CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, önümüzdeki aylarda ekmek fiyatlarının katlanarak artacağı yönünde vatandaşlar arasında oluşan kaygının nedeninin, TMO'nun satış politikasında değişikliğe gitmesinin de etkisi olduğunu söyledi. Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO), özellikle pandemi sürecinde ve takip eden yıllarda kuraklık ve savaş gibi olumsuzlukları da dikkate alarak, un fabrikalarını, sübvanse eden fiyatlarda buğday sattığını hatırlatan Gürer, olağanüstü koşullarda uygulanan ve 'un regülasyonu' adı verilen bu satış yönteminin mayıs ayında sonlandırıldığına dikkat çekti. Gürer, TMO'nun, pandemi, kuraklık ve savaş gibi olağanüstü koşulların etkilerinin azaltılması amacıyla, un fabrikalarına, piyasa koşullarından daha uygun fiyatla un satmasını sağlayan 'un regülasyonu' uygulamasının sonlandırılmasının, önümüzdeki süreçte ekmek fiyatlarının katlanarak artmasına neden olacağı ve TMO açıkladığı satış fiyatları ile un, ekmek, makarna, irmik fiyatlarında yeni artışlara yol açacağına dikkat çekerek, "Un ve unla üretilen her mamul un fiyatının değişmesinden   nasibini alacak. Bu da vatandaşa yeni zamlar olarak yansıyacak" dedi.

Un maliyeti artacak

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, TMO'nun anlaşmalı olduğu un sanayicilerine, 25 Mart 2022 tarihinden 2 bin 650 TL'den sattığı ekmeklik buğdayın ton fiyatına yüzde 21-22 zam yaparak 3 bin 210 TL ile 3 bin 250 TL aralığına yükseltmiş ve  Ekim 2022'de ekmeklik buğdayı un fabrikalarına 4.460 – 4.575 TL/tondan, makarnalık buğdayı ise 7.400 – 7.600 TL/tondan satmıştı. TMO, 2022 yılında, üreticiden prim dahil  7 bin 500 liradan aldığı ekmeklik buğdayı, un regülasyonu kapsamında 4 bin 460 liraya satarak Mayıs 2023'e kadar piyasayı dengelemiş, seçim sonrası bu uygulamayı sonlandırdığı kamuoyuna duyurmuştu ve  bu süreç başta ekmek ve diğer unlu mamullerin fiyatlarının nereye gideceği tartışılmasına neden oldu " hatırlatmasında bulundu. TMO'nun olağanüstü koşullarda hayata geçirdiği, un regülasyonu uygulamasını bu yıl Mayıs ayı itibariyle kaldırdığına dikkat çeken CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, "Geçen yıl artan tüm maliyetlere rağmen, un sanayicilerinin, un regülasyonu kapsamında, kısmen uygun fiyatla buğday alması, ekmek fiyatlarında artış olsa da belirli bir seviyede tutulmasını sağlamıştı. Şimdi, regülasyon uygulaması sona erdiği için ekmek fiyatları ve un ile undan mamul tüm ürünlerin fiyatları katlanması dar ve sabit gelirlilerin zor yaşam koşullarını daha da artıracak" dedi. Gürer, "TMO'dan yapılan açıklamada, 2023 yılında hasat edilen ve önceki yıllardan devreden buğday ve arpa stokları için 2023/24 satış sezonu başında uygulanacak satış fiyatları, Mmakarnalık buğdayda 10.200 TL/Ton, ekmeklik buğdayda 9.350 TL/Ton, arpada 7.725 TL/Ton olarak belirlendiği duyuruldu. Burada geçtiğimiz süreçte verilen sübvanse ile ilgili bir açıklama ve bilgi paylaşımı yok. Bu durumda un ve unlu mamullerin fiyat artışları da olağan görülüyor. Bunun önüne geçmek adına TMO'nun bu bağlamda atacağı adımlar önemli. Cumhurbaşkanı yeni bir talimata gerek görmezse ekmek ve unlu mamuller de fiyat artışı dar ve sabit gelirlileri  yaşamını iyice zora sokacaktır" diye konuştu.

Ekmek fiyatı ne olur?

CHP Milletvekili Ömer Fethi Gürer, un sanayicilerinin mayıs ayına kadar TMO'dan destekle aldığı  4 bin 460 liradan aldığı ekmeklik buğdayı bu yıl  TMO'dan tonu 9 bin 350 lira fiyatla satın almak zorunda kalacağına işaret etti. Gürer, Mayıs ayında TÜİK yayınladığı Bitkisel Üretim Veri tahminine göre  2023 yılı buğdayda 20,5 milyon ton, arpada ise 8,6 milyon ton olacağı tahmin edildi. Son günlerde hasat başlamayan bölgelerde sel ve dolu üretime etkisi ölçümlenmediği için Ekim ve Aralık tahminlerinde durum daha net görülecektir. Ülkemizde buğday da arz açığımız olmadığı bakanlık açıklasa da  TÜİK'in dış ticaret verilerine göre, Türkiye 2023'ün ilk 5 ayında toplam 6.5 milyon ton ekmeklik buğday ithal ettiği görülüyor. Bu nedenle stok varken iç piyasa hasatının başlaması, alımlarda yer sorunu nedeniyle sıkıntılar yaşanmasına sebep oldu. Ayrıca yüksek ithalat iç piyasada fiyatlarını baskıladı. Tüccar, TMO alım fiyatlarının altında  fiyatla  ürün alımına girmesi çiftçiyi zora  soktu. TMO randevu ve ödeme süreci gibi şartlar çiftçiyi tarlada tüccara ürün satmak zorunda bıraktı. Yılın ilk 5 aylık ekmeklik buğday ithalatına toplam 2 milyar 131 milyon dolar döviz ödenirken üretici girdi maliyetleri düşürülüp, kendi çiftçimizin daha çok üretim yapmasının yolu yıllardır açılmadı" dedi. CHP Milletvekili Ömer Fethi Gürer, kuraklığın yanı sıra, döviz kurlarındaki artış, ekim alanlarının daralması,  girdi maliyetleri sürekli artması ,hayat pahalılığı ve yüksek enflasyon gibi ülkemizde var olan olağanüstü koşulların devam ettiğini dikkat çekerek, "TMO un regülasyonu uygulamasına devam etmeli ve un sanayicilerine uygun fiyatlarla ekmeklik buğday satışı yapmalıdır." uyarısında bulundu.