Bir zamanlar mahalleler vardı
14.06.2008 00:00:00
Türk Edebiyatı dergisi son zamanlarda tartışma konusu olan 'mahalleyi' bir başka açıdan değerlendiriyor: Edebiyatımızda mahalle.
Türk Edebiyatı dergisinin haziran sayısı okuyucuyla buluştu. Dergi son sayısının mahalle kültürüne ayırmış. Derginin içeriğini Hasbıhal'den takip edelim:"Bu sayımız da her zamanki gibi bir röportajla başlıyor. Misafirimiz Selim İleri. "Geçmiş, Bir Daha Geri Gelmeyecek Zamanlar" adlı roman serisini Daha Dün adlı beşinci romanla tamamlaması dolayısıyla, arkadaşımız Burcu Aslan'ın sorularını cevaplandıran değerli yazar, bu röportajda zihnini sürekli kurcalayan "geçmiş zaman" meselesini irdeledi ve yazarlık macerasını anlattı. Elimizdeki malzemenin çokluğu yüzünden hikâyeye yer veremediğimiz bu sayıda dosya konusu olarak da "mahalle"yi seçtik. Prof. Dr. Şerif Mardin'in "mahalle baskısı" kavramını ortaya atması üzerine başlayan tartışmaya, mahalle olgusunun edebiyatımıza nasıl yansıdığına bakarak mütevazı bir katkıda bulunmak istedik, o kadar.
Mahallenin bir uzviyet olarak şehrin karakterini belirlediği devirlerde, İstanbul sokaklarında gecelerin nasıl yaşandığını anlatan bir denemeyle başlayan dosyada, Mehmet Samsakçı, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Sahnenin Dışındakiler adlı romanında tasvir ettiği Elâgöz Mehmet Efendi Mahallesi'nden yola çıkarak "mahallenin ruhu"nu anlatıyor. M. Fatih Andı ise Ahmet Muhip Dıranas'ın ünlü "Fahriye Abla" şiirine farklı bir açıdan baktı. Bu şiirin o kadar sevilmesinde, arka planındaki mahalle dekorunun önemli bir paya sahip olduğunu düşünen Andı, bu dekorun başka şairlerin metinlerinde de çocukluğa özlem, hâlihazırın bunaltıcı ve karartıcı ortamından ve şartlarından mutlu, âsude zamanların huzurlu kucağına sığınma temasıyla birlikte yer aldığını söylüyor. Mücahit Kaçar'ın "sevgilinin oturduğu mahalle" hakkında divan şairlerinin tasavvurlarını anlattığı yazısı herhâlde ilginizi çekecektir. Birlikte yaşama iradesinin güçlü bir biçimde tezahür ettiği mahallenin deyimlere ve atasözlerine nasıl yansıdığını da Rıdvan Canım araştırdı. Mahalle konusunda Ahmet Rasim, Ahmet Hamdi Tanpınar ve Refik Halit Karay'dan seçtiğimiz metinleri de zevkle okuyacağınızdan eminiz."
Türk Edebiyatı dergisinin haziran sayısı okuyucuyla buluştu. Dergi son sayısının mahalle kültürüne ayırmış. Derginin içeriğini Hasbıhal'den takip edelim:"Bu sayımız da her zamanki gibi bir röportajla başlıyor. Misafirimiz Selim İleri. "Geçmiş, Bir Daha Geri Gelmeyecek Zamanlar" adlı roman serisini Daha Dün adlı beşinci romanla tamamlaması dolayısıyla, arkadaşımız Burcu Aslan'ın sorularını cevaplandıran değerli yazar, bu röportajda zihnini sürekli kurcalayan "geçmiş zaman" meselesini irdeledi ve yazarlık macerasını anlattı. Elimizdeki malzemenin çokluğu yüzünden hikâyeye yer veremediğimiz bu sayıda dosya konusu olarak da "mahalle"yi seçtik. Prof. Dr. Şerif Mardin'in "mahalle baskısı" kavramını ortaya atması üzerine başlayan tartışmaya, mahalle olgusunun edebiyatımıza nasıl yansıdığına bakarak mütevazı bir katkıda bulunmak istedik, o kadar.
Mahallenin bir uzviyet olarak şehrin karakterini belirlediği devirlerde, İstanbul sokaklarında gecelerin nasıl yaşandığını anlatan bir denemeyle başlayan dosyada, Mehmet Samsakçı, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Sahnenin Dışındakiler adlı romanında tasvir ettiği Elâgöz Mehmet Efendi Mahallesi'nden yola çıkarak "mahallenin ruhu"nu anlatıyor. M. Fatih Andı ise Ahmet Muhip Dıranas'ın ünlü "Fahriye Abla" şiirine farklı bir açıdan baktı. Bu şiirin o kadar sevilmesinde, arka planındaki mahalle dekorunun önemli bir paya sahip olduğunu düşünen Andı, bu dekorun başka şairlerin metinlerinde de çocukluğa özlem, hâlihazırın bunaltıcı ve karartıcı ortamından ve şartlarından mutlu, âsude zamanların huzurlu kucağına sığınma temasıyla birlikte yer aldığını söylüyor. Mücahit Kaçar'ın "sevgilinin oturduğu mahalle" hakkında divan şairlerinin tasavvurlarını anlattığı yazısı herhâlde ilginizi çekecektir. Birlikte yaşama iradesinin güçlü bir biçimde tezahür ettiği mahallenin deyimlere ve atasözlerine nasıl yansıdığını da Rıdvan Canım araştırdı. Mahalle konusunda Ahmet Rasim, Ahmet Hamdi Tanpınar ve Refik Halit Karay'dan seçtiğimiz metinleri de zevkle okuyacağınızdan eminiz."
