Çarşamba’nın tarih anıtı: Rahtıvan Camii

Samsun'un ilçesi Çarşamba'nın tarihini araştıran Hasan Topuz, ilçenin kuruluşuyla ilgili bilgiler vererek, "Çok eskilerde Yeşilırmak etrafında köylüler pazar kurarlarmış. Sonradan büyüyerek bu şehir meydana gelmiş. Daha öncekilere sorarsak çeşitli milletler yaşamış. 1971 yılından sonra Türkler Anadolu'ya geçmeye başladıktan sonra en çokta Türkmenlerin yerleştiği bölge Çarşamba'dır. Çünkü verimli ovadır. Bu yerleşmeler köyleri kurmuştur.
Yaklaşık 1200- 1300 tarihinde Göğceli Camisi yapılmış. Buradaki köyler Türkmen köyleridir. Köylerin isimlerine baktığımızda aşiretlerin adı verilmiş. Örneğin; Kabaceviz, Alibeyli, Sığırtmaç, Acıklı köyleri gibi isimler Türklerin kendi aşiretlerinin isimleridir. Bu yerleşimler uzun zaman sürmüş. Çarşamba, Osmanlı ve Selçukluların asker yatağıdır. Çarşamba ikiye ayrılmış. Osmanlı zamanında iki kazadan meydana gelmiştir. Irmağın batı tarafına 'ökse kazası' doğu tarafına ise 'arım kazası' denir" dedi.

'Beni köyüme götürün'

Çarşamba'nın kurucusu Olan Süleyman Paşa'nın hayatını anlatan araştırmacı Hasan Topuz, "Çarşamba, ilçenin kurucusu olan Haznedaroğlu Süleyman Paşa tarafından 1800'lü yıllarda kuruldu. Mezarının Çarşamba'da olmasının sebebi, burada oturuyor olmasından kaynaklı. Ölüm nedeni ise işi gereği gönderildiği Alanya'ya giderken yolda hastalandıktan sonra 'beni köyüme götürün' diyor. Çarşamba'da, Süleyman Paşa Camii karşısındaki sarayında 15 gün yatmış. Sonra hayatını kaybetmiş. Ölümünde sonra oğlu Osman Paşa, Trabzon Valisi olarak Paşa'nın yerine geçmiş. Osman Paşa'nın yerine ise Abdullah Paşa Camisi'ne adı verilen Abdullah Paşa geçmiş. Haznedaroğlu ailesinin mezarları Çarşamba'nın birçok köyünde yer alıyor" diye konuştu.

'Rıdvan değil, Rahtıvan'

Çarşamba'nın büyük camilerinden biri olan Rıdvanpaşa Camisi'nin isminin nereden geldiğini anlatan araştırmacı Topuz, "Rıdvanpaşa diye bilinen caminin ismi yanlıştır. Gerçek ismi Rahtıvan'dır. Rahtıvan'ın anlamı; eskiden Çarşamba'da at malzemeleri satılan bir yerde, atlar koşu yaptıktan sonra terledikleri için üstlerine şal atılırdı. Şalın isminde de Rahtıvan denirdi. Rahtıvan Mehmet Bey, padişahın atlarının şallarını (rahtıvan) atan kişiymiş. Rıdvanpaşa Camisi'ni kendisi yaptırmıştır. 1750 yılında, tahta bir camii olarak yapılmış. 1800 yıllarda ise Süleyman Paşa tarafından, ahşap şeklide yeniden dekore edilmiş. En son ki görünümüne ise 1950'li yıllarda kavuşmuş. Adnan Menderes gelip bağış yapmış. Sonrasında gelişerek bugünkü haline geldi" şeklinde konuştu. İHA