Tevhitten, marifetten, sabırdan, dayanışmadan hormonlara kadar oruç

Oruç, Hz. Adem'den (a.s) günümüze tevhit ehlinin en kadim ibadetlerinden birisidir. Nereden biliyorum?

Yüce Allah 'Ey iman edenler! Sizden öncekilerin üzerine yazıldığı gibi sakınasınız diye sizin üzerinize de sayılı günlerde oruç yazıldı' (Bakara 183) haber veriyor.

Oruç ibadetinin her yönü ile konuşulduğu aydayız. Her şey bir tarafa her ibadete, her iyiliğe, her yanlışa bir ölçü, mükafat ya da karşılık koyan Yüce Allah, oruç ibadetinin bedelini açıklamıyor.

Dahası, 'oruç, Benim için, mükafatı Bana aittir' buyurarak emsalsiz bir rahmet kaynağı olduğunu bize bildiriyor.

Prof. Dr. Haydar Baş Hocam: 'Aç kalmayan, açın halini sadece bilir; ama oruç tutan, açın halini yaşar. Bilmek bilgi, yaşamak ise marifettir' der ve orucun sadece bireysel bir ibadet değil, toplumsal bir "empati köprüsü" vurgular.

Zengin ile fakirin aynı açlık sofrasında buluşmasını, sınıfsal farkların kalktığı bir 'Tevhit' eylemi olarak görür.

Evet, oruç kulluktur, aşktır, teslimiyettir, sırf Allah (c.c) istiyor diye helalden bile vazgeçmektir, disiplindir, kendini tutmaktır, korunmaktır, takvaya erişmektir, beşeri sıfatlardan soyunmaktır, nefsin arzularına karşı bir kalkan kuşanmaktır…

Özetle Kur'an-ı Kerim'in rehberliğinde oruç; maddi, manevi, sosyal ve biyolojik bir şifa reçetesidir. Topladığım bilgilerden bir derleme hazırladım. Şimdi o reçeteyi biraz açalım:

Bakara 183. ayette belirtildiği üzere, orucun temel gayesi 'umulur ki korunursunuz' sırrına yani takvaya ermektir.

Oruç, nefs-i emmare"nin (kötülüğü emreden nefis) dizginlenmesi için en keskin kılıçtır.

Oruç, "Sabır, imanın yarısıdır" hadisinin fiiliyata geçirilişidir.

Oruç, içine riya girmesi en zor ibadettir; kulu gizli bir teslimiyete sevk eder.

Oruçlunun iftarı beklemesi Rabbine kavuşacağı anı beklemesinin bir provasıdır.

Oruç, sadece mideye değil, harama bakmayarak göze de oruç tutturmak kalbi nurlandırır.

Oruçlu lüzumsuz kelamdan kaçınarak, kalbin hikmet pınarlarını açar.

Oruç, kalbin üzerindeki dünya pasını silen bir ciladır.

Oruç, beşeri ihtiyaçları en aza indirerek meleki bir hayata yaklaşma çabasıdır.

Oruç, nimetin kıymetini "yokluk" anında idrak ederek gerçek şükre ulaşmaktır.

Oruç, rızkın sadece yemekten değil, Allah'tan geldiğini hücrelerine kadar hissetmektir.

Oruç ile kula dış dünya ile bağ kesildiğinde, insan kendi içindeki derinlikleri keşfettirir.

Orucun biyolojik ve tıbbi faydalar

Hücre Temizliği: Vücudun açlık anında yaşlı ve hasarlı hücreleri geri dönüştürmesi (Nobel ödüllü bilimsel gerçek).

İnsülin direncinin kırılması: Kan şekerinin dengelenmesi ve tip 2 diyabet riskinin azalması.

Midenin dinlenmesi: Sürekli çalışan sindirim sisteminin yıllık izne ayrılması.

Detoks etkisi: Karaciğer ve bağırsaklarda biriken toksinlerin atılması.

Beyin fonksiyonları: BDNF proteininin artmasıyla odaklanma ve hafızanın güçlenmesi.

Kalp sağlığı: Trigliserid ve kötü kolesterol (LDL) seviyelerinin düşmesi.

Enflamasyonun azalması: Vücuttaki kronik iltihaplanma süreçlerinin yavaşlaması.

Büyüme hormonu artışı: Yağ yakımını hızlandıran ve kas koruyan hormonların tetiklenmesi.

Hücresel onarım: Genlerin ve moleküllerin kendini yenileme hızının artması.

Bağışıklık güçlenmesi: Kök hücrelerin yeni beyaz kan hücreleri üretmesi için uyarılması.

Kilo kontrolü: Doğal bir kalori kısıtlaması ve metabolik esneklik sağlar.

Cilt sağlığı: Toksinlerin atılmasıyla cildin daha parlak ve temiz görünmesi.

Ömür uzunluğu: Kalori kısıtlamasının yaşlanma karşıtı (anti-aging) etkileri.

Sindirim florası: Bağırsak mikrobiyatasının kendini regüle etmesi.

Kan basıncı: Hipertansiyonun dengelenmesine yardımcı olur.

Orucun sosyal ve ahlaki faydalar

Oruç, toplumsal sınıflar arası bir köprüdür. Empati duygusunu kazandırır.

Oruç tutan kişi, elindekini paylaşmanın (Zekat ve Fitre) önemini daha derinden kavrar.

Oruç, adalet bilincini arttırır.  Zengin ile fakiri aynı sofrada buluşturur.

Oruç, iftar sofralarının getirdiği birlik ve beraberlik ruhu sosyal dayanışmayı arttırır.

Orucun getirdiği manevi iklimin etkisiyle toplumsal huzurun artar, suç oranlarının azalır.

Oruç ile nimetin değerini anlayan birey israftan kaçınır, israfı önler.

Oruçlunun, "Ben oruçluyum" diyerek tartışmadan kaçınması, toplumsal barışı destekler.

Oruç, sahur ve iftar vakitleriyle oruçluya bir disiplin ve düzen sağlar.

Oruç, milyarlarca insanla aynı anda aynı ibadeti yapmanın verdiği kardeşlik, birlik bilinci kazandırır.

Oruç, sadece insanlara değil, tüm canlılara karşı şefkat duygusunun gelişmesi sağlar.

Orucun psikolojik faydalar

İrade gücünü geliştirir. Dürtüleri kontrol altına alma yeteneğini arttırır.

Anlık hazlardan uzaklaşarak zihinsel denge ve istikrara ulaştırır.

Manevi teslimiyetin getirdiği psikolojik rahatlama ile stresten uzaklaştırır, stresi yönetimini geliştirir.

Fiziksel ağırlıklardan kurtulan zihnin daha berrak düşünmesini sağlar.

İftarda oruçlu bir hedefi başarıyla tamamlamanın verdiği mutluluğu yaşar yani özgüveni arttırır.

Eldekilerin değerini yani nimetin kıymetini fark edilmesini sağlar.

İnsanın sadece "et ve kemik" değil, "ruh ve mana" olduğunu idrak etmesi sağlar.

Sigara, alkol veya aşırı yeme gibi alışkanlıklardan kurtulmak için bir fırsattır.

Allah kabul etsin. Hayırlı iftarla…