Avrupa Birliği değişimi tartışıyor

Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısı sonrasında, savunma ve enerji başta olmak üzere, bir çok alanda radikal politika değişikliğine giden Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, şimdi de Avrupa kıtasını siyasi alanda yeniden şekillendirmek hedefiyle yeni adımlara hazırlanıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un, AB üyesi ülkeleri ve Ukrayna gibi ortak değerleri paylaştıkları Avrupa ülkelerini bir araya getirmeyi hedefleyen "Avrupa Siyasi Topluluğu" önerisi hararetli tartışmalara yol açtı. AB'nin eski Ankara büyükelçisi Marc Pierini, "Ukrayna'daki korkunç olaylar ve Rusya'nın AB komşularına yönelik tutumu, buna bir karşılık, bir yanıt verilmesini gerekli kılıyor" diyerek, AB dönem başkanlığını yürüten Fransa'nın önerisinin bu bağlamda değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti. Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'nın uzmanlarından olan emekli Fransız diplomat Pierini, yaptığı değerlendirmede, AB'nin mevcut gelişmeler ışığında Avrupa'nın doğu ve güneydoğu kanadındaki ülkelerle siyasi ve ekonomik alanlarda acilen bir işbirliği formatına ihtiyaç duyduğuna dikkat çekti. Katı üyelik kriterleri ve uzun soluklu müzakere süreçleri öngören AB genişleme politikasının bu beklentiye yanıt veremediğini söyleyen Pierini, halihazırda AB'ye üye olmak isteyen aday ülke sayısının 11'e ulaştığını, bunun da birliği farklı zorluklarla yüz yüze getirdiğini vurguladı. Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısı sonrasında Ukrayna, Gürcistan ve Moldova da AB'ye üyelik başvurusunda bulundu. Sırada bekleyen diğer ülkelerle birlikte zaten "genişleme yorgunu" olarak nitelendirilen AB'de beklentilere karşılık vermek giderek güçleşti.

Hangi kriterler öngörülüyor?

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, siyasi topluluk önerisine katılması muhtemel ülkeler için iki kriter telaffuz etti. Birincisi bu ülkelerin Avrupa coğrafyasında yer alması, ikincisi de Avrupa'yı Avrupa yapan temel değerleri paylaşıyor olması gerektiği. Macron, bu yeni kurumun, "ortak değerlere bağlı, demokratik Avrupa ulusları için" siyaset, güvenlik, enerji gibi birçok alanlarda daha yakın işbirliği imkanları yaratacağını, gençler başta olmak üzere toplumlar arasında iletişimi güçlendireceğini, serbest dolaşım imkanlarıyla yeni bir alan yaratacağını söylemişti. Ancak önerinin ayrıntıları henüz netleşmiş değil. Konunun, 23-24 Haziran'da yapılacak AB liderler zirvesinde ele alınması bekleniyor. Türkiye'nin AB ile müzakere süreci dondurulmuş durumda. AB'li siyasetçilerin büyük bir bölümü Türkiye ile ilişkilerin geleceğinin nasıl şekilleneceği konusunda karar vermek için 'bekle gör' stratejisi izliyor. Macron, oluşturulmasını istediği siyasi topluluk hakkındaki konuşmasında İngiltere'den, Ukrayna'dan, Batı Balkanlardan söz etti ancak Türkiye'ye değinmedi.