YENİ MESAJ/HABER MERKEZİ


27 Mayıs 1960 askeri darbesi, Albay Talat Aydemir'in 1960 darbesini gerçekleştirenlere karşı 1963 askeri kalkışması, 12 Mart 1971 Muhtırası, 12 Eylül 1980 Askeri darbesi, 28 Şubat 1997 Post-modern darbe? Bu darbelerden sadece Talat Aydemir'in girişimi akamete uğramıştı. Aydemir daha sonra idam edildi. Emir-komuta zinciri içinde olmadan gerçekleşen tek darbe ise 1960 darbesiydi. Dönemin Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun, 23 Ağustos 1958 tarihinde atandığı Genelkurmay Başkanlığı görevinden 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra 3 Haziran 1960 tarihinde emekliye sevk edilmişti. 15 Temmuz gecesi kalkışılan darbe girişimi emir-komuta zinciri dışında cereyan etti. Peki, önceki gece ne oldu? İşte dehşet gecesinin ilk 12 saatlik kronolojisi?

İlk Ankara karıştı

22.00: Bir grup asker Ankara'da Genelkurmay başkanlığını bastı. 
22.10: Bazı askerler İstanbul'a Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet köprülerini trafiğe kapattı. Vatandaş, 'terör tehdidi' ve 'darbe' iddiaları arasında gidip geldi. 
23.03: (Devletin Anadolu Ajansı'nın geçtiği ilk haber) İstanbul ve Ankara'da askeri kalkışma iddiası... AA muhabirinin aldığı bilgiye göre küçük bir grup Genelkurmay Başkanlığında darbe girişiminde bulundu.

Başbakandan ilk açıklama

23.04: Başbakan Yıldırım, bir kalkışma girişiminin olduğunu belirterek "Bu girişime izin verilmeyecektir. Bunu yapanlar en ağır bedeli ödeyeceklerdir. Bazı önemli binalara abluka gözlendi. Emniyet güçlerimiz harekete geçti. Emniyet harekete geçti. Misliyle karşılık verilecek" dedi. 
23.24: Ankara'nın Gölbaşı ilçesindeki Polis Özel Harekat Eğitim Merkezi'nde patlama meydana geldi. Patlamanın ardından alevler yükseldi.
23.36: Başbakan Yıldırım: "Ucunda ölüm dahi olsa gereken yapılacak."

Org. Hulusi Akar rehin

23.30: Güvenilir kaynaklar, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar'ın askeri kalkışmada bulunan bir grup asker tarafından rehin alındığını bildirdi.
23.42: İstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü (TEM), Cumhuriyet Savcılığının talimatı üzerine askeri kalkışmaya ilişkin soruşturma başlattı.
23.45: Genelkurmayda silah sesleri duyuldu. Bir helikopterden de dışarıda bulunanların üzerine ateş açıldı.
23.49: Başbakanlıktan yapılan açıklamada, MHP Genel Başkanı Bahçeli'nin, Başbakan Yıldırım'ı telefonla arayarak kalkışmanın kabul edilemez olduğunu, Türkiye Cumhuriyeti hükümetinin yanında olduklarını söylediği bildirildi.
23.56: Güvenlik kaynakları: "Askeri kalkışma, ordu içerisindeki Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanması(FETÖ/PDY) mensubu bir grup subay tarafından yapılmaya çalışılmaktadır."
23.57: Adalet Bakanı Bekir Bozdağ: "Fötrünü alıp kaçacak hükümet yoktur. Bizim cesetlerimizi çiğnemeleri lazım. Demokrasiyi askıya almak için bizi tek tek kurşuna dizmeleri lazım. Hükümet bütün birimleriyle iş başındadır. Bunlara karşı hukuk içerisinde alınması gereken ne varsa yapılacaktır. Her türlü tedbir alınacaktır."
00.06: Milli Savunma Bakanı Fikri Işık: "TSK bildirisi korsan bildiridir."
00.13: TRT'yi işgal eden kalkışmacı askerler, korsan darbe bildirisi okuttu.

Erdoğan'dan gelişmenin seyrini değiştiren açıklama

00.28: Kalkışma anında tatil Marmaris'te bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, CNN Türk'te katıldığı canlı yayında askeri kalkışmaya tepki göstererek meydanlara davet etti. Erdoğan: "Bu azınlık grup tanklarıyla, toplarıyla gelsinler milletimize ne yapacaklarsa yapsınlar" dedi.
00.48: İstanbul'da Vatan Caddesi'nde ve Ankara'da Genelkurmay Başkanlığı önünde vatandaşlar, tankların üzerine çıkarak askeri kalkışmaya karşı çıktı.
00.57: TRT'de yayımlanan korsan bildirinin ardından TÜRKSAT tarafından televizyon yayınının kesilmesi üzerine, askeri kalkışmada bulunan saldırganlar, TÜRKSAT'ın Gölbaşı'ndaki tesislerine askeri helikopterlerle saldırdı. Kampüste çok sayıda sivil de vardı.
00.58: Cumhurbaşkanı Erdoğan: "Bu akşam Silahlı Kuvvetlerin içinde malum yapıya ait bir grup, ülkenin birliğine, beraberliğine ve bütünlüğüne yönelik bir kalkışma hareketinin içine girmiştir. Ben şu anda ülkemin Cumhurbaşkanı olarak şunu çok açık, net söylüyorum, kurucusu olduğum partinin tüm mensupları, bunun yanında milli iradeyi oluşturan cumhurun kendisini özellikle şehirlerimizin meydanlarına davet ediyorum ve şehirlerimiz meydanlarında biz halkımızla el ele olacağız ve bu kalkışmayı yapanlara gereken dersi orada vereceğiz. Türkiye bu tür ayaklanmalarla bir defa ucuza satılacak bir ülke değildir ve Pensilvanya'dan da yönetilecek bir ülke de değildir." Erdoğan, akabinde zor şartlar altında uçakla İstanbul'a geldi. 

Askerden ilk açıklamalar

01.04: Birinci Ordu Komutanı Orgeneral Ümit Dündar: "Birinci Ordu Komutanlığı içinde küçük bir grubu temsil ediyorlar. Endişe edecek bir durum yok, bunlara katılmayan ve şu anda emir komuta zinciri içinde olan diğer birliklerle birlikte gerekli tedbirleri alıyoruz." Ümit Dündar, sabah saatlerinde Genelkurmay Başkanvekili olarak açıklama yaptı. 
01.28: Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Bostanoğlu: "Komuta kademesi olarak bu girişimi kesinlikle kabul etmiyoruz."
01.29: İstanbul Vatan Caddesi'nde 1 albay ile 3 asker, emniyet güçleri tarafından gözaltına alındı.
01.33: Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Jagland: "Demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğünü savunan Avrupa Konseyi'nin bir üyesi olan Türkiye'de demokratik olarak seçilmiş liderleri devirmeye yönelik herhangi bir eylem kabul edilemez."
01.42: AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Mogherini: "Türkiye'de itidal ve demokratik kurumlara saygı gösterilmesi çağrısı yapıyorum."
01.50: Genelkurmay Özel Kuvvetler Komutanı Tümgeneral Zekai Aksakallı, İstanbul ve Ankara'daki FETÖ'nün darbe girişimine ilişkin "Eşkiyalar başarılı olamayacaklar" dedi.
01.52: Başbakan Yıldırım: "Havadaki jetlerle kurumlarımıza mermi, bomba yağdıranlar adeta bu terör örgütünün elemanı gibidir, devamı gibidir. Asla ve asla böyle bir iş, şanlı silahlı kuvvetler bayrağı altında görev yapan hiçbir subayımıza, hiçbir askerimize yakıştırılacak bir iş değildir. Güneydoğu'da amansız bir mücadele verirken, Cumhuriyetimizin, milletimizin minnettar olduğu askerlerimize yapılmış en büyük bir hakarettir. Bugün demokrasiye, ülkeye ve millete sahip çıkma zamanıdır. Milletime çok teşekkür ediyorum, Türkiye ayaktadır, Türkiye sokaktadır. Bu çapulculara meydan bırakılmayacaktır."

TBMM toplanıyor

01.55: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Soylu: "Şu anda TBMM'deyiz. Hiç kimsenin endişesi olmasın. Hükümet işinin başındadır. TBMM işinin başındadır. Cumhurbaşkanımız, Başbakanımız görevinin başındadır."
02.05: Darbe girişiminde bulunan bölücü terör örgütü FETÖ/PDY mensubu askerler gözaltına alınmaya başlandı.
02.09: Üçüncü Kolordu Komutanı Korgeneral Öztürk, İstanbul ve Ankara'daki FETÖ'nün darbe girişimine ilişkin "Personel derhal kışlalarına dönmeli" dedi.
02.10: TRT'yi ele geçirmeye kalkışan 1'i rütbeli 5 asker vatandaşlar ve polis tarafından etkisiz hale getirildi.
02.10: CHP Genel Başkanı Kılıçdaroğlu: "Her darbe girişimi karşısında toplumun ortak tepki vermesi gerekiyor. Dolayısıyla kim yaparsa yapsın, nereden gelirse gelsin, nasıl teröre karşı ortak bir tavır takınıyorsak, darbe konusunda da hepimizin ortak tavır takınması gerekir."
02.13: Ankara Valiliği, Gölbaşı Özel Harekat Merkezi'ne havadan yapılan bombalı saldırıda 17 özel harekat polisinin şehit olduğunu bildirdi.
02.17: İstanbul Valisi Şahin: "(İstanbul Valiliğini ele geçirme girişimi) Öyle bir şey olduysa da püskürtüldü. Şu anda valilikte öyle bir durum söz konusu değil. İstanbul genelinde de güvenlik kuvvetlerimiz, askerimiz, polisimiz birlikte bu güruha karşı, askeriye içerisindeki ufak bir gruba karşı her türlü tedbiri, önlemi alıyorlar."

ABD'den 4 saat sonra gelen açıklama

02.18: ABD yönetimi, Türkiye'de demokratik yollarla seçilmiş hükümetin desteklenmesi çağrısında bulundu. ABD'de yayın yapan Fox TV ile CNN'in, ilk saatlerde askeri darbe girişiminin başarılı olduğu şeklinde yayın yapmaları dikkat çekti. 
02.26: Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ne girmeye çalışan bölücü terör örgütü FETÖ/PDY mensubu 3'ü rütbeli 13 asker gözaltına alındı.
02.35: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Süleyman Soylu, halkla birlikte TRT Genel Müdürlüğü ana binasına giriş yaptı. Soylu, halkla birlikte Genel Müdürlük makamına çıktı.

MİT'ten önemli açıklama

02.30: Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Basın Danışmanı Nuh Yılmaz: "Darbe püskürtüldü."
02.37: Başbakan Yıldırım: "Vatandaşımıza çok teşekkür ediyorum. Siyasi partilerimize çok teşekkür ediyorum. Herkes demokraside, halkın birliğinde, ülkenin bekasında bir araya gelmiştir."

TBMM'ye bomba

02.42: TBMM'ye atılan bomba nedeniyle bazı polis memurları ve Meclis görevlileri yaralandı, kulis camları kırıldı.
02.45: İstanbul'da Boğaziçi Köprüsü'nde darbe girişiminde bulunan askerlerin halkın üzerine açtığı ateş sonucu Ak Parti'nin reklam kampanyalarını yürüten Erol Olçak ile 16 yaşındaki oğlu hayatını kaybetti.
02.48: 7. Kolordu Komutanı Korgeneral İbrahim Yılmaz: "Darbe girişimi yanlıştır."
02.49: Meclise yeni bir bomba daha atıldı. TBMM Başkanı İsmail Kahraman ve Genel Kurul'daki milletvekilleri Meclis sığınağına indi.

Hulusi Akar kurtarıldı

02.51: MİT Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri Nuh Yılmaz, darbe girişimine ilişkin, her şeyin normale dönmeye başladığını belirterek "Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar görevinin başındadır" dedi.
02.53: TRT kısmen yeniden normal yayınına döndü. TRT Genel Müdürlüğü binasını ele geçirmeye çalışan askerler gözaltına alındı.
02.57: İstanbul ve Ankara'da FETÖ'nün darbe girişimi sırasında saldırıya uğrayan Ankara Gölbaşı'ndaki TÜRKSAT Kampüsü'nde görevli 2 personel şehit oldu.
03.02: Başbakan Yıldırım: "Bütün ordu komutanlarımız görevinin başındadır. Alt kademe komutasındaki komutanlar görevinin başındadır. Milletimiz bu belayı def etmek için kendini ortaya koymuştur. Biz de görevimizin başındayız. İnşallah bu belayı da def edeceğiz. Milletimiz rahat olsun."
03.06: Darbe girişiminde bulunan bölücü terör örgütü FETÖ/PDY mensubu askerler, televizyon yayınlarını kesmek için Ankara Gölbaşı'ndaki TÜRKSAT binasını işgal etmeye çalışıyor. Ankaralılar araçlarıyla TÜRKSAT binasına gidiyor.
03.12: Genelkurmay Başkanlığından yeniden çatışma sesleri gelmeye başladı.

Asker bir kritik açıklama daha

03.18:  2. Ordu Komutanı Orgeneral Adem Huduti, "Bu faaliyetlere katılan personelin derhal emir komuta zincirindeki görevlerine ve komutanlarının emrine girmelerini kendilerinin ve ülkemizin menfaatine olduğunu ikazen hatırlatıyorum" ifadelerini kullandı. 
03.22: Ankara Gölbaşı'ndaki TÜRKSAT kampüsü, sivillerin tahliye edilmesinin ardından bombalandı.
03.40: Vatandaşlar, Ankara'da Genelkurmay önünde toplanmaya başladı. Vatandaşlara ateş edildi. 
03.47: Darbeciler, CNN Türk'ün yayınını engelledi. Vatandaşlar, Doğan Medya Center'e akın etti. Kanal çalışanlarından "Asker dışarı" sloganları yükseldi. 

Erdoğan İstanbul'da

04.00: Cumhurbaşkanı Erdoğan, İstanbul'a geldi. Erdoğan'ı Atatürk Havalimanı'nda kalabalık bir vatandaş grubu karşıladı.
04.20: Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, darbe girişimine bulunana Fetullahçı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yapılanmasıyla irtibatlı yargı görevlileri ve sözde "Yurtta Sulh Komitesi" mensubu general, amiral, subay, astsubay, er ve erbaşlar hakkında gözaltı kararı verdi.
04.39: Başbakan Yıldırım: "Her geçen an daha iyiye gidiyor. Şu anda 120'nin üzerinden tutuklama var. Gerekli işlemleri yapılıyor. İnşallah daha iyi olacak. Milletimiz olay bitmiş gibi meydanları terk etmesin, biraz daha sabır diyorum."
04.43: Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Şu an Türkiye genelinde, saatimiz kaç? Saat 4 buçuk, milyonlarca vatandaş nerede? Sokaklarda."
06.34: Hava Kuvvetleri Komutanlığı ile Genelkurmay Başkanlığı nizamiyeleri arasındaki yol, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait hafriyat kamyonlarıyla barikat kurularak çift taraflı olarak kapatıldı.
06.46: Cumhurbaşkanı Erdoğan: "Pensilvanya'ya da sesleniyorum. Bu devlete, bu millete yaptığın ihanet yeter. Eğer sıkıysa memleketine gel. Oradan bu ülkeyi karıştırmaya gücün yetmeyecek."
07.33: Fetullahçı Terör Örgütü'nün (FETÖ) darbe girişiminde tanklarla Sabiha Gökçen Havaalanı'na girmek isteyen askerlere engel olunarak tanklar polis tarafından kontrol altına alındı.

Darbeci asker-polis çatışmasında bilanço

08.12: Emniyet Genel Müdürü Celalettin Lekesiz: "Ankara'da Beştepe'deki Jandarma Genel Komutanlığı bu asilerin, isyancıların kontrolüne geçmişti. Buradan Türkiye'deki 81 ilin jandarmasını sevk ve idare edip darbe çabası içindeydiler. Etrafları sarıldı. Akşamdan beri orada çatışma devam ediyor. Hemen hemen sonuçlanmak üzere. Şu ana kadar orada darbe girişiminde bulunan asi askerlerin 16 tanesi ölü ele geçirildi. 250'ye yakını gözaltına alındı."
08.48: Asker, Akıncı'daki 4. Ana Jet Üs Komutanlığına operasyon düzenleyerek Genelkurmay Başkanı Orgeneral Akar'ı kurtardı. Orgeneral Akar Çankaya Köşkü'ne getirildi. 
09.07: Ankara'da vatandaşlar, Fetullahçı Terör Örgütü'nün darbe girişimini protesto etmek amacıyla, ellerinde Türk bayraklarıyla Genelkurmay Başkanlığı'na doğru yürüyüşe geçti. Ankara'da vatandaşlar, Fetullahçı Terör Örgütü'nün darbe girişimini protesto etmek amacıyla, ellerinde Türk bayraklarıyla Genelkurmay Başkanlığı'na doğru yürüyüşe geçti.
09.26: HSYK, silahlı terör örgütü FETÖ üyesi hakim ve savcılar hakkında disiplin yönünden en ağır tedbirleri görüşmek üzere toplandı.
09.40: Genelkurmay Başkanlığın'dan çıkan 200'e yakın silahsız er ve erbaş polise teslim oldu.

Hakim ve savcıların izinleri kaldırıldı

09.58: Türkiye genelindeki tüm hakim ve savcılardan izinli olanların, izinlerini keserek derhal görevlerine başlamalarına ve adli tatilin iptaline karar verildi.