MURAT ÇABAS / ANALİZ HABER

Uygulanan ithalata bağımlı ve borca dayalı serbest piyasa ekonomisi anlayışı sebebiyle vatandaşlarımız her gün yeni bir zam haberi ile uyanmaya devam ediyor. Finansal olarak dolara bağımlı olduğumuz için, dolar kurunun TL karşısında kırdığı her yeni rekor yeni bir maliyet artışı anlamına geliyor. Ham madde ve enerjide ithalata bağımlılık, ayrıca en temel ürünlerde bile ithalata yönelme milletimize zam sağanağı olarak yansıyor. Zamlara neden olan bir diğer maliyet unsuru da vergilere yapılan zamlar. Bu zam oranı da her yıl "yeniden değerleme oranı" adıyla belirleniyor. Yurt içi üretici fiyat endeksindeki (Yİ-ÜFE) ortalama artış oranı baz alınarak hesaplanan yeniden değerleme oranı, bir sonraki yılın tüm vergilerindeki zam oranını belirliyor.

Vergilere yüzde 36.2 zam

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın (Gelir İdaresi Başkanlığı), Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, Resmi Gazete'de yayımlandı. Buna göre, yeniden değerleme oranı yüzde 36.2 olarak tespit edildi. 2021 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranı yüzde 9.11 idi. Oranın kat kat artması dikkat çekiyor. Yıllık enflasyonun yüzde 19.89 olarak açıklandığı bir ekonomide, vergilere yüzde 36.2'lik bir zam, resmi enflasyon konusunda şüpheleri artırıyor. Tebliğde Vergi Usul Kanunu'nun ilgili maddesinde yeniden değerleme oranının, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim ayı dahil) bir önceki yılın aynı dönemine göre Türkiye İstatistik Kurumu'nun yurt içi üretici fiyat endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranı olduğu belirtilerek, bu oranın Bakanlıkça Resmi Gazete ile ilan edileceği hükmünün yer aldığı ifade edildi. Tebliğde söz konusu oranın 2021 yılına ait son geçici vergi dönemi için de uygulanacağı kaydedildi. Bu kapsamda, çeşitli vergi ve harçlarla ilgili kanunlarda yer alan vergi, harç ve ceza tutarları belirlenen yüzde 36.2 oranında artacak. Öte yandan bu konuda daha önce yayımlanan tebliğlerin yürürlükte kalacağı da belirtildi. 2022 yılında uygulanacak olan vergi, harç ve ceza tutarları, yıl sonunda Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından son şeklini almış olacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu rakamı düşürme ve artırma yetkisi bulunuyor.

Vergi ve cezalar cep yakacak

Yeniden değerleme oranı aynen uygulanırsa 1 Ocak'tan itibaren, harçlar, vergiler ve cezaların tutarları şu şekilde olacak: 2022 pasaport ücretleri; süresi 6 ay olanlar için 339 lira, 1 yıl olanlar için 452 lira, 2 yıl olanlar için 738 lira, 3 yıl olanlar için 1048 lira, 3 yıldan fazla süreli olanlar için 1477 lira. 2021'de 820 lira olan B sınıfı ehliyet harcı 2022 yılında bin 116 liraya çıkacak. A sınıfı ehliyet harçları ise 272 liradan 320 liraya yükselecek. 2022 trafik cezaları; 166 TL ruhsat bulundurmayanlar, plakayı farklı yere takanlar; 196 TL emniyet kemeri takmayanlar, park ve duraklama yasaklarına uymayanlar, kavşaklarda geçiş hakkına uymayanlar, kask takmayanlar, kurala uymayan yayalar, rahatsız edecek düzeyde yüksek sesle müzik dinleyenler; 392 TL engelli parkını zapt edenler; 427 TL seyir halinde cep telefonu kullananlar, kırmızı ışıkta geçenler, hız limitini yüzde 30 aşanlar, muayene yaptırmayanlar; 607 TL korsan taksi tercih eden yolcular; 739 TL geçersiz ehliyetle araç kullananlar; 760 TL plakanın şekliyle oynayanlar; 826 TL tehlikeli maddeyi izinsiz taşıyanlar; 860 TL yayaya öncelik vermeyenler; 1137 TL kış lastiği kuralına uymayanlar; 1823 TL alkollü araç kullananlar, aracına çakar takanlar, hız limitini yüzde 50 aşanlar; 1823-9125 TL korsan yolcu taşıyanlar; 3091 TL ikinci kez alkollü yakalananlar; 3091 TL tescilli aracı plakasız kullananlar; 3674 TL ehliyetsiz araç kullananlar; 9125 TL aracıyla keyfi spin atan, drift yapanlar; 9410 TL uyuşturucu alarak araç kullananlar; 408-502 TL araç yükleme kurallarına uymayanlar... şeklinde uygulanacak.

Adalete erişim de pahalandı

Gelecek yıl mahkemeye başvurma harçları 37 liradan, icraya başvurma harçları 80 liradan başlayacak. İflasın açılması veya konkordato isteğiyle masaya katılma harcı 133 lira olacak. Mobil telefon aboneliğinin ilk tesisinde alınan maktu vergi tutarı yeniden değerleme oranı nispetinde artırılacak. Bu kapsamda tahsil edilen maktu vergi tutarı 2022 yılı için 117 lira olarak belirlenecek. Yurtdışından yolcu beraberinde getirilen telefonlardan alınan IMEI kayıt harcı tutarı 2021 yılında 2 bin lira iken, gelecek yıl 2 bin 772 liraya çıkacak.

MTV ödemelerine büyük zam

Aracın özelliklerine göre değişkenlik gösteren MTV, 2022 yılı ile birlikte zamlanacak. Eğer yüzde 36.20'lik yeniden değerleme oranı onaylanırsa, 1-3 yaş aralığında olan otomobillerin 2022 yılındaki motorlu taşıtlar vergisi motor silindir hacmi 1300 cc ve aşağısında olanlar için bin 51 liradan bin 431 liraya çıkacak. Aynı yaşta motor silindir hacmi 1301-1600 cc arasında olan otomobiller için MTV bin 830 liradan 2 bin 492 liraya, 1601-1800 cc arasında olanlar için 3 bin 234 liradan 4 bin 400 liraya, 1801-2000 cc arasında olanlar için 5 bin 95 liradan 6 bin 939 liraya ve 2001-2500 cc arasında olanlar için ise 7 bin 640 liradan 10 bin 405 liraya yükselecek.

'Her şeyi vergiye hapsediyorlar'

Dünyaca ünlü Milli Ekonomi Modeli'nin sahibi Prof. Dr. Haydar Baş, AKP iktidarı döneminde birbiri ardınca yapılan özelleştirmelere tepki göstermiş, devletin bu gelir kaynaklarının elden çıkartılması neticesinde geriye sadece vergilerin kalacağını belirtmiş ve "Bundan sonra vergi üstüne vergi, ceza üstüne ceza, zam üstüne zam yağacak" uyarısında bulunmuştu. O gün bugündür hep bu öngörünün gerçekleştiğine şahit oluyoruz. Bağımsız Türkiye Partisi (BTP) Genel Başkanı Hüseyin Baş vergi konusunda şu açıklamaları yapmıştı: "Biz ne için vergi ödüyoruz, yol yapılsın diye. Peki biz bir daha yola neden para ödüyoruz? Çocuklarımız eğitim alsın diye vergi ödüyoruz. Eğitim anayasal bir hak. Gençler eğitim almaya başladıklarında bir daha para ödüyorlar. İktidara geldiğimizde yapacağımız ilk iş ÖTV'yi kaldırmak olacak. Üretmeyen, tüketmeyen, çalışmayan bir siyasi anlayışımız olduğu için her şeyi vergiye hapsediyorlar. Ben, 'Vatandaşın cebindeki paraya ihtiyacımız yok' diyorum.  Yüzde 220 ÖTV mi olur? Alman'ın 100 bin liraya bindiği araca ben niye 400 bin liraya biniyorum? Benim ne suçum var? Ben Türkiye'de dünyaya geldim diye cezaya mı çarptırılıyorum? Zihniyetin değişmesi lazım. Vatandaşın cebine bakan bir hükümet anlayışı ayakta kalamaz. BTP'nin diğer partilerden temel farkı Milli Ekonomi Modeli'dir. Bütün dünyadaki sosyolojik ve ekonomik yapılanmalardan farklıdır bu. Hiç kimse bizim gibi ekonomiyi ele almaz. Milli Ekonomi Modeli'nde vergi, bir ülkenin ayakta kalabilmesi için en az ihtiyaç duyduğu gelir kalemidir."