Azerbaycan Ermenistan'dan iki gömlek üstün
Son 10 yıldır ciddi şekilde askeri gücüne yatırım yapan Azerbaycan, tüm cephelerde her yönüyle Batılı güçlerin Kafkaslar'daki şımarık çocuğu Ermenistan'a fark atıyor. Yaklaşık 26 yıldır diplomasi alanında tek adım atmayan Rusya ve Fransa ikilisi bu kez masaya davette bulunuyor. Azerbaycan ise Türkiye olmadan masaya yanaşmıyor.
01.10.2020 20:00:00
RECEP BAHAR / HABER ANALİZ
Azerbaycan ve Ermenistan arasında Dağlık Karabağ'da 1990'ların başından bu yana en yoğun çatışmalar yaşanıyor. Pazar gününden beri devam eden çatışmalarda Azerbaycan ordusunun üstünlüğü dikkatlerden kaçmıyor. Cephelerden gelen haberler, çatışmalarda savaş uçağı, insansız hava aracı (İHA), tank ve top gibi ağır silahların kullanıldığına işaret ediyor. Bakü'den yapılan açıklamaya göre Azerbaycan ordusu, Ermenistan ordusuna ait 200 tank ve zırhlı araç ile 228 top ve füze sistemini ve 30 hava savunma sistemini imha etti. İmha edilenler arasında 1 adet S-300 füze sistemi de bulunuyor. Buna karşılık kalleş Ermeniler, Azerbaycan'ın sivil yerleşim birimlerine saldırılarını sürdürüyor. Nitekim Ermenistan ordusunun ilk 4 gündeki saldırılarında 116 konut ve 26 kamu binası kullanılamaz hale geldi.
Askerlerin eğitimi de, morali de üstün
Son dönemde Türkiye'nin de katkılarıyla modern silahlarla donatılan ve askeri kabiliyet olarak da oldukça mesafe kateden Azerbaycan ordusu, Ermenistan'a kıyasla her açıdan bir adım ön plana çıkıyor. Azerbaycanlı askerlerin modern silahları kullanma becerisinin ne kadar ileri noktaya gittiğini bizzat Azerbaycan Savunma Bakanlığı'nın paylaştığı görüntülerden farkediyoruz. Kısaca Azerbaycan Ordusu son 10 yılda çok mesafe katetmiş. Askerlerin morali 2016 yılındaki çatışmalara göre çok ileri düzeyde. Azerbaycanlı komandolar cephelerde üstün başarı gösteriyor. Komandolar, Rusya'nın yanı sıra Batılı ülkelerin her türlü silahla donattığı Ermeni ordusuna savaş meydanını dar ediyor ve tek tek işgal edilen topraklarını zalim Ermenilerin elinden kurtarıyor.
Yeni silahlar aldı
Azerbaycan, son yıllarda petrol ve doğalgaz kaynaklarına sahip olmasının ve bunları dünya pazarlarına ulaştırabilmesinin de sağladığı avantajla askeri alanda başta İsrail, Türkiye ve Ukrayna olmak üzere birçok ülkeyle yaptığı anlaşmalarla silah sistemlerinde hem çeşitlilik sağladı hem de ordusunun yeteneklerini artırdı. Nitekim askeri harcama ve silah ticaretiyle ilgili araştırmalar yapan İsveç merkezli bağımsız kuruluş Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından açıklanan veriler, 2009-19 yılları arasında Azerbaycan'ın askeri harcamalarının Ermenistan'ın yaklaşık 4 katı olduğunu gösteriyor. Bu dönemde Azerbaycan, yaklaşık 20 milyar dolarlık askeri harcama yaparken, Ermenistan'ın ödediği miktar ise 5 milyar dolar oldu. Azerbaycan'ın harcamalarının özellikle 2010 yılından itibaren hızlı bir şekilde arttığı görülüyor. Ekonomisi 30 yıldır dış yardımla ayakta duran, sürekli başka ülkelere göç veren Ermenistan ise askeri harcamalarda son iki yılda önemli bir artış kaydetse de Azerbaycan'a kıyasla çok daha düşük düzeylerde.
Gerek Azerbaycan'ın gerekse de Ermenistan'ın elindeki silahların niteliği ve miktarı tam olarak bilinmiyor. Ermenistan ordusunun askeri malzemelerinin bir kısmını Dağlık Karabağ'da tutuyor olması da bilinmezliği artırıyor. Ancak ABD merkezli bağımsız araştırma kuruluşu Global Fire Power'ın hazırladığı askeri güç endeksinde, Azerbaycan 64, Ermenistan ise 111'inci sırada yer alıyor. Bu endeks, açık kaynaklardan ülkelerin envanterinde bulunan askeri malzemelere göre hazırlanıyor.
İki ordu da Rus uçakları kullanıyor
2016 yılı verilerine göre, Azerbaycan'ın elindeki tank sayısının 314 ile 750, Ermenistan'ın ise 100 ile 166 aralığında olduğu tahmin ediliyor. Azerbaycan'ın savaş uçaklarının sayısı ise 100'ün üzerinde olarak hesaplanırken, Ermenistan için ise bu sayı 60 civarında olarak veriliyor. Azerbaycan'ın son yıllarda yaptığı alımlarla envanterine 20'den fazla Rus üretimi MiG-29 ve 11 Su-25 savaş uçağı ekledi. Ayrıca yine Rus yapımı Mi-24 ve Mi-35 taarruz helikopterlerine de sahip. Ermenistan'ın hava filosunda ise yakın bir zamanda Rusya'da aldığı Su-30 ve MiG-29 uçakları bulunuyor. Ermenistan çatışmalarda Rus yapımı İskender füzelerini kullanıyor. Askeri uzmanlar, Dağlık Karabağ bölgesinin dağlık yapısından dolayı uçakların kırıma uğrama riskinin yüksek olduğunu ve bu nedenle de tarafların hava gücünü fazla kullanamadıklarını belirtiyor. Öte yandan Ermenistan'ın Rusya'dan S-400 füze sistemi alması, Azerbaycan'ın savaş uçaklarını daha az kullanmasına yol açıyor! Bu na karşılık Azerbaycan'ın envanterinde de S-300 sistemi ve kısa menzilli Tor-M2E füzeleri bulunuyor.
İHA'lar çarpışıyor
Çatışmalarda iki tarafın da ağırlıklı kullandığı bildirilen bir diğer araç da İHA'lar. Bu araçlar, iki ülke tarafından da taktik ve keşif amaçlı kullanılıyor. Ermenistan, kendi imal ettiği İHA'ları, Azerbaycan ise İsrail'den satın aldıklarını kullanıyor. Geçtiğimiz aylarda Azerbaycan'ın Türkiye'den de İHA ve SİHA satın almakla ilgilendiği açıklanmıştı. Türkiye'nin ürettiği bu araçların teslim edilip edilmediği veya şu anda çatışmalarda kullanılıp kullanılmadığı ise bilinmiyor. Hem Ermenistan'ın hem de Azerbaycan'ın askeri envanterlerinde Rus yapımı askeri malzemelerin ağırlıkta olduğu görülüyor. Ancak özellikle 2016 sonrasında Azerbaycan, askeri alımlarını çeşitlendirmek yönünde adımlar attı. Bu anlamda İsrail ve Türkiye ön plana çıkıyor. SIPRI verilerine göre, İsrail askeri alandaki ihracatının yüzde 17'sini Azerbaycan'a yapıyor. İki ülke arasında 2012 yılında 1.6 milyar dolarlık askeri bir anlaşma yapılırken, Azerbaycan'a İHA, uçaksavar ve hava savunma sistemleri tedarik edilmesi öngörülüyor.
Azerbaycan, Şubat ayında Türkiye ile de Askeri Mali ve Güvenlik İşbirliği anlaşmaları imzaladı. Azerbaycan'ın Türk savunma sanayi şirketlerinden 200 milyon TL değerinde ürün ve hizmet satın alması planlanıyor. Ayrıca Azerbaycan'ın Türkiye üretimi İHA ve SİHA'larla birlikte, Altay tankı ve Atak helikopteriyle ilgilendiği açıklandı. Ermenistan ise güvenlik alanında Rusya'ya ciddi şekilde bağımlı.. Ermenistan'ın son dönemde askeri ilişkilerini geliştirmeye başladığı ülkeler arasında Hindistan öne çıkıyor.
Tek başına masaya çağrı daveti!
Rusya Devlet Başkanı Putin ve Fransa Cumhurbaşkanı Macron, dün akşam Azerbaycan ve Ermenistan arasında çatışmalara sahne olan Dağlık Karabağ'daki krizle ilgili olarak telefonda görüştü. Tarafları çatışmaları tamamen durdurmaya çağıran Putin ve Macron, Dağlık Karabağ krizinin çözümü için oluşturulan Minsk Grubu çerçevesinde diplomatik çabalara destek vermeye hazır olduklarını da vurguladı. Minsk Grubu'nda Rusya'nın yanı sıra Fransa ve ABD yer alıyor. Bu üç ülke bugüne kadar Karabağ konusunda ipe un serdi. Üç ülkenin taraflar arasında bir barış anlaşması sağlanması için Minsk Grubu kapsamında yürüttüğü son girişim 2010 yılında başarısız olmuştu. Azerbaycan bu kez masaya tek başına oturmak istemiyor. Yanında Türkiye'yi de görmek istiyor.
