desteğe bağlı

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe, üretimi ve ihracatı bu yıl yeniden ekonomik büyümenin lokomotifi yapmak istediklerini söyledi. "Yüksek faiz, düşük kur" politikası nedeniyle özellikle emek yoğun sektörlerin son 2.5 yılda rekabetçiliklerinin zayıfladığını hatırlatan Gültepe, talep ve beklentilerinin karşılanması durumunda Orta Vadeli Program'da (OVP) 2026 yılı için öngörülen 282 milyar dolarlık hedefin rahatlıkla üzerine çıkabileceklerini vurguladı. İstanbul'da gazetecilerle bir araya gelen Mustafa Gültepe, ihracatta güncel gelişmeler ve 2026 hedefleriyle ilgili değerlendirmelerde bulundu.


Zorluklara rağmen ihracat arttı

Jeopolitik risklere, emek yoğun sektörlerde yaşanan rekabetçilik kaybına ve küresel pazarlarda artan korumacılık önlemlerine rağmen Türkiye'nin ihracatını 2025'te yüzde 4.5 artışla 273.4 milyar dolara çıkardıklarını dile getiren Gültepe, şunları söyledi: "Önümüzdeki günlerde netleşecek hizmet ihracatımızın da 122 milyar dolar civarında olacağını tahmin ediyoruz. Hem mal hem de hizmet ihracatında en yüksek yıllık rakamlara ulaşmamız elbette önemli. Ancak tabloyu iyi analiz etmek durumundayız. 2025'te değer olarak 11.6 milyar dolarlık bir ihracat artışı gerçekleştirdik. Bu farkın 7.7 milyar dolarlık kısmı otomotiv, savunma sanayi ve mücevher sektörlerindeki sadece 5 firmanın ihracatından geldi. Ayrıca 5.4 milyar dolarlık da parite (Euro'nun ABD Doları karşısında değer kazanması) kaynaklı artımız var. Yani parite ve beş firmanın katkısı olmasaydı 2025'i ekside tamamlamak gibi bir sonuçla karşılaşabilirdik. Oysa bizim ihracatta iddialı hedeflerimiz var. Biz Türkiye'yi uzun vadede en çok ihracat yapan ilk 10 ülke arasına, yani ihracatın şampiyonlar ligine çıkarmak istiyoruz. Şampiyonlar ligine çıkabilmemiz için ihracatımızı tabana yaymamız, tüm sektörlerden katkı almamız, sürdürülebilir büyüme ile her yıl çift haneli artışları yakalamamız gerekiyor. Bunun da yolu üretim ve ihracatı yeniden ekonomik büyümenin lokomotifi yapmaktan geçiyor."

Büyümeye katkısı negatif

Son dört çeyrektir net ihracatın büyümeyi aşağı çektiğini dile getiren Gültepe, şöyle devam etti: "Çünkü maliyetlerle kur arasındaki denge bozuldu. Bakın burada çok çarpıcı bir veriyi sizinle paylaşmak istiyorum:
Ocak 2022'den Ocak 2026'ya dört yılda;
• Asgari ücret yüzde 560,
• Enflasyon yüzde 367,
• Dolar kuru yüzde 217,
• Euro kuru ise yüzde 228 arttı.
Enflasyonla kur arasında dört yılda 150 puanlık fark var. Verileri formüle yerleştirip işlemi yaptığımızda ihracata eksi yazıyor. Peki farkı ihracatçı tek başına taşıyabilir mi, bu yükü ihracatçı tek başına üstlenebilir mi? Üstlenemez. Bulunduğumuz coğrafyanın en önemli üretim üssü olmamıza, üretimde marka ülke ve bazı sektörlerde küresel oyuncu kimliğimize rağmen ortaya çıkan bu sonucu doğru okumak kısa, orta ve uzun vadeli oyun planlarımızı, taktik ve stratejilerimizi gözden geçirmeliyiz."

Emek yoğun sektörler zorda

"Arzu ettiğimiz oranlarda olmamakla birlikte genel ihracatımız artsa da hazır giyim başta olmak üzere emek yoğun sektörlerin ihracatında üç yıldır devam eden daralma üretime imalat sanayi istihdamına olumsuz yansıyor" diyen Gültepe, şunları söyledi: "Hazır giyim, tekstil, ayakkabı gibi sektörlerde binlerce firma ne yazık ki kapandı. Sessiz sedasız kapananlar bir yana konkordato tablosu bile bize çok şey anlatıyor. 2023'te konkordato ilan tablosunda 1516 firma yer alırken, 2025'te bu sayı dört katın üzerinde artışla 6 bin 361'e ulaştı. Birçok firma ayakta kalabilmek için üretimini yurt dışına taşıdı. SGK verilerine göre Ekim 2022'de yaklaşık 4 milyon 425 bin olan imalat sanayindeki istihdam, Ekim 2025'te 3 milyon 824 bine gerilemiş bulunuyor. Bu da üç yılda imalat sanayi istihdamında yaklaşık yüzde 14'lük kayıp anlamına geliyor.
Mevcut koşullarda kuru rekabetçi seviyeye çıkaracak bir ortam görünmüyor. Bizim artan maliyetleri dengeleyebilmemiz için ürün fiyatlarımızda döviz bazında yüzde 15-20 artış yapmamız gerekiyor. Ancak en fazla yüzde 2-3 artış yapabiliyoruz. Dolayısıyla üç yıl önceki rekabetçiliğimiz kazanabilmemiz için farklı destek mekanizmalarını devreye almak durumundayız. Bu kapsamda emek yoğun sektörlerde rekabetçiliğimizi yeniden kazanabilmemiz için;
• İstihdam desteğinin 6 bin liraya,
• Asgari ücret desteğinin 2 bin 500 liraya çıkarılması,
• Döviz dönüşüm desteğinin daha etkin ve verimli bir şekilde uygulanacak düzenlemelerin yapılması;
• İhracatçımızın uzun vadeli ve düşük faizli finansmana erişimini sağlayacak politikaların devreye alınması gerekiyor.
Dört başlık altında topladığımız ve Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'a da arz ettiğimiz taleplerimizin hasar daha fazla büyümeden karşılık bulacağını umuyoruz."


Her sektör Türkiye için vazgeçilmez


TİM Başkanı Gültepe,Türkiye'de her sektör için stratejilerin gözden geçirip güncellenmesi gerektiğine işaret ederek, şöyle devam etti: "Türkiye'nin bazı sektörlerden vazgeçtiği ya da vazgeçmesi gerektiği konuşuluyor. Hiçbir sektörden vazgeçme lüksümüz yok. Örneğin hazır giyim ve konfeksiyonu gözden çıkarabilir miyiz? Ülkemizde birçok ilklere imza atan, üç yıldır daraldığı halde 12 milyar doların üzerinde cari fazla veren, tekstille birlikte 860 bini aşkın istihdamı olan bir sektörü nasıl gözden çıkarırız? Gözden çıkarsak boşluğu neyle doldurabiliriz? Hazır giyim ve tekstili feda etmek fazladan en az 20 milyar dolarlık ithalat anlamına gelir. Deri, ayakkabı ve diğer sektörlerimize de aynı anlayışla bakıyoruz. Dolayısıyla sektörleri feda etmektense tek tek ele alıp nasıl rekabetçi konuma getireceğimize bakmalıyız. Yüksek teknolojinin, Ar-Ge'nin inovasyonun, tasarımın, markalaşmanın çarpan etkisinden yararlanmalıyız."