Balkanlar'da 6 ülke AB'ye üyelik yolunda
Batı Balkan ülkelerinden Karadağ, Bosna Hersek, Sırbistan, Kuzey Makedonya, Arnavutluk ve Kosova, uzun yıllardır Avrupa Birliği üyeliğini beklerken, bir yandan da üyelik için talep edilen şartları yerine getirmeye çalışıyor
08.12.2023 16:38:00 / Güncelleme: 08.12.2023 17:02:12
AA
AA
Belçika'nın başkenti Brüksel'de 13 Aralık'ta düzenlenecek AB-Batı Balkanlar Zirvesi öncesi Avrupa Birliği'nin (AB) genişleme politikası kapsamında yönünü çevirdiği Batı Balkan ülkeleri odak noktası haline geldi. Bölge ülkelerden Slovenya 2004 ve Hırvatistan 2013'te AB üyesi olurken, Karadağ, Bosna Hersek, Sırbistan, Kuzey Makedonya, Arnavutluk ve Kosova ise Birliğe dahil olabilmek için AB'den gelecek yeşil ışığı bekliyor. Batı Balkan ülkelerinin AB üyelik süreçleri kendi iç sorunları nedeniyle birçok kez sekteye uğrarken, AB de ülkelerin üyelik yönünde gereken reformları karşılamasını bekliyor.
AB üyelik başvurusunu 15 Şubat 2016'da yapan Bosna Hersek'in adaylığının, AB'nin 2019'daki Genişleme Strateji Belgesi'nde "henüz erken" olduğu bildirildi ve adaylık müzakerelerinin başlaması için demokrasi, temel haklar, hukukun üstünlüğü ve kamu yönetimi gibi reformları içeren 14 öncelikten oluşan bir yol haritası çizildi. Ukrayna ve Moldova'ya Haziran 2022'de "aday ülke" statüsünün verilmesinin ardından, siyasi ve ekonomik krizlerin yaşandığı Bosna Hersek'e de aynı statünün verilmesi önerisi gündeme taşındı. Brüksel'de 15 Aralık 2022'de yapılan zirve toplantısında bir araya gelen AB liderleri, Bosna Hersek'e "aday ülke" statüsü verilmesini kararlaştırdı. Hali hazırda genç nüfusunun işsizlik nedeniyle AB ülkelerine kaydığı ülkede "aday ülke" statüsü memnuniyetle karşılandı. Bu arada ülkede 2 Ekim 2022'deki genel seçimlerin ardından kurulan yeni hükümet, AB adaylığı müzakerelerine yeşil ışık yakarak, bu süreç üzerinde çalışacaklarını açıkladı.
AB-Batı Balkanlar Zirvesi öncesi Arnavutluk, Kasım 2023'te tarama süreci olarak bilinen, Arnavutluk mevzuatının AB mevzuatıyla uyumluluğunu inceleme sürecini başarıyla tamamladı. Arnavutluk makamlarına göre, bu sürecin tamamlanması ülkeyi AB'ye daha da yaklaştırdı ve entegrasyonun diğer aşamalarına daha da hazır hale getirdi. Arnavutluk için bundan sonraki adım, Arnavutluk ile AB arasında temel konulara ilişkin ilk müzakere fasıllarının açılması olacak. Kosova'nın AB üyelik başvurusunu teslim etmesinin üzerinden de 1 yıl geçmesine rağmen bu yönde pozitif bir gelişme yaşanmadı. Kosova'nın AB entegrasyonunun hızlanabilmesi için ülkede çoğunluğu Sırplardan oluşan yerleşim yerlerinde, "Sırp Belediyeler Birliği"nin kurulmasına izin verip, Sırbistan ile ilişkilerini normalleştirmesi gerekiyor. Ekim ayında AB liderleri, bu birliğin kurulması için iki ülkenin liderlerine bir tüzük taslağı sundu. Taslakta zaman kaybetmeden birliğin kurulması talep ediliyor. Kosova bu yönde olumlu bir adım atıp, Batılı liderlerin taleplerini karşılarsa, AB ve diğer kurumlara entegrasyon süreci hız kazanabilir.
Karadağ üyeliğe en yakın ülke
Bölge ülkelerden AB üyeliğine en yakın Karadağ olarak gösteriliyor. Batı Balkanlar'ın en küçük ülkesi Karadağ 2012'den beri devam ettirdiği AB ile katılım müzakereleri kapsamında tüm 33 faslı açmayı başarırken, 3'ünü ise geçici olarak kapattı. Karadağ 2020'den bu yana çalkantılı bir siyasi süreç geçirirken, ülke AB üyelik sürecini "donduran" siyasi krizlerle mücadele etti. En son 11 Haziran'da yapılan genel seçimden 5 ay sonra yeni hükümete kavuşan Karadağ'da yeni Başbakan Milojko Spajic, ülkesinin yeni dönemde AB üyelik sürecine çok daha fazla odaklanacağını söyledi. Göreve nisanda başlayan yeni Cumhurbaşkanı Jakov Milatovic de ülkesinin dış politikada AB üyeliğinin öncelik olduğunu vurguladı.Bosna Hersek 2022'de "aday ülke" statüsü aldı
AB adaylığı için uğraşan Batı Balkan ülkelerinden Bosna Hersek'te 1992-1995'te yaşanan savaşın etkileri özellikle ekonomi üzerinde devam ederken, ülke bir yandan da iç barışın korunmasına ilişkin meşguliyetini sürdürüyor. Ülkenin ana hedefleri arasında tüm diğer Batı Balkan ülkelerinde olduğu gibi AB tam üyeliği yer alıyor. Bosna Hersek, Haziran 2013'te Selanik Zirvesi'nde potansiyel aday ülke statüsü verilen Batı Balkan ülkeleri arasında yer aldı. Ülkenin 2008'de AB ile imzaladığı İstikrar ve Ortaklık Anlaşması, 1 Haziran 2015'te yürürlüğe girdi ve anlaşma sayesinde AB'ye üyelik başvurusu yapmasının önündeki engellerden biri daha kalktı.AB üyelik başvurusunu 15 Şubat 2016'da yapan Bosna Hersek'in adaylığının, AB'nin 2019'daki Genişleme Strateji Belgesi'nde "henüz erken" olduğu bildirildi ve adaylık müzakerelerinin başlaması için demokrasi, temel haklar, hukukun üstünlüğü ve kamu yönetimi gibi reformları içeren 14 öncelikten oluşan bir yol haritası çizildi. Ukrayna ve Moldova'ya Haziran 2022'de "aday ülke" statüsünün verilmesinin ardından, siyasi ve ekonomik krizlerin yaşandığı Bosna Hersek'e de aynı statünün verilmesi önerisi gündeme taşındı. Brüksel'de 15 Aralık 2022'de yapılan zirve toplantısında bir araya gelen AB liderleri, Bosna Hersek'e "aday ülke" statüsü verilmesini kararlaştırdı. Hali hazırda genç nüfusunun işsizlik nedeniyle AB ülkelerine kaydığı ülkede "aday ülke" statüsü memnuniyetle karşılandı. Bu arada ülkede 2 Ekim 2022'deki genel seçimlerin ardından kurulan yeni hükümet, AB adaylığı müzakerelerine yeşil ışık yakarak, bu süreç üzerinde çalışacaklarını açıkladı.
Sırbistan'ın 2030'a kadar üye olması bekleniyor
Sırbistan AB üyelik sürecinin uzun süredir devam ettiği bölge ülkelerden birisi olurken, 2012'de aday ülke statüsü alan Sırbistan 35 fasıldan 22'sini başarıyla açtı. İki yıllık duraksamanın ardından üyelik sürecini 2021'de yeniden canlandıran Sırbistan'ın 2030'a kadar AB üyesi olacağı belirtiliyor. Sırbistan'ın, 2008'de tek taraflı bağımsızlığını ilan eden Kosova'yı hala kendi toprağı olarak görmesi ve Kosova ile sık sık gerginlik yaşaması AB üyelik sürecini olumsuz etkileyen en önemli faktör olarak gösteriliyor. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, her fırsatta Sırbistan'ın AB üyesi olması istediğini ifade ederken, Kosova konusunda "bağımsızlığı tanıma" beklentisini yerine getiremeyeceklerini de vurguluyor.3 ülkenin AB üyelik süreci devam ediyor
NATO üyeliğine geçen yıllarda kavuşan Kuzey Makedonya, yaklaşık 20 yıldır AB üyeliği peşinde koşturuyor. 2005'te AB "aday ülke" statüsü verilen Kuzey Makedonya, önce güney komşusu Yunanistan ardından da doğu komşusu Bulgaristan'ın engellemeleri nedeniyle bu yönde ciddi ilerleme kaydedemedi. Arnavutluk ise Haziran 2014'te AB aday ülke statüsünü aldı. Ülkenin Avrupa entegrasyonu sürecinde önemli anlardan biri de komşusu Kuzey Makedonya ile 19 Temmuz 2022'de AB ile ilk hükümetler arası konferansın gerçekleşmesi oldu.AB-Batı Balkanlar Zirvesi öncesi Arnavutluk, Kasım 2023'te tarama süreci olarak bilinen, Arnavutluk mevzuatının AB mevzuatıyla uyumluluğunu inceleme sürecini başarıyla tamamladı. Arnavutluk makamlarına göre, bu sürecin tamamlanması ülkeyi AB'ye daha da yaklaştırdı ve entegrasyonun diğer aşamalarına daha da hazır hale getirdi. Arnavutluk için bundan sonraki adım, Arnavutluk ile AB arasında temel konulara ilişkin ilk müzakere fasıllarının açılması olacak. Kosova'nın AB üyelik başvurusunu teslim etmesinin üzerinden de 1 yıl geçmesine rağmen bu yönde pozitif bir gelişme yaşanmadı. Kosova'nın AB entegrasyonunun hızlanabilmesi için ülkede çoğunluğu Sırplardan oluşan yerleşim yerlerinde, "Sırp Belediyeler Birliği"nin kurulmasına izin verip, Sırbistan ile ilişkilerini normalleştirmesi gerekiyor. Ekim ayında AB liderleri, bu birliğin kurulması için iki ülkenin liderlerine bir tüzük taslağı sundu. Taslakta zaman kaybetmeden birliğin kurulması talep ediliyor. Kosova bu yönde olumlu bir adım atıp, Batılı liderlerin taleplerini karşılarsa, AB ve diğer kurumlara entegrasyon süreci hız kazanabilir.
