ANALİZ - Bütçeyi faiz yutuyor
Merkezi yönetim bütçesinden Ocak-Eylül döneminde 1 trilyon 51 milyar 650 milyon lira harcama yapıldı, bütçe gelirleri 990 milyar 557 milyon lirada kaldı. Bu yıl 9 aylık bütçe açığı 61 milyar lirayı geçti. Geçen yılın 9 aylık bölümünde bütçe açığı salgının etkisiyle 140.5 milyar liraya ulaşmıştı. Bu yıl 9 ayda faize ise 142.3 milyar lira ödendi.
16.10.2021 15:08:00
RECEP BAHAR
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Eylül ayı ve bu yılın 9 aylık bölümüne ilişkin bütçe gerçekleşmeleri raporunu açıkladı. Rapora göre, merkezi yönetim bütçe giderleri Eylül 2020'de 108 milyar 580 milyon lira iken, geçen ay yüzde 30.3 artışla 141 milyar 507 milyon liraya yükseldi. Böylelikle 2021 yılında merkezi yönetim bütçe giderleri için öngörülen 1 trilyon 346 milyar 139 milyon lira ödeneğin yüzde 10.5'i kullanılmış oldu. Merkezi yönetim bütçe gelirleri, geçen yılın Eylül ayında 78 milyar 916 milyon lira iken Eylül 2021'de yüzde 49.4 artarak 117 milyar 921 milyon liraya çıktı. Dolayısıyla bütçe Eylül 2021'de 23.5 milyar lira açık verdi.
Faiz ödemeleri artıyor
Merkezi yönetim bütçe giderleri Ocak-Eylül 2020 döneminde 870 milyar 13 milyon lira iken, bu yılın aynı döneminde yüzde 20.9 artışla 1 trilyon 51 milyar 650 milyon liraya yükseldi. Böylelikle 2021'de merkezi yönetim bütçe giderleri için öngörülen 1 trilyon 346 milyar 139 milyon lira ödeneğin yüzde 78.1'i kullanılmış oldu. Bu yıl 9 aylık bölümde faiz ödemelerine 142.3 milyar lira gitti! Faize 2019'un 9 aylık kesiminde 81.5 milyar, 2020 yılının aynı döneminde ise 107.8 milyar lira gitmişti. Dolayısıyla bu yıl faiz ödemeleri rekor kırdı. Elbette bunda piyasalarda Merkez Bankası eksenli yaşanan çalkantılar etkili oldu! Faiz ödemeleri 2019 yılının tamamında 117.3 milyar lira, 2020'nin tamamında ise 139 milyar lirayı aşmıştı. Bu yıl faiz ödemelerinin 200 milyar liraya yaklaşması bekleniyor!
Personel giderleri de yükselişte
Öte yandan personel giderleri, bu yıl Ocak-Eylül döneminde yüzde 18.1 artarak 260 milyar 282 milyon lira olurken, personel giderleri için bütçede öngörülen 326 milyar 633 milyon lira ödeneğin yüzde 79.7'si kullanıldı. Bu yıl personel giderlerinin 350 milyar lirayı aşması bekleniyor. Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, bu dönemde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17.6 artışla 42 milyar 701 milyon liraya yükseldi ve bütçede öngörülen 54 milyar 527 milyon lira ödeneğin yüzde 78.3'ü kullanılmış oldu. Ocak-Eylül döneminde mal ve hizmet alım giderleri için bütçede öngörülen 89 milyar 67 milyon lira ödeneğin yüzde 75.9'u harcandı. Bu dönemde yüzde 22.9 yükselişle 67 milyar 641 milyon lira mal ve hizmet alımı gideri gerçekleşti.
2022 bütçesinin yüzde 14'ü faize gidecek!
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlediği basın toplantısında 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'ni kamuoyu ile paylaştı. Oktay, 2022 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi'nde bütçe giderlerinin 1 trilyon 750 milyar 957 milyon lira, bütçe gelirlerinin 1 trilyon 472 milyar 583 milyon lira ve bütçe açığının ise 278 milyar 374 milyon lira olarak öngörüldüğünü açıkladı. Merkezi yönetim bütçesi kapsamında, 224 kamu idaresinin bütçesinin bulunduğunu belirten Oktay, personel giderleri için toplam 493.9 milyar lira, mal ve hizmet alım giderleri için 128.1 milyar lira, faiz giderleri için 240.4 milyar lira ödenek öngörüldüğünü aktardı. Oktay, 2022 bütçesini yüzde 15.6'sını yani aslan payını eğitime ayırdıklarını ifade ederek, "Yükseköğretimi de dahil ettiğimizde eğitim bütçemizi 2022 yılında 2021 yılına göre yüzde 29.4 artırarak 273.5 milyar liraya yükseltmiş olacağız" dedi. Bütçeden Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına 116.4 milyar lira, sosyal harcamalara 104.2 milyar lira, tarıma 57.6 milyar lira, Savunma Sanayii Destekleme Fonuna 31.3 milyar lira tahsis edildi.
