Ekonomi son 5 yılda nereden nereye geldi?
Türkiye’de bir önceki cumhurbaşkanlığı seçimleri 24 Haziran 2018’de yapıldı. O günden bu yana ekonomide işler ters gidiyor. Döviz kurları, enflasyon, özellikle de gıda fiyatlarındaki artış aldı başını gitti. Türkiye hayat pahalılığında bir kez daha 1990’lı yılları yaşamaya başladı.
28.04.2023 11:03:00
YENİ MESAJ / DETAY HABER
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 24 Haziran 2018'de bir kez daha cumhurbaşkanı seçildiği günden bugüne geçen yaklaşık 5 yılda dolar 4.59 TL'den 19.43 TL'ye (dün serbest piyasada 20.40 TL, bankaların satış kuru 20.67 TL), resmi enflasyon yüzde 15.39'ten yüzde 50.51'e, gıda fiyat endeksi ise 413'ten 1848'e yükseldi. Bu dönemde dolar resmi kura göre 4.23 kat, serbest piyasa kuruna göre 4.44 kat arış gösterdi. Türkiye'de 1980 öncesinden bu yana ilk kez serbest piyasa ile resmi kur arasındaki makas 1 TL'nin üstüne çıktı!
Enflasyonu tutabilmek ne mümkün
Haziran 2018'de yıllık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 15.31, Mart 2023'te ise yüzde 50.51 idi. Böylece tüketici enflasyonu son 5 yılda 3.3 kat artış gösterdi. Üretici fiyatlarında ise durum daha farklı... Haziran 2018'de yüzde 23.71 olan Üretici Fiyat Endeksi en son açıklanan veri olan Mart 2023'te yüzde 62.45'e fırladı. Üretici fiyatları 2018'deki Cumhurbaşkanlığı seçiminden bu yana tam 2.6 kat artış gösterdi. Hem üretici fiyatlarındaki, hem de tüketici fiyatlarındaki yükselişin döviz kurundan az gerçekleşmesi dikkat çekiyor. Peki neden?
Ortalamalarda işler değişiyor
Fotoğrafa bir de şöyle bakalım… Mart 2023'te son 12 aylık TÜFE ortalaması yüzde 70.20, son 12 aylık ÜFE ortalaması yüzde 113.73 idi... Bir de Haziran 2018 verilerine bakalım... ÜFE ortalaması yüzde 16.57, TÜFE ise yüzde 11.49... TÜFE'de 6.1 kat, ÜFE'de ise 6.86 kat artış var... İşte vatandaşın hayat pahalılığını neden yüksek hissettiğini ortalama yıllık enflasyon ortaya koyuyor. Yoksa TÜİK'in son aylarda bastırdığı TÜFE ve ÜFE verileri değil...
Gıda fiyatları roketledi
Türkiye'de halk son iki yıldır gıda fiyatlarındaki yükselişi konuşuyor. Hatta seçimde tek gündem de hayat pahalılığı… Sahada çalışan AK Parti yetkilileri de vatandaşın kendilerine en çok hayat pahalılığından dert yandığını dile getiriyor. Özellikle süt ve et ürünlerindeki artışlar can yakıyor. Bir kilo kıymanın kilosu 300 lirayı, bir litre tam yağlı sütün fiyatı ise 25 lirayı geçti. Peynir fiyatları da et fiyatlarıyla yarışa girdi. Veriler de gıda fiyatlarındaki artışı doğruluyor. Son 5 yılda ülkemizde gıda fiyat endeksi ise 413'ten 1848'e yükseldi. Gıda fiyatları 4.47 kat yükseldi. Enteresandır, bu artış dolar kurundaki artışla birebir örtüşüyor! Demek ki döviz kurlarındaki hareket, direkt sofraya yansıyor.
Yabancı yatırımlar azalıyor
Türkiye'ye AK Parti iktidarının ilk yıllarında yüz milyarlarca dolarlık yabancı yatırım yapılsa da 2015'ten sonra yatırımlar azaldı. Salgın yılı olan 2020'de 8 milyar doların altına gerileyen yabancı yatırımlar, 2021'de tekrar 13 milyar doların üstüne çıktı ancak bu kategoride 2022'de tekrar gerileme yaşandı.
