ABD trilyonlarca dolar zararda

ABD borsaları, şubat sonu başlayan ABD-İsrail, İran çatışmasının yarattığı jeopolitik gerilimle ciddi baskı altında. Petrol fiyatlarındaki keskin yükseliş, enflasyon korkusu ve Fed'in faiz indirim beklentilerindeki erteleme, piyasalarda dördüncü haftalık kayıp serisine yol açtı. Ancak uzmanlar, savaşın kısa sürmesi halinde hızlı toparlanma potansiyeli olduğunu belirtiyor.






Dördüncü haftalık düşüş

Savaşın başlangıcından bu yana ABD endeksleri belirgin değer kaybetti. En son 20 Mart kapanışına göre, S&P 500 savaş başından beri yaklaşık yüzde 5,4 değer kaybı yaşadı ve üst üste dördüncü haftayı da kayıpla kapattı. Dow Jones savaş etkisiyle toplamda yüzde 7 civarında gerileme gösterdi. Nasdak, teknoloji ağırlıklı endeks, riskten kaçışın en fazla vurduğu alan oldu.

Piyasalar genel olarak "düzeltme" modunda; Russell 2000 küçük ölçekli hisse endeksi de resmî düzeltme (correction) bölgesine girdi. Volatilite endeksi VIX ise savaşın ilk haftasından itibaren belirgin yükseldi ve yatırımcıların korku modunda olduğunu gösteriyor.






Enflasyon baskısı

Savaşın en doğrudan etkisi enerji piyasasında yaşandı. Brent petrol varil fiyatı savaş öncesi 70-75 dolar bandından zirvede 120 doları aşarak yüzde 40'ın üzerinde artış kaydetti. 20 Mart itibarıyla 107-113 dolar aralığında seyrediyor.

Bu petrol rallisi, küresel enflasyon beklentilerini yeniden alevlendirdi. Analistler, enerji maliyetlerindeki artışın tüketici fiyatlarını yukarı çekeceğini ve Fed'in 2026 faiz indirim takvimini erteleyebileceğini vurguluyor. Moody's Analytics'in son raporuna göre, ABD'de resesyon olasılığı yüzde 49'a yükseldi. Uzmanlar, "Petrol 100 doların üzerinde kalırsa stagflasyon riski artar" uyarısında bulunuyor.






Savunma kazanıyor, havayolları ve teknoloji kaybediyor

Savaş, sektörler arasında net ayrışmaya da yol açtı.

Savunma ve enerji şirketleri rekor seviyelere tırmandı. Lockheed Martin, RTX (Raytheon) ve Northrop Grumman gibi savunma devleri savaş haberleriyle yüzde 10-15 değer kazandı. Enerji sektörü de petrol rallisi sayesinde pozitif ayrıştı.

Havayolu şirketleri (American Airlines, Delta, United) yakıt maliyeti ve bazı uçuş rotalarının iptali nedeniyle yüzde 10-20 düşüş yaşadı. Teknoloji ve büyüme hisseleri (Nasdaq ağırlıklı) ise risk iştahının azalmasıyla en sert darbeyi aldı.






Genel olarak riskten kaçış modu hakim, yatırımcılar güvenli limanlara yöneldi.

Wall Street analistleri temkinli iyimserlik taşıyor. Tarihi verilere göre jeopolitik şoklar genellikle kısa vadeli oluyor ve piyasalar 3-6 ay içinde toparlanıyor. Ancak savaşın uzaması durumunda yüzde 10-15'lik ek düzeltme riski var.






ABD'nin doğrudan askeri maliyeti 30 milyar doları aştı

Pentagon'un Kongre'ye sunduğu brifinglere göre savaşın ilk 6 gününde maliyet 11,3 milyar doları aştı (sadece mühimmat ve operasyonel harcamalar). Center for Strategic and International Studies (CSIS) bu rakamı tamamlayıcı maliyetlerle (kayıp uçaklar, operasyonel giderler) 12,7 milyar dolar olarak güncelledi.






Günlük ortalama maliyet 800 milyon - 1 milyar dolar arasında tahmin ediliyor. Bazı kaynaklar 1-2 milyar dolar diyor.

Şu anki toplam tahmin (savaşın 23. gününde) 25-30 milyar dolar civarında. Eğer 2 ay sürerse 200 milyar dolar ek yük gelebilir.

Penn Wharton Bütçe Modeli gibi bağımsız tahminler ise toplam ekonomik kaybın 50-210 milyar dolar arasında olduğunu belirtiyor.

Bu rakamlar sadece askeri harcamaları kapsıyor; öncesi yığınak maliyetleri ve gelecekteki onarımlar hariç.






ABD ekonomisine maliyeti

ABD ekonomisi şu ana kadar 25-30 milyar dolar doğrudan askeri maliyet + trilyonlarca dolarlık borsa erimesi + hanehalkı için yüzlerce dolar ek yakıt faturası ile karşı karşıya.
Toplam ekonomik zarar (askeri + enflasyon + büyüme kaybı) 100-300 milyar dolar bandında tahmin ediliyor, ancak savaşın süresi kritik.