Bu zamlara can dayanmaz!
Yağ, süt, şeker, bakliyat, un gibi temel ürünlere olağanüstü zamlar geliyor. Türkiye'de Aralık ayında süt ve süt ürünleri fiyatları adeta şahlandı. Hatta paket süt fiyatı asgari ücretin 25 bin lira (1600 Euro) olduğu Batı Avrupa ülkelerine yaklaştı. Bu şartlarda vatandaşların önemli bir bölümü süt ve süt ürünü ya tüketemeyecek, ya da tüketimlerini ciddi ölçüde azaltacak.
13.12.2021 13:00:00
RECEP BAHAR / DETAY HABER
Türkiye'de süt ve süt ürünlerine yılbaşına göre ortalama yüzde 80 oranında zam geldi. Çığ sütün fiyatının devletin verdiği prim dahil 3.2 liradan 4.7 liraya (prim hariç) yükselmesi ve paketleme maliyetlerinin yüzde 100'ü aşan oranlarda artması nedeniyle süt ürünleri yüksek oranda zamlandı. Yeni Mesaj'ın bir süpermarketten yılbaşında aldığı fiyatlarla güncel fiyatlar şöyle:
• İçim Labne 400 gram: 12.45 liradan 20.65 liraya yükseldi. Zam oranı yüzde 66.
• İçim yarım yağlı süt: 4.95 liradan 10.30 liraya çıktı. Zam oranı yüzde 108!
• Sütaş yarım yağlı süt: 5.45 liradan 10.90 liraya yükseldi. Zam oranı yüzde 100!
• Sütaş kaşar 700 gram: 32.90 liradan 64.90'a çıktı: Zam oranı yüzde 97!
• Yelken Ezine inek peyniri 600 gram: 27.90'dan 42.90'a çıktı. Yüzde 54 zam geldi. Yakında fiyatının yine artması bekleniyor!
• Teksüt yöresel peynir 250 gram: 18.75 liradan 30.90'a çıktı. Yüzde 65 zam geldi. Fiyatı geçen Aralık ayında 13.75 liraydı.
• Sütaş ayran 1 litre: 4.95'ten 7.45'e çıktı. Yüzde 52 zam geldi.
• Pınar tereyağı 1 kilo: 94.90 liraydı. Artık şirketi 700 gramını 99.90'a satıyor. Kilosu 142.71 liraya geliyor. Zam oranı yüzde 50!
Yeni fiyatlardan örnekler
• Sek pastörize süt 1 litre: 11.95 TL
• İçim organik süt 1 litre: 11.95 TL
• Pınar 4x1 litre süt: 53.95 TL (Litresi 13.5 lira)
• Sütaş tam yağlı beyaz peynir 1 kg: 62.90 TL
• Bahçıvan eski kaşar 300 gram: 87.90 TL (kilosu neredeyse 300 lira)
• Yemeli gravyer peyniri 300 gram: 66.90 TL
• Yemeli 250 gram Abaza peyniri: 38.90 TL
• Muratbey lor peyniri 500 gram: 13.90 TL
• İçim yoğurt 1200 gram: 18.80 TL
• Altınkılıç kefir 1 litre: 10.90 TL (zamlanmadı)
Avrupa'daki fiyatlara yaklaştı
Türkiye'de paket 1 litre süt fiyatları 9.95 TL ile 13.50 lira arasında değişiyor. Bazı indirim marketlerde 8.95'e de paket süt satılıyor. Peki, Avrupa'da fiyatlar ne kadar:
İsveç (Stockholm): Liedl markette 1 litre süt 13-18 lira arasında değişiyor. Ülkede asgari ücret 1600 Euro!
Fransa (Paris): Litresİ 0.92 Euro yani 14 lira... Ülkede asgari ücret 1555 Euro
Almanya: Aldi markette yarım yağlı sütün litresi 1.15 Euro... Yaklaşık 17 lira. Almanya'da asgari ücret saatlik 9.6 Euro. Ayda 170 saat çalışan biri 1632 Euro kazanıyor.
Görüldüğü gibi süt fiyatları Batı Avrupa'da Türkiye'den azıcık pahalı. Bu pahalılık marketlerin çalışanlarına yüksek maaş vermesi, nakliye ve dükkân kira maliyetlerinin yüksekliğinden kaynaklanıyor. Ancak alınan ücretlerin yanında bu hafif fiyat yüksekliği devede kulak kalıyor. Keşke bizde de asgari ücret 20 bin lira olsaydı da, sütün litresini 20 liraya alsaydık!
Yem fiyatları artarsa yeni zamlar gelecek
Ulusal Süt Konseyi, bu yıl 16 Haziran'da 1 Temmuz - 31 Aralık tarihleri arasında kalite esaslı soğutulmuş çiğ süt tavsiye satış litre fiyatını 3 lira 20 kuruş olarak belirlendiğini ancak üretim maliyetinde yaşanan artış sebebiyle 8 Aralık 2021 tarihinden geçerli olmak üzere soğutulmuş çiğ süt tavsiye satış litre fiyatı (çiğ süt destek primi hariç) 4.70 liraya çıktığını açıklamıştı.
Türkiye Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği Genel Başkanı Kamil Özcan da "Şu anki üretici için maliyetleri kurtaran bir fiyat. Yem fiyatlarının sabit kalması üreticinin önünü görmesi için son derece önemli. Özellikle yem fiyatları üreticilerin en yüksek girdi maliyetleri arasında yer alıyor" değerlendirmesinde bulunmuştu.
Asgari ücretin nesini tartışıyorsunuz?
Bu şartlarda Türkiye'de asgari ücretin 3 bin 500 ya da 4 bin lira olması anlamını kaybediyor. Oysa işveren 500 lira daha düşük gelmesi için bastırıyor. Temel tüketim ürünlerinin bir ay içinde ortalama yüzde 60 zamlandığı bir ülkede, kiranın yüzde 100 arttığı bir ortamda asgari ücretin aynı oranda artması şart. Hatta temel gıdada fiyatlar oturmadığı takdirde asgari ücretin yıl içinde üç aylık periyotlarla güncellenmesi gerekiyor. Aksi takdirde Türk halkı tıpkı Venezüella halkı gibi mum gibi eriyecek ve halkımızın bir bölümü ülkeyi terketmek zorunda kalacak. Gıda sıkıntısı yaşayan Venezüella'da 2019-2020 yıllarında yaklaşık 3 milyon kişi Kolombiya ve Peru gibi ülkelere göç etmişti.
