Tarımda gelecek karanlık

 

Türkiye'de çiftçiler bu yıl tüm zamanların en yüksek seviyesini gören tarımsal girdi maliyetleriyle mücadele ederek üretim yapmaya çalışıyor. İklim değişikliği ve kuraklığın yanı sıra dövizdeki dalgalanmayla birlikte artan maliyetlerin altında ezildiklerini söyleyen çiftçiler, her geçen gün daha fazla çiftçinin tarımsal üretimden vazgeçtiğini söylüyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre, Türkiye'de 2009 yılında 1 milyon 16 bin 692 çiftçi varken, bu sayı 2021'in Haziran ayı itibarıyla 541 bin 346'ya düştü.

 

Çiftçinin feryadı

 

Türkiye'de çiftçiliğin yapılamaz hale geldiğini söyleyen Çiftçi Adil Şimşek, şu sözlerle feryat ediyor: "Kölelik düzeninde yaşıyoruz. Çiftçiliği bırakıyor insanlar, bırakmak zorundalar. Çünkü siz bizim sırtımızdan besleniyorsunuz. Bir senin rengine bak, bir de benim rengime bak. Bir senin giyinmene bak, bir de benim giyinmeme bak." 

 

Maliyet artışlarına dayanılmaz

 

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, tarımsal girdi fiyatları Temmuz ayında yıllık bazda yüzde 29.38 arttı. 2016 yılında başlatılan tarımsal girdi fiyat endeksi, şimdiye dek en yüksek seviyesini gördü. En fazla fiyat artışı yüzde 62.43 ile gübre ve toprak geliştiricilerde yaşandı. Ankara'nın Polatlı ilçesindeki çiftçiler sadece gübre fiyatlarından değil, yıldan yıla artan mazot, tohum, elektrik, su ve tarım aleti fiyatlarından şikâyet ediyor. Çiftçiler, "Eskiden 10 lira kazanıyorsak, şimdi üç beş lira kazanıyoruz" diyor. Ömrünü çiftçilik yaparak geçirmiş 66 yaşındaki Adil Şimşek, köyün en fazla toprağa sahip 'büyük çiftçileri' arasında olmasına rağmen artık çiftçiliği sürdürmekte çok zorlandığını anlatıyor. Bu sene 2 bin 500 dönümlük ürün ektiğini ancak yine de kâr edemediğini söyleyen Şimşek'e göre tarımsal üretimde ters giden çok şey var: "Aldığımız ürünler pahalı, sattığımız ürünler ucuz. Zirai ilaçların fiyatlarının yanına varılmıyor. Bu yıl bana 30 ton tohum lazım, bu da en az 150 bin TL ediyor. Nasıl gücüm yetecek? Elektrik ve su çok pahalı… Motoru küçülttük ama küçük motorla da tarlayı sulayamıyorsun. Küresel ısınma yüzünden zaten kuraklık başladı. Bu yıl ektiğim soğanın kilosunu 70 kuruşa sattım ama bana üretim maliyeti 80-90 kuruştu. Mecbur satmak zorundaydım." 57 yaşındaki çiftçi Yaşar Ünal ise özellikle pandemiden beri tarımsal girdi fiyatlarına yapılan zamları artık takip edemediğini ifade ederek, "Girdilerimiz maliyetli, çıktılarımız çok ucuz. Masraflarımızı ancak krediyle karşılayabiliyoruz ve kâr edemiyoruz. Ne yapacağımızı şaşırdık. Ekecek farklı ürünler arıyoruz ama bir şeyi çok ektiğin zaman fiyatı hemen düşüyor. Bir ürün para ettiği zaman hemen ithalatı yapılıyor. Geçen yıllarda soğan fiyatlarına müdahale ettikleri için mağdur olmuştuk, bu yıl da arpa ve buğday fiyatlarına müdahale ettiler" diye konuştu. 

 

Kredi borcu olmayan yok

 

Kredi Kayıt Bürosu (KKB) raporuna göre, 2020 Şubat ayı sonu itibarıyla Türkiye'de çiftçilerin bankalara yaklaşık 112 milyar TL nakit kredi borcu var. Bu borcun dörtte birini (31 milyar) kısa vadeli, geri kalanını ise orta ve uzun vadeli borçlar oluşturuyor.

27 yaşındaki çiftçi Ahmet ise, "Köye dönen gençlere hibe verilecek diyorlar ama sıfırdan çiftçilik yapmak artık mümkün değil. Bugün en düşük ekipman 20-25 bin TL, traktör 300-350 bin TL oldu" dedi. Şimşek ise "Bu ekipmanları almayayım derken kredi çekenin iyice beli bükülüyor. Zaten köyde kredi borcu olmayan yok" diye ekledi. 

 

Genç çiftçiler de şaşkın

 

Çekirdeksiz köyünde 34 yaşındaki çiftçi Murat Atak, bilgisayar mühendisi olarak çalışırken üç yıl önce işini bırakarak aile mesleği olan çiftçiliğe döndüğünü ama çiftçilikte işlerin pek de planladığı gibi gitmediğini belirterek, şunları söyledi: "Bu işi hep çok seviyordum ve teknolojiyi kullanarak büyümek, daha iyi bir şekilde yapmak istiyordum. Ancak son birkaç yıldır bırakın teknolojiyi, yükselen fiyatları yüzünden şu traktörün arkasına basit bir alet almakta bile sıkıntı çeker hale geldik. Traktörünüzü değiştiremiyorsunuz, ekipman alamıyorsunuz ve elinizdeki eski aletlerle idare etmeye çalışıyorsunuz. Şimdiye kadar problem hep bunlardaydı ama bu yıl döviz kurundaki artıştan sonra gübre ve tohum gibi ürünleri almakta da sıkıntı yaşamaya başladık. Devamlı krediye giriyoruz, tarım kartları kullanıyoruz ve tarım krediden borçlanıyoruz. Normal şartlar altında kredimi çok rahat ödeyebiliyorum ama bu yılki kuraklık, gübre ve mazot fiyatlarının artışı mevcut kredilerimi ödemekte beni zorlar hale getirdi. İthalatta vergi muafiyeti yüzünden bizim tarladaki ürünlerimizin fiyatı düşüyor. Her sene aynı şey oluyor. Tam harman zamanı, bir ithalat söylentisi bile tüccarların ekmeğine kaymak sürüyor. Ürününü satmaya gittiğinde fiyatta diretemiyorsun. İthalatta vergi sıfırlandı dediği an yerli üreticinin kilo fiyatı 40-50 kuruş düşüyor." YENİ MESAJ / BBC