Çin'e Uygur baskısı artıyor

 

RECEP BAHAR / ANALİZ

 

Çin'in yükselişi Batı dünyasında endişeyle karşılanıyor. ABD, İkinci Dünya Savaşı sonrasında ele geçirdiği dünya liderliğini Çin'e kaptırmak istemiyor. Başta ABD Başkanı Biden olmak üzere zaman zaman liderler, bunu açık ifadeleriyle ortaya koyuyor. Biden, 19 Şubat'ta online katıldığı Münih Güvenlik Konferansı'nda Çin'le uzun soluklu bir mücadele içinde olduklarına işaret etmiş ve gelecek dönemde özellikle ekonomi ve güvenlik alanlarında Çin'e karşı ABD-AB ittifakının önemine dikkati çekmişti. "Çin'le uzun vadeli stratejik bir rekabete beraber hazırlanmalıyız. ABD, Avrupa ve Asya'nın, Pasifik'teki ortak çıkar ve değerlerimizi güvence altına alma noktasındaki çabası, en önemli işlerimizden biri olacaktır. Çin'le rekabet çetin geçecek." diye konuşan Biden, ABD'nin bu rekabete hazır olduğunu dile getirmişti. Biden, Pekin'in insan hakları ve demokrasi alanındaki ihlalleri ile uluslararası ekonomide 'haksız rekabet'e yol açan adımlarını yakından takip ettiklerini ve bu konuları gündeme getirmeye devam edeceklerini vurgulamıştı. NATO Genel Sekreteri Stoltenberg de 19 Şubat'ta yaptığı açıklamada Avrupa ile Kuzey Amerika'nın önünde büyük sınamalar bulunduğunu belirterek, bunları Çin'in yükselişi, gelişmiş siber saldırılar, yıkıcı teknolojiler, iklim değişikliği, Rusya'nın istikrarsızlaştırıcı davranışları ve terör tehdidi olarak sıralamıştı. 

 

İlk adım Kanada'dan

 

Batı dünyası Çin'i alt etmek için Uygur kartını kullanıyor. Türkiye, kardeş ve dindaş olmamıza rağmen bugüne kadar Uygur kartını masaya sürmedi. Buna karşılık Batı dünyası aynı düşüncede değil... Nitekim Kanada Avam Kamarası Çin'in Uygur Türklerine yaptıklarını oybirliğiyle bir soykırım olarak tanıdı. 266 vekilin katıldığı ve ret oyu çıkmayan oylamada iktidardaki Liberal Parti büyük oranda çekimser kaldı. Başbakan Justice Trudeau ve çoğu kabine üyesi oylamaya katılmadı. Böylece Kanada, ABD'nin ardından Çin'in soykırım işlediğine karar veren ikinci ülke oldu. Bununla da yetinmeyen milletvekilleri hükümetten Uluslararası Olimpiyat Komitesi'ne "Çin soykırıma devam ederse 2022 Kış Olimpiyatları'nı Pekin dışında bir yere taşıyın" çağrısında bulunmasını da talep etti.

 

Başbakan karşı çıkmıştı

 

Başbakan Trudeau, Çin'in Sincan bölgesinde Uygurlara karşı eylemlerine soykırım denmemesi gerektiğini, bunun "son derece yüklü bir kavram olduğunu" söylemiş ve bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerektiğini eklemişti. Ana muhalefet lideri Erin O'Toole ise BBC World News'in Çin'deki kamplarda sistematik tecavüz, cinsel istismar ve işkence uyguladığını yazmasının ardından Çin'de yasaklanmasına da değinerek Çin'e karşı çıkma çağrısı yapmıştı.