Zekât ve Zikir

Zekât, İslam'ın beş şartından biridir. Bazı ibâdetleri edâ etmek için beden kuvveti; bazıları için mala sahip olmak; bazıları için ise hem beden gücü, hem mala sahip olmak gereklidir. Zekât vermek, belli bir miktar malı belli bir süre elinde tutanların yaptığı bir ibâdettir.

Zekât lûgatte; temizlik, bolluk, artma anlamlarına gelir. Fıkıhtaki anlamı ise; bir malın belli bir miktarını belli bir süre sonra bir kısım Müslümana Allah rızası için vermektir.

Bütün ibâdetler Allah'ı bilmek, O'na kul olmak, O'na kavuşmak için yapılır. Zekât da Allah'ı zikir içindir. Malın kırkta birini vermek, tasaddukta bulunmak, karz-ı hasende bulunmak; bunlar hep Allah'ı zikir için yapılır.

Yoksa insanın malı elinden gidecek, Allah'ı da hatırlamayacak; o malı niye versin? Kul, malının zekâtını Allah emretti, diye veriyor. İşte bu zikirdir. Nitekim âyet-i kerimede şöyle buyurulur:

"Namazı tam kılın, zekâtı hakkıyla verin, rükû edenlerle beraber rükû edin."

Maksadı Allah'a yürümek olan kul, Allah'ın zekât-sadaka emrini yerine getirmekle, o verdikleriyle yol alıyor; tabiri caizse o verdiği şeyin sırtına biniyor. Kulun verdikleri adeta ona binek oluyor, burak oluyor.

Allah'a taşıyor. Allah'a vâsıl olmak için, nefsin tezkiyesi ve terbiyesi şarttır. Kelime anlamı temizlenmek olan zekât, zenginin malından fakirin hakkını temizlediği gibi, nefsi de tezkiye eder. Bu mânâda Cenâb-ı Hakk;

"Onların mallarından sadaka al; bununla onları (günahlardan) temizlersin, onları arıtıp yüceltirsin…"   buyuruyor. Zekâtın günahları temizlediği müjdesini Hz. Peygamber Efendimiz de şöyle haber veriyor:  "Zekât vermek, günahlardan temizlenmeğe bir vesiledir." 

Zekât, ayrıca insanın nefsini cimrilik hastalığından temizler. Cimrilik ahlâk-ı zemimedendir (kötü ahlak). Her ahlâk-ı zemime hâli, insanı Allah'tan uzaklaştırır.

Ahlâk-ı hamide (güzel ahlâk) hâli ise insanı Allah'a yaklaştırır. İbâdetlerle ulaşılmak istenen ise, ahlâk-ı zemime hâlini ahlâk-ı hamideye tebdil etmektir.

Ebû Hureyre'den, "Peygamber Efendimiz buyuruyor ki: Cömert insan, Allah'a yakındır, insanlara yakındır, Cennet'e yakındır, Cehennem'den uzaktır. Cimri ise Allah'tan uzaktır, insanlardan uzaktır, Cennet'ten uzaktır; Cehennem'e yakındır. Cömert bir cahil, cimri bir âbidden Allah'a daha sevimlidir." 

Mü'min zekât vererek nefsini cimrilik hastalığından tezkiye eder/temizler. Böylece kurtuluşa erer. Mü'min vasfedilirken Cenâb-ı Hakk, âyet-i kerimede;
"Gerçekten mü'minler kurtuluşa ermiştir" 

"Onlar ki, zekâtı verirler"   buyuruyor.

Bu durumda zekât, imanın ispatı oluyor. Kurtuluşa ermeye de vesiledir. Gerçek mânâda kurtuluşa ermek Cennet'e ve Cemâlullaha nâil olmakla olur. Cemâlullahı ise ancak temizlenenler müşahade edebilir. Zekât vermek, görünüşte malın noksanlaşmasına bir alamet zannedilse de gerçek böyle değildir.

Nasıl ki, bir ağaç budandığında bir-iki yıl sonra daha cesâmetli büyür. Zekât vermekle de, servet budanır, artıkları atılır, bereketiyle sahibine teslim edilir.

Ebû Hureyre'den, "Peygamber Efendimiz buyuruyor ki:

Kulların sabaha çıktıkları hiçbir gün yoktur ki, iki melek inip biri, 'Allah'ım! İnfak eden kimsenin infak ettiği malın yerine daha iyisini ver!' Öbürü, 'Allah'ım! İnfak etmeyip elinde tutanın (cimrinin) malına telef ver!' demesinler." 

Allah, zenginin servetinin içine, fakirin hakkını emanet etmiştir.

Enes'den, "Peygamber Efendimiz buyuruyor ki: Kıyâmet Günü'nde fakirlerden dolayı zenginlerin vay hâline! Çünkü onlar şöyle diyeceklerdir: 'Ey Rabbimiz! Bu zenginler bize haksızlık ettiler. Bizim için onlara farz kıldığın hakkımızı vermediler.'

Allah Teâlâ da şöyle buyuracaktır: 'İzzetim ve Celâl'im hakkı için, sizi (Cennet'ime) yaklaştıracağım, onları ise uzaklaştıracağım.' Allah Resûlü (sallallahu aleyhi ve âlihi) daha sonra,  'Onların mallarında dilenen ve yoksul için belirli bir hak vardır' âyetini okudu."

Ebû Hureyre'den, Peygamber Efendimiz buyuruyor ki: Malının zekâtını verdiğin zaman, üzerindeki borcunu ödemiş olursun."

Zekât verilerek, emanet, sahibine teslim edilmiş olur. Eğer sahibine teslim edilmezse, emanete hıyanet sözkonusudur. Ayrıca, helâl olan mal, haram hâle getirilmiş olur.

Âişe'den rivâyetle Peygamber Efendimiz buyuruyor ki: "Sadaka veya zekât, (verilmeyerek) karıştığı malı mutlaka bozar." (Prof. Dr. Haydar Baş Dua ve Zikir eserinden)