'6-9 aylık krizlere alışıktık'
İstanbul'da ekonomi basınıyla bir araya gelen ZÜCDER Yönetim Kurulu Başkanı Burak Önder, iş dünyasının geçmişte 6-9 aylık krizlere alışık olduğunu ancak mevcut sürecin çok daha uzun sürdüğünü belirterek, "İş dünyası yorgun. Enflasyonla mücadele programını destekliyoruz. Ancak enflasyonla mücadele uğruna sanayideki kaslarımızı kaybetmememiz gerekiyor" dedi. Önder, 5 maddelik çözüm reçetesi önerdi.
15.08.2026 11:45:00 / Güncelleme: 15.08.2026 11:50:27
Hasan Gündoğdu
Hasan Gündoğdu





Türkiye'nin dış ticaret fazlası veren ender sektörleri arasında yer alan züccaciye sektörü, küresel pazarlardaki güçlü konumunu korurken, yüksek maliyetler ve finansmana erişimde yaşanan sorunlarla mücadele ediyor. Endüstriyel ürünler hariç yaklaşık 4.5 milyar dolarlık ihracat büyüklüğüne ulaşan sektör, 100'ün üzerinde ülkeye ürün gönderiyor. Türkiye'nin kilogram başına ortalama ihracat değerinin 4.5 dolarla yaklaşık üç katına ulaşan züccaciye sektörü, tonaj bazında ise Çin'in ardından dünyanın en büyük üreticileri arasında bulunuyor.
İş dünyası yoruldu
Sektörün üretim ve ihracattaki gücüne rağmen üç yılı aşkın süredir devam eden ekonomik koşulların sanayicinin dayanıklılığını önemli ölçüde azalttığına dikkat çeken Züccaciyeciler Derneği (ZÜCDER) Yönetim Kurulu Başkanı Burak Önder, iş dünyasının geçmişte 6-9 aylık krizlere alışık olduğunu ancak mevcut sürecin çok daha uzun sürdüğünü belirterek, "İş dünyası yorgun. Enflasyonla mücadele programını destekliyoruz. Ancak enflasyonla mücadele uğruna sanayideki kaslarımızı kaybetmememiz gerekiyor. Bu dönem öngörülemez bir dönem. Hedeflerden sapma çok fazla" dedi. Ham madde ve üretim maliyetlerindeki artışa rağmen kilogram başına ihracat değerlerinde gerileme görülebildiğine işaret eden Önder, bunun ihracatçının mevcut müşterisini koruma çabasından kaynaklandığını söyledi. Yeni bir ihracat müşterisi kazanmanın hem maliyetli hem de uzun bir süreç olduğunu vurgulayan Önder, şirketlerin kimi zaman başa baş hatta zararına çalışmayı göze aldığını ifade etti.
İç pazar da alarm veriyor
İç pazarda da tüketimin yavaşladığını, vadelerin uzadığını ve paranın dönüş hızının ciddi biçimde düştüğünü belirten Önder, yüksek faiz ortamının üretim ve yatırım iştahını zayıflattığını kaydetti. Önder, "Parası olanın üretim tesisi kurmak yerine risksiz şekilde finansal getiriye yöneldiği bir ortam oluşuyor. Asıl zorlanan, yatırım yapan ve üretmeye devam eden sanayici" değerlendirmesinde bulundu.
5 maddelik reçete
Üreticinin finansmana erişimden yüksek yatırım maliyetlerine, lojistikten dijital dönüşüme kadar birçok alanda desteklenmesi gerektiğini belirten Önder'den, yaşanan zorlu süreçten çıkış için 5 maddelik öneri geldi. Enflasyonla mücadelenin sürdürülürken sanayinin üretim gücünün de korunması gerektiğini vurgulayan Önder, sektörün ve sanayinin rekabetçiliğini güçlendirecek adımları şöyle sıraladı:
1. Üreticiye fatura karşılığı uygun maliyetli işletme kredisi sağlanması. Sanayiye bir can suyu verilmesi lazım. Fatura karşılığı, uygun finansman koşullarında üreticinin desteklenmesi gerekiyor. Bu aynı zamanda kayıt dışılığın azaltılmasına da katkı sağlar.
2. Otomasyon, sanayi ve dijital dönüşüm yatırımlarının özel finansman mekanizmalarıyla desteklenmesi.
3. Lojistik ve liman maliyetlerinin düşürülerek Türkiye'nin küresel rekabetçiliğinin artırılması.
4. Yerli e-ticaret altyapısının güçlendirilmesi, e-ihracat ve sınır ötesi e-ticaretin desteklenmesi.
5. Sanayi arsalarında rantın önüne geçilerek arsaların üretim yapan sanayicilerde kalmasının sağlanması. İstanbul dışında dahi sanayi arsalarının metrekare fiyatları 300-350 dolar seviyelerine ulaşabiliyor. Avrupa'da metrekare fiyatları 10 Euro, ABD'de 15 dolar seviyelerinde. Sanayici, emeğini toprağa ve taşa yatırmaması gerekiyor. Sanayi arsalarının sanayicinin olması ve ranta kapalı tutulması lazım.
İhracatta geçen yılki rakamlar zor
İhracatçının yüksek finansman maliyetleriyle küresel rakipleri karşısında zorlandığını vurgulayan Önder, "Yüzde 3-4 faizle finansmana ulaşan rakiplerle yüzde 50 faiz ortamında rekabet etmek çok zor. İhracatta müşterinize kredi açmanız, vade vermeniz gerekiyor. Bu finansman maliyetleriyle bunu yapmak kolay değil. Bütün bu şartlar altında geçen yılki rakamları yakalamanın bile başarılı olacağını düşünüyorum" dedi.
Nitekim ev ve mutfak eşyaları sektörü, Temmuz ayında 244 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirirken, yılın ilk yedi ayında 1.63 milyar dolara ulaştı. İhracat geçen yılın aynı dönemine göre değer bazında yüzde 7.4, miktar bazında yüzde 8.4 daraldı.
En büyük kayıp cam ve plastikte yaşandı. İlk yedi ayda ihracat elektrikli küçük mutfak ve ev eşyalarında yüzde 4.1, metalde yüzde 7.5, plastikte yüzde 10.9, camda yüzde 14.5, seramik/porselende yüzde 2.4 geriledi. Ahşap grubu yüzde 1.2 artışla pozitif ayrıştı.
Limanlar, e-ticaret pazar yerleri yerli ve milli olmalı
ZÜCDER Başkanı Önder, ihracat için liman masraflarının azaltılmasının da önemli olduğuna işaret ederek, "Rekabet ettiğimiz ülkelerden daha çok liman ücreti ödüyoruz. Üretimdeki rekabetçilik yalnızca döviz kuru, faiz ve işçilik maliyetleri üzerinden değerlendirilemez. Oysa konteyner taşımacılığı ve liman maliyetleri küresel ticarette önemli bir rekabet unsuru haline geldi. Liman ücretlerinin daha öngörülebilir ve rekabetçi bir yapıya kavuşturulması gerekiyor. Limanlar stratejik bölgeler... Çinliler, Afrika'da borçlandırma stratejisiyle birçok limanı ele geçirdi. Limanlar özelleştirildikten sonra fiyatlar artmaya başladı. Geçici başlık, konteyner koruma gibi ücretler çıkmaya başladı. Bunlar sizin rekabetçiliğinizi etkiliyor. Bu bir milli güvenlik meselesi… Deniz konteyner şirketlerinin hepsi yabancı… Yarın burada ciddi sıkıntı yaşayabiliriz. e-ticaret pazar yerleri de stratejik… Büyük veri önemli ve bu veri pazar yerlerinin elinde. Türkiye'nin en büyük e-ticaret pazar yeri Çinli firmaya ait ve bu firma Türklerin ihtiyaçlarını biliyor." Türkiye'de rekabetçilik sorunları olduğuna işaret eden Önder, "Maliyetleri aşağı çekmek için işçilik giderleri cironun yüzde 15'ini geçmemeli. Türkiye'de bu oran yüzde 35'e çıktı" dedi.


















































































