Çocuğa olumlu özelliklerin kazandırılması
17.07.2001 00:00:00
n Dr. Ali Algın KÖŞKDERE
Yenidoğan ve bebeklik döneminde uyku ihtiyacı gibi oyun çocukluğu döneminde de çocuk uykuya ihtiyacı varsa kendiliğinden uyur. 18 aylıktan 4 yaşına gelinceye kadar çocuk gündüz 1 defa uyur. Uyku süresi de gittikçe azalır, yarım saate kadar iner veya hiç uyumayabilir de. Bu dönemde uyku süresi 11 saatten az olmaz. Aslında 4 yaşından sonra (çoğu kez 2 yaşından sonra) artık çocuğun gündüz uykusuna ihtiyacı yoktur.
Bu yaşlardaki çocuğun gündüz uykusu ihtiyacına göre ayarlanması için çocuğa bırakılmalıdır. İsterse yatıp uyuyabileceği, isterse yatmayıp oyuncaklarla oynayabileceği söylenmelidir. Eğer uykuya ihtiyacı varsa oynarken bile oyunu bırakıp uyuyakaldığı görülür. Gündüz uykularının kalkmasından sonra, yani 4 yaşından büyük çocukların gece uykularını alabilmesi için gece erken yatırıylması gerekir. Aileler de gece yatma saatine uymalı, çocuğun onlarla oturması ve televizyon izlemesine izin verilmemelidir. Yatma saatini çocuğun isteğine bırakmamalı aile ayarlamalıdır. Yatış döneminde diş fırçalama, el ayak yıkama işlemlerinden sonra kucakta odasına götürüp, sevgi ile soyunmasına yardım etmek, tatlı bir öpücükle iyi geceler dileme, uyku için ılık bir ortam yaratmak, serbest, içinde rahat dönebileceği giysiler, tulumlar giydirmek rahat bir uyku sağlamak ve bu ritmi çocuğa aşılamak için yeterlidir. Bu şekilde uykusunu almış bir çocuğun uyandırılıp, sabah kahvaltısını yapması problem olmaz. Sabah kalkış saati erken olmalı, hafta sonu ve yaz tatillerinde değiştirilmemelidir. Çocuğun hayatın ileriki dönemlerinde, daha yoğun çalışmayı gerektiren hayat şartlarına uyumu bu şekilde daha kolay olacaktır.
ÇOCU?A TUVALET E?İTİMİ
NASIL VERİLİR?
1,5-2 yaşından sonra başlanılan eğitimde belli zamanlarda oyun gibi çocuğu lazımlığa oturtarak başarı elde edilebilir. Külodunun kuru olduğunu sevinçle çocuğa gösterilmesi, kuruluğu anlaması için elletmek tekrar tekrar lazımlıktaki çişin çocuğa gösterilerek alkışlanması, etrafında başka kişiler varsa onlara da kuru külodu ve dolu lazımlığın gösterilmesi ve yine alkış ve öpücüklerle ödüllendirilmesi tuvalet eğitiminde yarar sağlayacaktır. Alışkanlık edinildikten sonra da arasıra olan kazalar karşısında da ılımlı davranılmalı, hiç zararı olmadığı, bir dahaki sefer belki de önceden haber verileceği yumuşak şekilde söylenmeli, çocuk kesinlikle utandırılmamalıdır.
Altını ıslatan çocuklarda çocuğun altı bağlanır en azından yatak ıslanmasyn diye çarşaf altına muşamba yayılırsa şuuraltı bir rahatlık içinde kalır ve kontrolü hiç kazanmayabilir. Bu nedenle psikolojik etkileme sırasında giysilerine, yatağına özen gösterilirse bilinçaltı da bu özene katılacaktır.
Önemli bir nokta da gece altını ıslatan çocukların hiç üşümemesidir. Üşüme idrar yaptırıcı bir etkendir.
Öğle yemeğinden akşamüstü kahvaltısına kadar sulu yiyecekler (pilav yerine çorba, yoğurt yerine ayran) verilerek istediği kadar su verilir fakat bunda ısrarlı olunmaz. Akşamüstü artık çocuğa kuru şeyler verilirken, yemek masasına sürahi ve bardak koymayarak mümkün olduğu kadar suyu hatırlatmamak gerekir. Gece yatarken son kez çişini yapması sağlanarak yatırılır.
Bu uygulama birkaç gün hiç kesilmeden uygulanırsa çocuğun kendiliğinden tuvalet ihtiyacı seyrekleşir, gittiği zaman daha az idrar yaptığı gözlenir.
ÇOCU?UN BESLENMESİ NASIL OLMALIDIR?
Emme işinde saati ve süreyi bebek kendi ayarlar. Bir süre sonra 40 günden sonra gece daha aralıklı uyumaya başlar, hatta 24-06 arası hiç uyanmayan bebekler de vardır. Ancak uyanıp ağlıyorsa meme emdiği sürece gece ihtiyacı da oluyor demektir ve emdirilmesi doğrudur. İlk bir veya iki ay bebek muntazam aralıklarla gece ve gündüz uyanır ve meme emer. Hiç sakıncası yoktur. Genel olarak çocuk bu dönemlerde 3-4 saat aralıklarla beslenir. Gece beslenmesi eğer çocuk bunu istemiyorsa uygun değildir. Çünkü çocuk uykuyla birlikte gece dinlenmeye geçer. Onun için zorla uyandırılıp yemek vermemelidir.
9. ayda bebek boş bardakla oynamaya başlar. Bardağı ağzına düzgün götürdüğünü gördükten sonra bardağın içine birkaç damla su konularak bu yolla su içmesi sağlanabilir. Bebek bardağı ağzına götürdüğünde su geldiğini görünce tekrar tekrar bunu yapar ve daha sonra süt içmesi sağlanabilir. Böylece bardaktan kendisi süt içebilen çocuğun eline artık kaşık verilebilir.
Çocuk büyümeye başladıkça aile sofrasındaki yerini almaya başlar. Öğün sayıları azalır ve yetişkinlerinkine benzer olmaya başlar. İki yaışını geçen çocuk artık ailenin yemek alışkanlığına göre günde 3 öğün yemeğe alışmalıdır. Oyun dönemine gelmiş çocuğun kahvaltısı kadar öğle ve akşam yemeklerinin saatinde, düzenli verilmesi gerekir.
Yenidoğan ve bebeklik döneminde uyku ihtiyacı gibi oyun çocukluğu döneminde de çocuk uykuya ihtiyacı varsa kendiliğinden uyur. 18 aylıktan 4 yaşına gelinceye kadar çocuk gündüz 1 defa uyur. Uyku süresi de gittikçe azalır, yarım saate kadar iner veya hiç uyumayabilir de. Bu dönemde uyku süresi 11 saatten az olmaz. Aslında 4 yaşından sonra (çoğu kez 2 yaşından sonra) artık çocuğun gündüz uykusuna ihtiyacı yoktur.
Bu yaşlardaki çocuğun gündüz uykusu ihtiyacına göre ayarlanması için çocuğa bırakılmalıdır. İsterse yatıp uyuyabileceği, isterse yatmayıp oyuncaklarla oynayabileceği söylenmelidir. Eğer uykuya ihtiyacı varsa oynarken bile oyunu bırakıp uyuyakaldığı görülür. Gündüz uykularının kalkmasından sonra, yani 4 yaşından büyük çocukların gece uykularını alabilmesi için gece erken yatırıylması gerekir. Aileler de gece yatma saatine uymalı, çocuğun onlarla oturması ve televizyon izlemesine izin verilmemelidir. Yatma saatini çocuğun isteğine bırakmamalı aile ayarlamalıdır. Yatış döneminde diş fırçalama, el ayak yıkama işlemlerinden sonra kucakta odasına götürüp, sevgi ile soyunmasına yardım etmek, tatlı bir öpücükle iyi geceler dileme, uyku için ılık bir ortam yaratmak, serbest, içinde rahat dönebileceği giysiler, tulumlar giydirmek rahat bir uyku sağlamak ve bu ritmi çocuğa aşılamak için yeterlidir. Bu şekilde uykusunu almış bir çocuğun uyandırılıp, sabah kahvaltısını yapması problem olmaz. Sabah kalkış saati erken olmalı, hafta sonu ve yaz tatillerinde değiştirilmemelidir. Çocuğun hayatın ileriki dönemlerinde, daha yoğun çalışmayı gerektiren hayat şartlarına uyumu bu şekilde daha kolay olacaktır.
ÇOCU?A TUVALET E?İTİMİ
NASIL VERİLİR?
1,5-2 yaşından sonra başlanılan eğitimde belli zamanlarda oyun gibi çocuğu lazımlığa oturtarak başarı elde edilebilir. Külodunun kuru olduğunu sevinçle çocuğa gösterilmesi, kuruluğu anlaması için elletmek tekrar tekrar lazımlıktaki çişin çocuğa gösterilerek alkışlanması, etrafında başka kişiler varsa onlara da kuru külodu ve dolu lazımlığın gösterilmesi ve yine alkış ve öpücüklerle ödüllendirilmesi tuvalet eğitiminde yarar sağlayacaktır. Alışkanlık edinildikten sonra da arasıra olan kazalar karşısında da ılımlı davranılmalı, hiç zararı olmadığı, bir dahaki sefer belki de önceden haber verileceği yumuşak şekilde söylenmeli, çocuk kesinlikle utandırılmamalıdır.
Altını ıslatan çocuklarda çocuğun altı bağlanır en azından yatak ıslanmasyn diye çarşaf altına muşamba yayılırsa şuuraltı bir rahatlık içinde kalır ve kontrolü hiç kazanmayabilir. Bu nedenle psikolojik etkileme sırasında giysilerine, yatağına özen gösterilirse bilinçaltı da bu özene katılacaktır.
Önemli bir nokta da gece altını ıslatan çocukların hiç üşümemesidir. Üşüme idrar yaptırıcı bir etkendir.
Öğle yemeğinden akşamüstü kahvaltısına kadar sulu yiyecekler (pilav yerine çorba, yoğurt yerine ayran) verilerek istediği kadar su verilir fakat bunda ısrarlı olunmaz. Akşamüstü artık çocuğa kuru şeyler verilirken, yemek masasına sürahi ve bardak koymayarak mümkün olduğu kadar suyu hatırlatmamak gerekir. Gece yatarken son kez çişini yapması sağlanarak yatırılır.
Bu uygulama birkaç gün hiç kesilmeden uygulanırsa çocuğun kendiliğinden tuvalet ihtiyacı seyrekleşir, gittiği zaman daha az idrar yaptığı gözlenir.
ÇOCU?UN BESLENMESİ NASIL OLMALIDIR?
Emme işinde saati ve süreyi bebek kendi ayarlar. Bir süre sonra 40 günden sonra gece daha aralıklı uyumaya başlar, hatta 24-06 arası hiç uyanmayan bebekler de vardır. Ancak uyanıp ağlıyorsa meme emdiği sürece gece ihtiyacı da oluyor demektir ve emdirilmesi doğrudur. İlk bir veya iki ay bebek muntazam aralıklarla gece ve gündüz uyanır ve meme emer. Hiç sakıncası yoktur. Genel olarak çocuk bu dönemlerde 3-4 saat aralıklarla beslenir. Gece beslenmesi eğer çocuk bunu istemiyorsa uygun değildir. Çünkü çocuk uykuyla birlikte gece dinlenmeye geçer. Onun için zorla uyandırılıp yemek vermemelidir.
9. ayda bebek boş bardakla oynamaya başlar. Bardağı ağzına düzgün götürdüğünü gördükten sonra bardağın içine birkaç damla su konularak bu yolla su içmesi sağlanabilir. Bebek bardağı ağzına götürdüğünde su geldiğini görünce tekrar tekrar bunu yapar ve daha sonra süt içmesi sağlanabilir. Böylece bardaktan kendisi süt içebilen çocuğun eline artık kaşık verilebilir.
Çocuk büyümeye başladıkça aile sofrasındaki yerini almaya başlar. Öğün sayıları azalır ve yetişkinlerinkine benzer olmaya başlar. İki yaışını geçen çocuk artık ailenin yemek alışkanlığına göre günde 3 öğün yemeğe alışmalıdır. Oyun dönemine gelmiş çocuğun kahvaltısı kadar öğle ve akşam yemeklerinin saatinde, düzenli verilmesi gerekir.
