Tokat'ın tarih kokan ilçesi Zile, Anadolu'nun en eski yerleşim yerlerinden biri olmanın ötesinde; bir dünya imparatorunun tarihi sözüne ev sahipliği yapmış, mutfağıyla damak çatlatan ve doğasıyla büyüleyen bir kültür mozaiği.

İşte Zile'nin kuruluşundan mutfağına uzanan o zengin serüven:







Kuruluş ve Tarihi Serüven: "Veni, Vidi, Vici!"

Zile'nin tarihi yaklaşık 7.000 yıl öncesine, Kalkolitik Çağ'a kadar uzanıyor. Amasyalı ünlü coğrafyacı Strabon'a göre şehir, efsanevi Ninova Melikesi Semiramis tarafından kurulmuştur. Ancak Zile'yi dünya tarihine kazıyan asıl olay M.Ö. 47 yılında yaşandı.







Jül Sezar'ın Zaferi: Roma İmparatoru Jül Sezar, Pontus Kralı II. Pharnakes'i Zile yakınlarında yapılan savaşta mağlup ettikten sonra, Roma Senatosu'na o meşhur mesajını gönderdi:

"Veni, Vidi, Vici" (Geldim, Gördüm, Yendim). Bu tarihi sözün söylendiği yer olarak kabul edilen Zile Kalesi, bugün hala tüm haşmetiyle şehri selamlamaktadır.







Tarihi Eserler: Zamanın Durduğu Duraklar

Zile, her köşesinde farklı bir medeniyetin izini taşıyan bir açık hava müzesi gibidir.

Zile Kalesi: Höyük üzerine kurulu tek kale olma özelliğini taşır. İçinde Roma ve Bizans kalıntılarını, asırlık saat kulesini ve kaya oyma tiyatrosunu barındırır.

Maşat Höyük: Hitit dönemine ait çok önemli çivi yazılı tabletlerin bulunduğu, bölgenin en eski yönetim merkezlerinden biridir.







Tarihi Zile Konakları: Osmanlı mimarisinin zarafetini yansıtan ahşap ve kerpiç evler, Zile sokaklarına nostaljik bir hava katar.

Ulu Camii ve Çifte Hamam: Selçuklu ve Osmanlı döneminin estetiğini günümüze taşıyan önemli yapılar arasındadır.







Doğal Güzellikler ve Kültürel Doku

Zile, bereketli Zile Ovası ve Yeşilırmak havzasının etkisiyle yeşilin her tonunu sunar.

Zile Bağları: İlçenin meşhur üzümlerinin yetiştiği bu bağlar, özellikle sonbaharda bir renk cümbüşüne dönüşür. "Bağ bozumu" geleneği burada hala canlı bir kültürdür.

Asırlık Panayır: Zile'de asırlardır kurulan tarihi panayır, bölgenin en büyük ticari ve sosyal etkinliklerinden biridir.







Mutfak Kültürü: Beyaz Bir Mucize "Zile Pekmezi"

Zile mutfağı denince akla gelen ilk şey, tescilli ve dünyaca ünlü Zile Pekmezi'dir.

Beyaz Altın (Zile Pekmezi): Bölgeye has Narince üzümlerinden elde edilen şıranın, yumurta akı ile saatlerce dövülerek (çırpılarak) katılaştırılmasıyla yapılır. Beyaz rengi ve macun kıvamıyla eşsizdir.







Zile Kömesi ve Pestili: Bağ kültürünün bir parçası olan cevizli sucuklar (köme) kış aylarının vazgeçilmezidir.

Yöresel Lezzetler: İncecik açılan İşkefe (yufka), iç yağı ile yapılan Zile Çöreği, meşhur Zile Leblebisi ve kendine has tadıyla Tokat Çemeni sofraların baş tacıdır.

Biliyor muydunuz? Zile Kalesi'ndeki saat kulesi, 1875 yılında Ziya Paşa tarafından inşa ettirilmiştir ve hala şehrin en önemli simgelerinden biridir.