ABD’den dünyaya İran ile ticaret yapmayın baskısı
Washington’dan İran’a yeni ekonomik kuşatma: “Uçaklarına yakıt vermeyin, biletlerini satmayın; yoksa dolar sisteminin dışına çıkarsınız
21.09.2026 23:20:00
Haber Merkezi
Haber Merkezi
Washington'dan İran'a yeni ekonomik kuşatma: "Uçaklarına yakıt vermeyin, biletlerini satmayın; yoksa dolar sisteminin dışına çıkarsınız!"
ABD'nin İran'a karşı uyguladığı yaptırımlar artık yalnızca Tahran'ı değil, İran'la iş yapan dünyanın geri kalanını da hedef alıyor.
"İran'a hizmet verirseniz dolar sisteminden çıkarsınız"
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran havayollarına yönelik yaptırımların 23 Eylül'den itibaren küresel ölçekte ağırlaştırılacağını açıkladı.
Bessent'e göre İran havayollarına yakıt sağlayan, iniş hizmeti veren veya bilet satışına aracılık eden şirketler ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalabilecek. Bu şirketlerin ABD dolarına dayalı finansal sistemden dışlanabileceği uyarısı yapıldı.
Washington bununla da yetinmiyor. ABD Hazine Bakanlığı 8 Eylül'de İran havacılık sektörüne yönelik 36 hedefi yaptırım listesine aldığını ve 27 İran havayolunu doğrudan yaptırım kapsamına soktuğunu açıkladı.
İran'a yaptırım mı, dünyaya ekonomik sopa mı?
ABD'nin gerekçesi, İran havayollarının İran Devrim Muhafızları'yla bağlantılı askeri faaliyetlerde ve silah/personel taşımacılığında kullanıldığı iddiası.
Ancak uygulamanın kapsamı farklı bir tartışmayı da beraberinde getiriyor: Washington, kendi yaptırım kararını dünyanın geri kalanına neden uygulatabiliyor?
Bir ülkenin havayoluna hizmet veren başka bir ülkenin şirketi, neden ABD finans sisteminden dışlanma tehdidiyle karşı karşıya kalıyor?
Dolar gücü küresel yaptırım silahına dönüşüyor
ABD'nin elindeki en önemli ekonomik araçlardan biri dolar sistemine erişim. Washington, İran konusunda bu gücü yalnızca İran'a karşı değil, İran'la ticari ilişki kuran üçüncü ülkeler üzerinde de baskı unsuru olarak kullanıyor.
Hazine Bakanlığı daha önce de İran'la bağlantılı faaliyetleri sürdüren kuruluşların ABD finans sisteminden çıkarılabileceğini açıkça duyurmuştu. Bessent, İran'la iş yapan ve yaptırımlara uymayan aktörlerin "ikincil yaptırımlar"la karşılaşabileceğini belirtiyor.
Bu durum, ABD'nin ekonomik yaptırım politikasının klasik "İran'a ambargo" sınırlarını aşarak küresel şirketleri ve devletleri Washington'ın kararlarına uymaya zorlayan bir mekanizmaya dönüşmesi tartışmasını büyütüyor.
ABD'nin ekonomik gücü nereye kadar?
Washington, doların ve ABD finans sisteminin küresel ağırlığını kullanarak İran'ın ekonomik bağlantılarını koparmaya çalışıyor. ABD Hazine Bakanlığı bu stratejiyi "Operation Economic Outcast" adı altında yürütüyor ve havacılığın yanı sıra teknoloji, altın, dijital varlıklar ve deniz taşımacılığı gibi sektörleri de hedefliyor.
Eleştirilerin odağındaki soru ise şu: Bir ülke kendi yaptırımını bütün dünyaya uygulatabiliyorsa, burada mesele yalnızca İran'a yönelik yaptırım mıdır; yoksa dolar merkezli küresel ekonomik düzenin nasıl kullanıldığı meselesi midir?
ABD'nin İran'a karşı uyguladığı yaptırımlar artık yalnızca Tahran'ı değil, İran'la iş yapan dünyanın geri kalanını da hedef alıyor.
"İran'a hizmet verirseniz dolar sisteminden çıkarsınız"
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran havayollarına yönelik yaptırımların 23 Eylül'den itibaren küresel ölçekte ağırlaştırılacağını açıkladı.
Bessent'e göre İran havayollarına yakıt sağlayan, iniş hizmeti veren veya bilet satışına aracılık eden şirketler ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalabilecek. Bu şirketlerin ABD dolarına dayalı finansal sistemden dışlanabileceği uyarısı yapıldı.
Washington bununla da yetinmiyor. ABD Hazine Bakanlığı 8 Eylül'de İran havacılık sektörüne yönelik 36 hedefi yaptırım listesine aldığını ve 27 İran havayolunu doğrudan yaptırım kapsamına soktuğunu açıkladı.
İran'a yaptırım mı, dünyaya ekonomik sopa mı?
ABD'nin gerekçesi, İran havayollarının İran Devrim Muhafızları'yla bağlantılı askeri faaliyetlerde ve silah/personel taşımacılığında kullanıldığı iddiası.
Ancak uygulamanın kapsamı farklı bir tartışmayı da beraberinde getiriyor: Washington, kendi yaptırım kararını dünyanın geri kalanına neden uygulatabiliyor?
Bir ülkenin havayoluna hizmet veren başka bir ülkenin şirketi, neden ABD finans sisteminden dışlanma tehdidiyle karşı karşıya kalıyor?
Dolar gücü küresel yaptırım silahına dönüşüyor
ABD'nin elindeki en önemli ekonomik araçlardan biri dolar sistemine erişim. Washington, İran konusunda bu gücü yalnızca İran'a karşı değil, İran'la ticari ilişki kuran üçüncü ülkeler üzerinde de baskı unsuru olarak kullanıyor.
Hazine Bakanlığı daha önce de İran'la bağlantılı faaliyetleri sürdüren kuruluşların ABD finans sisteminden çıkarılabileceğini açıkça duyurmuştu. Bessent, İran'la iş yapan ve yaptırımlara uymayan aktörlerin "ikincil yaptırımlar"la karşılaşabileceğini belirtiyor.
Bu durum, ABD'nin ekonomik yaptırım politikasının klasik "İran'a ambargo" sınırlarını aşarak küresel şirketleri ve devletleri Washington'ın kararlarına uymaya zorlayan bir mekanizmaya dönüşmesi tartışmasını büyütüyor.
ABD'nin ekonomik gücü nereye kadar?
Washington, doların ve ABD finans sisteminin küresel ağırlığını kullanarak İran'ın ekonomik bağlantılarını koparmaya çalışıyor. ABD Hazine Bakanlığı bu stratejiyi "Operation Economic Outcast" adı altında yürütüyor ve havacılığın yanı sıra teknoloji, altın, dijital varlıklar ve deniz taşımacılığı gibi sektörleri de hedefliyor.
Eleştirilerin odağındaki soru ise şu: Bir ülke kendi yaptırımını bütün dünyaya uygulatabiliyorsa, burada mesele yalnızca İran'a yönelik yaptırım mıdır; yoksa dolar merkezli küresel ekonomik düzenin nasıl kullanıldığı meselesi midir?
