Türkiye'de tarım tükenişe doğru gidiyor

Koronavirüs salgınıyla birlikte dünya gıda kriziyle karşı karşıya kaldı ve bunun üzerine birçok ülke tarım politikalarını yeniden gözden geçirerek üreticileri güçlendirecek adımlar atmaya başladı. Ancak ülkemizde bu konuda gerekli adımlar atılmadığı gibi tarımda tükeniş hızlanmış durumda. Hem salgın hem de ekonomik krizin en fazla etkilediği sektör olan tarımda yıllardır borç batağına saplanan ve hacizlerle mücadele eden çiftçiler üretim yapamayacak hale geldi. İklim değişikliği ve artan dünya nüfusu ile birlikte gıdanın öneminin arttığı bir dönemde bu durum Türkiye'de gıda güvenliği tartışmasına yol açıyor. Türkiye'de tüketici enflasyonu yüzde 20'yi aşarken Kasım 2021'de tarımda üretici enflasyonu ise yüzde 23'ü geçti. Bu yıl Türk lirasının dolar ve Euro başta olmak üzere yabancı para birimleri karşısında ciddi değer kaybı yaşamasıyla çiftçi için kritik öneme sahip gübre ve ilaç fiyatlarına da defalarca zam geldi. Emeklerinin karşılığını alamadıkları gerekçesiyle çiftçilerin üretimden el çekeceğine dair haberler artık çok daha sık duyulmaya başladı. Temel gıda ürünlerinde üretici ile market fiyatları arasındaki büyük farklar da dikkat çekiyor. Hükümet bu duruma müdahale etmek için "erken uyarı sistemi" adı altında izleme uygulaması başlattı, ancak Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verileri ciddi fiyat farkının devam ettiğini gösteriyor.

Çiftçi sayısı hızla düşüyor

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verileri kayıtlı çiftçi sayısının son yıllarda hızla düştüğünü ortaya koyuyor. 2008'de 1 milyon 127 bin olan ülkemizdeki çiftçi sayısı 2011 yılında 1 milyon 122 bin seviyesindeydi. Çiftçi sayısı 2021 yılının Eylül ayında 530 bine kadar düştü. Bu da son 10 yıla çiftçi sayısının yüzde 53 azaldığını gösteriyor. Son 5 yıldaki düşüş oranı ise yüzde 26. SGK verilerine göre 2016 yılında çiftçisi sayısı 718 bin idi. Bu da son 5 yılda 188 bin çiftçinin iş bıraktığına işaret ediyor.

Tarımda işçileri işsiz kaldı

SGK verileri kayıtlı çiftçi sayısındaki gerilemeyi ortaya koyarken, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri ise tarım sektöründe istihdam edilen kişi sayısındaki düşüsü gösteriyor. TÜİK verilerine göre tarımda çalışanların sayısı 2002'de 7 milyon 458 bin kişiyken bu sayı Eylül 2011'de 6 milyon 745 bine geriledi. Bu sayı Eylül 2021'de ise 4 milyon 974 bine düştü. Buna göre tarımda çalışanların sayısı son 19 yılda yüzde 33, son 10 yılda ise yüzde 26 geriledi. 2011'de istihdamdakilerin yüzde 26.2'si tarımda çalışırken bu oran 2021'de yüzde 17'ye kadar gerilemiş durumda.

Tarım alanları da geriledi

Kayıtlı çiftçi sayısında azalma ve tarım sektöründe çalışanların sayısında gerileme yaşayan ülkemizde, tarım alanları da doğal olarak azalıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın açıkladığı verilere göre tarım alanları son 10 yılda yüzde 5; son 19 yılda ise yüzde 12 azaldı.

2001 yılında tarım alanları 26 milyon 350 bin hektar iken 2010 yılında bu miktar 24 milyon 395 bin hektara geriledi. 2020 yılında ise Türkiye'de tarım alanı 23 milyon 136 bin hektara kadar düştü.