Aşıklar sultanı Hz. Mevlana-I

Marifet nurunun aynası, 'Ölmeden önce ölünüz' gerçeğinde öteleri seyreden kamil insan, herkesi hiçbir fark gözetmeden dergâhına davet eden büyük mürşid Hz. Mevlana, 30 Eylül 1203'te Horasan'ın Belh şehrinde dünyaya gelmiştir. Babası Sultanu'l-Ulema diye bilinen Bahaeddin Veled, annesi Harzemşahlardan bir prenses olan Mümine Hatun'dur.

Bahaeddin Veled, Belh insanını tasarrufu altına almış onları aşk fırınında istenilen kıvama getirmeye çalışmıştır. Ne yazık ki onu sevemeyenler 'yerinizi alacaktır' gerekçesi ile padişaha şikayet etmişlerdir. Büyük veli, dedikoduya meydan vermeden bir cuma sabahı Belh şehrini ailesi ve birkaç müridi ile terk eder. Ne var ki Belh'in bu mana sultanının ayrılışından sonra Belhliler ve Sultan ailesi Moğolların istilasına maruz kalmışlardır.

Bahaeddin Veled Hazretlerinin gönlü "Rum diyarı" ismi ile maruf Anadolu'da idi. Nitekim bu istek gerçekleşti ve Mevlana Celaleddin, Gevher Hatun'la evlendi.

Selçukluların başına Alaaddin 1. Keykubat geldiğinde ise Sultanu'l-Ulema ve ailesini Konya'ya davet etmiş ve kendisi de Bahaeddin Veled hazretlerine mürid olmuştur.

12 Ocak 1231 yılında ise Sultanu'l-Ulema Allah'ın rahmetine kavuşmuştur.

Hz. Mevlana bundan sonra babasının halifelerinden Seyyid Burhaneddin Hazretleri'nin terbiyesi ile yetişmiştir. 

Seyyid Burhaneddin devamlı oruç ibadeti ile Hz. Mevlana'ya nefsini tezkiye ettirmiştir. O'na göre arifin kalbindeki marifet nurunun ortaya çıkıp parlayabilesi için açlık şarttır. 

Mevlana o kadar yükselmiştir ki, Konya'dan ayrılıp Kayseri'ye yerleşmek isteyen hocasına gönül etmiş, bindiği katırı bu nazla devirerek mürşidinin ayağının kırılmasına sebep olmuştur. Seyyid Burhaneddin Hazretleri kızması gerekirken tatlı bir tebessümle cevap vermiştir. Ancak gitmeye kararlı olan Seyyid Burhaneddin 'bir postta iki arslan oturmaz' gerekçesiyle Konya'dan ayrılmıştır.

Mevlana'nın bundan sonra Şems-i Tebrizi ile karşılaşıncaya kadar hayatı medreselerde talebelerine ders vermek, halkı ikaz ve irşad etmekle geçmiştir.

Hz. Mevlana'nın hayatında esasen üç büyük irşad ehlinin olduğunu görüyoruz. Bunlardan ilki öz babası Bahaeddin Veled, ikincisi nefis merdivenlerinden yükselmesi için engin bir çileye sokacak Seyyid Burhaneddin Hazretleri, üçüncüsü aşk ülkesindeki vuslat kapısı Şems'tir.

(Kaynak: Prof. Dr. Haydar Baş, İslam ve Mevlana)