Beyin göçü Türkiye’nin sorunu

Koç Topluluğu şirketlerinden Otokar, Türkiye'nin en önemli teknoloji şirketlerinden biri... Öyle ki şirket, yurtdışı şirketlere doğrudan teknoloji ihraç ediyor. Çarşamba günü Otokar Genel Müdürü Serdar Görgüç'ün rehberliğinde Otokar'ın 'savunma sanayi' alanında neler yaptığına tanık olduk. Gördüklerimiz hem göğsümüzü kabarttı, hem de bu güzel ülkede 'müthiş işler çıkaranlar da var' düşüncemizi pekiştirdi. Otokar, 552 bin metrekare alanda faaliyet gösteriyor. Bugüne kadar 30 binin üzerinde askeri araç üretti. Tasarımdan üretime tüm süreç Sakarya'daki tesiste yapılıyor. Ar-Ge'ye sürekli yatırım yapıyor. Avrupa'nın sayılı test merkezlerinden birine sahip... İki binden fazla çalışanı bulunuyor. Yüzde 100 milli bir şirket... Türkiye'nin global kara sistemleri üreticisi... Otokar'ın geliştirdiği zırhlı araçlar, 32 dost ve müttefik ülkenin silahlı kuvvetleri ve güvenlik güçleri tarafından kullanılıyor. Kobra'ları Birleşmiş Milletler Barış Gücü askerlerince yoğun olarak kullanıyor. 

Çok özel bir tesis

Fabrikada 'özel test merkezi'ne de uğradık. Askeri araçlar '-45, +60 derece arasındaki hava koşullarında bu merkezde test ediliyor. Mesela araç içindeki askeri personelin -31 derecede konforlu olup olmadığı test ediliyor. Bu merkezde yaz, kış, tropikal ve çöl iklim oluşturuluyor. Aksaklıklar tasarım ekibi tarafından tespit edilip düzeltiliyor. Eğer laboratuvar ve gerçek arazi koşulları arasında farklılık ortaya çıkarsa araçlar ona göre gözden geçiriliyor. Otokar'ın ürettiği araçların zırhlarının mermi ve topa karşı test edildiği bir de yeraltında akredite test merkezi var.

Ar-Ge'ye yüksek yatırım

Otokar son 10 yılda Ar-Ge'ye yani araştırma ve geliştirmeye 1 milyar lira harcadı. Ar-Ge'sinden elde ettiği olanaklar, farklı sektörlerin hizmetine de sunuluyor. Otokar, cirosunun yüzde 65'ini ihracattan elde ediyor. Şirketin geçen yılki ihracatı 211 milyon dolar olarak gerçekleşti. Şirket en fazla ihracatı Körfez ülkelerine (Katar, Kuveyt, Bahreyn, BAE...) gerçekleştiriyor. İhracatta ikinci sırada Afrika, üçüncü sırada ise Asya ülkeleri yer alıyor. Savunma sanayi ürünlerinin cirosu içindeki payı yüzde 82... Kalan kısmı ise otobüs ve midibüs üretiminden geliyor. 

Beyin göçüne Otokar önlemi

Ve beyin göçü konusu... Bu konuyu Mart ayının sonunda İstanbul'da Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı İsmail Demir'e sormuştuk. Demir, savunma sanayinde 25 bin mühendisin çalıştığına işaret ederek, son 3 yılda sektörden 500 kişinin ayrılıp yurtdışına gittiğini söylemişti. Aynı soruyu Otokar Genel Müdürü Serdar Görgüç'e de yönelttik. Net bir cevap verdi: "Beyin göçü Türkiye'nin sorunu... Nedenleri iyi analiz edilmeli. Biz kariyer imkânı sağlıyoruz."

Görgüç, siber saldırı ve sanayi casusluğu ile karşılaşıp karşılaşmadıkları şeklindeki sorumuza ise şu şekilde cevap verdi: "Otokar, 'milli gizli' özelliği olan bir şirket. Bilgi işlem altyapısı Milli Savunma Bakanlığı talimatlarına göre korunuyor. Bugüne kadar herhangi bir sıkıntı olmadı. Bilgi işlem altyapısı her yıl testlerden geçiyor. Bir de elektronik olarak araçlara müdahale konusu var. Bunun için özel çalışma yapıyoruz. Bu konuda rakip şirketlerin araçlarına da destek veriyoruz."

Otokar ne üretiyor

1. Ural: iç güvenlik güçlerinin tercihi...

2. Cobra 2: BM de kullanıyor. Yüksek koruma seviyesi var. Yerlilik oranı yüzde 70  civarında.

3. Rabdan: Birleşik Arap Emirlikleri Silahlı Kuvvetleri için geliştirilen 8X8 zırhlı piyade muharebe aracı. Yerlilik oranı yüzde 55.

 4. Tulpar: Atış testleri tamamlandı. Paletli hafif piyade tankı... Otokar, bir kaç ülkenin  ihalesinde kısa listede yer alıyor. TSK'nin bu konfigürasyonda talebi yok. Hafif piyadelere ateş desteği veriyor. İiki motor versiyonu var: Alman ve İngiliz... Tulpar, Otokar'ın ürettiği en yüksek fiyat etiketi olan araç... Tulpar'ın ağırlığı 40 ton. Ana muharebe tanklarının ağırlığı ise 60 ton. İkisi arasında zırh ve kule farkı var.

Savunmaya harcanan para 1.7 trilyon dolar

Otokar Genel Müdürü Serdar Görgüç, fabrika gezisi öncesinde yaptığı kısa sunumda, ülkelerin toplam savunma harcamalarının 1.7 trilyon dolara ulaştığına işaret ederek, bunun dünyanın toplam GSMH'sine oranının yüzde 2.2 olduğuna işaret etti. Rusya, Suudi Arabistan, Katar, Kuveyt gibi ülkeler bu oranın epey üstünde savunma harcaması yapıyor. Türkiye ise milli gelirinin aşağı yukarı yüzde 2.2'sini savunmaya harcıyor.

RECEP BAHAR / SAKARYA