AHMET HAYDAR TARHANLI / DETAY HABER

Ukrayna Savaşı gündemdeki yerini korurken, bir anda dünya gündemine bomba gibi düşen Rusya'daki "silahlı isyan", tüm gözlerin Rusya'ya çevrilmesine yol açtı. Bugüne kadar Rusya için çalışan Rus paralı asker şirketi Wagner'in kurucusu Yevgeniy Prigojin, Rus ordusunu Wagner'e saldırı düzenlemekle suçlayıp cevap vermek için harekete geçtiklerini ve Moskova'ya doğru ilerlediklerini açıkladı. Rusya Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, Wagner'in kamplarına dair sosyal medyada yer alan görüntülerin "sahte" ve "provakasyon" olduğu belirtildi. Rusya Devlet Başkanı Putin'in ise Wagner'in bu silahlı eylemine cevabı çok sert oldu.

Putin: Sırtımızdan bıçaklandık

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Wagner'in eylemini "silahlı isyan" olarak nitelendirdi. "Karşılaştığımız ihanettir. Fahiş hırslar ve kişisel çıkarlar, ülke ve halka yönelik ihanete yol açtı. Yanıtımız sert olacak" ifadelerini kullanan Putin, silahlı isyan girişiminde bulunanların kaçınılmaz olarak cezalandırılacağını belirterek, "Rusya'yı tekrar bölmeye izin vermeyeceğiz. Halkımızı koruyacağız" dedi. 1917'de yaşananlara da değinen Rus lider, Prigojin'in ismini anmadığı konuşmasında "Sırtımızdan bıçaklandık" ifadelerini kullandı. "Devletimizi savunmaya hazırız. Rusya'yı korumak için her şeyi yapacağım. Daha da güçleneceğiz" diye konuşan Putin, Wagner'in Ukrayna'nın Donbas bölgesinin kurtarılmasında büyük rolü olduğunu söyleyerek "Wagner grubunda kahramanlar var ama içlerinde hainler de var, onlara cezalarını vereceğiz. Ülkemizi içimizdeki hainlere karşı koruyacağız" dedi. Wagner savaşçılarına çağrı yapan Putin, suç eylemlerine katılmamalarını istedi.

Wagner savaşçıları Rostov kentinde

Rus lider Putin, Rostov'da Wagner'in askeri kuşatması nedeniyle durumun zor olduğunu ve düzeni sağlamak için gerekli adımları attıklarını kaydetti. Kritik Rostov bölgesinde savaş uçakları uçtuğu görüldü, kentte zırhlı birlikler nöbet tutuyor. Wagner grubu, Rostov-Na-Donu'daki Rus Güney Askeri Bölge Karargah binasını kuşattı. Diğer yandan Rostov Bölge Valisi Vasiliy Golubev, bölgede hafta sonu için planlanan tüm kitlesel etkinliklerin iptal edilmesine karar verildiğini bildirdi. Golubev ayrıca, Rostov'dan Taganrog ve kuzey güzergahında geçici trafik kısıtlamalarının uygulandığını bildirdi.

Wagner lideri: Kamplarımız bombalandı

Wagner'in kurucusu Yevgeniy Prigojin, "Bizim kamplarımıza füzelerle saldırı düzenlediler. Çok sayıda askerimiz öldü" iddiasında bulundu. Wagner'in buna karşılık vereceğini vurgulayan Prigojin, şu şekilde devam etti: "Herkesi buna karşı koymamaya çağırıyorum. Karşımıza çıkanı tehdit olarak kabul edeceğiz ve anında yok edeceğiz. Yolumuzu kesmeye çalışmayın. 25 bin insanımız var ve ülkedeki kaosu çözmeye gidiyoruz." Prigojin, silahlı grubunun Ukrayna'dan sınırı geçerek Rusya topraklarına girdiğini açıkladı. Şoygu için çok sert ifadeler kullanan Prigojin, "Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu Kızıl Meydan'da asılacak ve Lenin'le birlikte mozolede yatacak" dedi.

Rusya yönetimi iddiaları yalanladı

Rusya Savunma Bakanlığı, Wagner kamplarına Rus ordusunun saldırdığı iddialarını yalanladı. Bakanlıktan yapılan açıklamada Wagner'in kamplarına dair sosyal medyada yer alan görüntülerin "sahte" ve "provokasyon" olduğu belirtildi. Açıklamada, "Prigojin ve taraftarlarının yaptıkları silahlı isyandır. Prigojin, Wagner savaşçılarını kendi suç macerasına sürüklüyor" denildi. Bakanlık ayrıca, "Kiev yönetimi, Prigojin'in durumu bozma yönündeki kışkırtıcı eylemlerini kullanarak, Bahmut yönünde Ukrayna Silahlı Kuvvetlerine bağlı 35. Deniz Tugayı ve 36. Mekanize Tugayı'nı saldırı operasyon başlatmak için konuşlandırıyor" ifadelerine yer verdi.

Wagner'e ceza davası açıldı

Rus güvenlik şirketi Wagner'in kurucusu Prigojin'in, Rus ordusunu Wagner'e saldırı düzenlemekle suçlaması ve karşılık vermekle tehdit etmesinin ardından ülkenin Federal Güvenlik Servisi (FSB) "silahlı isyan" suçlamasıyla ceza davası açtı. Ceza Kanunu'nun 279. maddesine göre, bu suçun cezası 12 ila 20 yıl arası hapis. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Putin'e olayla ilgili bilgi verildiğini ve bu konuda gerekli önlemlerin alındığını bildirdi. Rusya Ulusal Terörle Mücadele Komitesinden yapılan açıklamada, Prigojin'in açıklamalarının gerçek olmadığı kaydedilerek, "FSB silahlı isyan çağrısında bulunulmasına karşı ceza davası açtı. Gayrimeşru eylemlere derhal son verilmesini talep ediyoruz" ifadeleri kullanıldı. FSB ayrıca, Wagner üyelerine, Prigojin'in yakalanması çağrısında bulundu. FSB'den yapılan açıklamada, Prigojin'in açıklamaları ve eylemlerinin "silahlı bir iç çatışmanın başlatılması için çağrı" olduğu bildirildi.

Rus komutanlardan 'dur' çağrısı

Rus komutanlar, Rus güvenlik şirketi Wagner'e "durma" çağrısında bulundu. Rusya'nın Ukrayna'daki birliklerinden sorumlu komutanı Sergey Surovikin, "Durmaya çağırıyorum. Düşmanımız iç siyaset durumunun kötüleşmesini bekliyor. Düşmanın eline koz vermemeliyiz" ifadelerini kullandı. Rus Korgenerali Vladimir Alekseyev "Rusya ve Silahlı Kuvvetlerinin imajına bundan daha büyük bir darbe olamaz. Böyle bir provokasyonu ancak ülkeye düşman olan yapabilir" değerlendirmesinde bulundu.

Moskova'da güvenlik önlemleri artırıldı

Wagner'in önce tehdit etmesi, ardından da eyleme geçmesiyle birlikte Rusya'nın başkenti Moskova'da güvenlik önlemleri artırıldı. Moskova ve iki bölgede Wagner krizi nedeniyle "terörle mücadele operasyonu" rejimi ilan edildi. Rus basınında çıkan haberlere göre, Moskova'daki önemli tesisler, devlet kurumları ve ulaşım altyapı tesislerinin tamamı koruma altına alındı. Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin, Telegram kanalından yaptığı açıklamada, başkentte terörle mücadele kapsamında güvenlik önlemlerinin güçlendirildiğini açıkladı.

Beyaz Saray: Gelişmeleri takip ediyoruz

Rusya'da yaşanan krizle alakalı ABD'den de açıklama geldi. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü Adam Hodge, konuya ilişkin açıklama yaptı. Hodge, "Gelişmeleri takip ediyoruz. ABD Başkanı Joe Biden da konuya ilişkin bilgilendirildi" ifadelerini kullandı. Sözcü Hodge, müttefikler ve ortaklarla Rusya'daki gelişmeleri görüşeceklerini bildirdi. İngiltere Savunma Bakanlığı durumu, "Rus devletinin son yılların en büyük güvenlik krizi" olarak niteledi. Değerlendirmede, "Gelecek saatlerde Rus güvenlik güçlerinin, özellikle de Ulusal Muhafızların sadakati krizin gidişatı açısından kritik rol oynayacak" denildi.

Rusya Kiev'e füze yağdırdı

Rus devleti ile güvenlik şirketi Wagner arasındaki krizin baş göstermesinin ardından Rusya, Ukrayna topraklarına yoğun saldırı düzenledi. Rus ordusunun gece Kiev'e düzenlediği 20'den fazla füze saldırısında 2 kişi öldü, 11 kişi yaralandı. Kiev Şehri Askeri İdaresi Başkanı Sergey Popko, Rusların, Hazar Denizi tarafından X-101/555 füzelerini fırlattığını aktaran Popko, "Kiev çevresindeki hava sahasından 20'den fazla füze tespit edildi ve hava savunmamızın güç ve araçlarıyla imha edildi" ifadesini kullandı.

Wagner grubunun geçmişi

Wagner grubu, kuruluşundan bu yana Afrika'dan Orta Doğu'ya kriz bölgelerindeki rolüyle gündeme geldi. Grup, 2014'te Donbas ihtilafında Rusya destekli ayrılıkçıları desteklemek için kuruldu. Mensuplarının çoğunu hükümlülerin oluşturduğu Wagner grubu, Ukrayna'nın dışında Suriye'deki iç savaş da dahil olmak üzere Ortadoğu ve Afrika'daki çeşitli çatışmalara paralı asker gönderdi. Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasından bir ay sonra Wagner'in paralı askerleri, 28 Mart 2022'de Ukrayna'da konuşlandırıldı. Wagner Grubu'nun, Rusya'nın Ukrayna'nın doğusundaki Bahmut kentini ele geçirmesinde etkili olduğu ifade edildi. Wagner grubunun Mali, Madagaskar, Mozambik, Sudan, Burkina Faso, Libya ve Orta Afrika Cumhuriyeti'nde de faaliyet gösterdiği kaydediliyor. Libya'da, ülkenin doğusundaki silahlı güçlerin lideri Halife Hafter kuvvetlerini destekleyen Wagner grubuna bağlı paralı askerler de bulunuyor. Wagner 2019 yılında Venezuela'da Başkan Nicolas Maduro'nun yanında çatışmalara katıldı. Grubu cazip hale getiren yüksek maaş ve macera vaadi oldu. Wagner çalışanlarına ayda yaklaşık 1500 dolar ödüyor. Cepheye gittiklerinde bu ücret 2 bin dolara kadar çıkıyor. Rusya'nın askeri istihbarat teşkilatı GRU'nun Wagner Grubu'nu gizlice finanse ettiği ve denetlediği öne sürülüyor.