Bir nefes sıhhat -3-

Yeterince alınan gıdaların vücut sağlığına iyi geldiği, yeterinden fazla alınan gıdaların da vücut ve ruh sağlığını bozduğu bilinen bir gerçektir. Alemlere Rahmet Hazreti Muhammed (sav) bir Hadisi Şeriflerinde şöyle buyurmaktadır;  "Çok yemek (nefse) kötülüktür. Ey Ebû Zer! Yemeği ve konuşmayı azalt ki, cennette benimle beraber olasın." (Mişkâtu'l Mesâbih, hadis no: 4238; Keşfu'l Hafâ, h. no: 3278) Bu hadis-i şerifte mide, öncelikle bir kaba ve içerisine bir şeyler konan zarfa benzetilmekte, böylece değer itibariyle düşürülmektedir. Zira kap ve zarf, gaye değil; vasıtadırlar. Kendi nesneleri sebebiyle değil; içlerine konan şeyler sebebiyle kıymet taşırlar. Öyle ise onlar değil; içlerine konan şeyler asıldır. Hadis, mîdeye ayrıca "şerli" sıfatı vererek ikinci bir değerden düşürmeye tâbi tutmaktadır. Yani mide, sıradan bir kap değil; zarar veren, şer getiren bir kaptır.

Mideyi çok doldurmanın dinî, tıbbî zararları vardır; dengesiz, kalitesiz beslenmenin nice hastalığa sebep olması söz konusudur. "Kimin fikri fazla ise yemesi azdır; kimin tefekkürü azsa yemesi çok, kalbi de katıdır." (Kütüb-i Sitte, c. 11, s. 126) Bir zât, Rasulullah'ın yanında geğirmişti. Rasulullah ona şöyle buyurdu: "Öğürtünü/ geğirmeni bizden uzak tut. Zira, dünyada insanların en çok doymuş olanları, kıyamet günü en çok aç kalacak olanlardır." (Tirmizî, Kıyâmet 38 -2480-; İbn Mâce, Et'ıme 50 -3350-; K. Sitte, 11/130). Hadiste öğürtü/geğirti diye tercüme edilen 'cüşâ' kelimesi: "doyma sırasında mideden çıkan gaz" diye tarif edilir ki, çok yemenin belirtisidir.   Rasulullah, geğirmeyi kınamakla, onun sebebi olan çok yemeyi tasvip etmemektedir; nitekim hadisin devamından, çok yemenin kötülüğü rahatlıkla anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu hadis-i şerif, çok yemenin ölçüsü hakkında bir ipucu vermektedir: Geğirme oluşturacak kadar yememek gerekir. Zira geğirme, çok yemeden oluşur. Yoksa, Rasulullah, gayr-ı irâdî olarak meydana gelen bir olaydan dolayı kimseyi kınamazdı. Öğürme/geğirme irâdî değildir; ama ona sebep olan çok yeme irâdeye bağlıdır.

Münâvi, bu hadisi şu manada açıklar: "Esasen bu derece fazla yemek, tıbben de yasaklanmıştır. Mesele, dinî tabirle, tokluk kişiyi şeytana yaklaştırır, nefsi azdırır ve tuğyâna atar; açlık ise, şeytanın yollarını daraltır, nefsin hâkimiyetini kırar. Böylece onların şerlerini bertaraf eder. Tokluktan insanda çok değişik arzu ve hırslar harekete geçebilir. Bu da âhiret açısından tehlikeli sonuçlar doğurabilir".(devam edecek)