Enerjide satranç oyunu

DEİK (Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu) / Türk Avrasya İş Konseyleri Başkanı Tuğrul Erkin ile konuşuyoruz, Rusya'nın Kazakistan ve Türkmenistan ile gaz ve petrol anlaşması yaptıktan sonra "Güney Akım" anlaşması imzalamasını bir tür by-pass olarak niteliyor. "İnisiyatifi kaybediyoruz" diyor. Karadeniz'in altından geçecek bu hat, Türkiye'yi gerçekten fiili olarak devre dışı bırakıyor. Türkiye üzerinden geçen Nabucco Projesi de bu hattın faaliyete geçişiyle birlikte işlevsiz kalıyor. Biz günlük işler ile uğraşırken, sizin anlayacağınız bölgede "Enerji koridoru Türkiye" senaryomuz giderek zayıflıyor. Rusya, Kazakistan ve Türkmenistan ile yaptığı anlaşmalarla kendi projesinde boruları doldurmuş görünüyor. Türkiye ise daha Bakü-Ceyhan hattına yeterli petrol sağlamada zorlanıyor. Borular dolmayınca, projelerin maliyeti de karşılanamaz boyuta geliyor. Putin ile Erdoğan görüşmesiAslında bölgede enerji konusunda büyük bir satranç oynanıyor. Bu satrancın içinde, sadece Rusya ve bölge ülkeleri de yok. Avrupa ve ABD de bu oyunun bir parçası.Putin ve Erdoğan'ın görüşmesi aslında, işte bu satrancın lider düzeyindeki karşılaşmalarından biri oldu. Bir gece önce, Başbakan Erdoğan ve Hilmi Güler baş başa aslında bu konuyu görüştüler. Anlayacağınız aslında işin ciddiyetinin herkes farkında. Ancak yine de Türkiye bu projelerde aktif olarak bir türlü öncü rol üstlenemiyor. Rusya'nın Orta Asya'daki Türk cumhuriyetleri üzerindeki etkinliği ise sürüyor. Bizim bir türlü ikna edemediğimiz doğalgaz konusunda Rusya, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Saparmurat Türkmenbaşı'nın ölümünden hemen sonra yeni Cumhurbaşkanı Gurbanguli Berdimuhammedov ile gaz anlaşmasını yaptı. Rusya böylece bölgede enerji konusunda hakim bir duruma yaklaşıyor. Orta Asya'da 'romantik' kaldıkTürkiye kendisini hep bölgedeki ülkelerin abisi konumunda gördü. Ancak ilişkiler, bir türlü ticari noktalarda istenen verime ulaşmadı. Bu ülkelere Türkiye'nin bakışı maalesef hep "romantik" düzeyde kaldı. Projeler konusunda tüm bu ülkelerde 3-4 ayda bir yetkili ziyareti değil, çok hızlı bir mekik diplomasisi uygulanması gerekiyordu. Onlarla karşılıklı çıkarlarda buluşma noktaları yaratmak gerekiyordu. Bu ülkeler bağımsızlıklarını ilk kazandıklarında, Türkiye'yi Avrupa'ya doğru bir köprü olarak düşünüyorlardı. Ama ne olduysa oldu, belki biraz o ülkelerdeki yönetim problemlerinin de etkisiyle Türkiye bu köprü rolünü de bir türlü üstlenemedi. AB ile sorun olur mu?Türkiye'nin enerji koridoru işlevinden uzaklaşması, tabii AB ile Türkiye ilişkilerini de etkileyecek bir noktada. Türkiye'nin Avrupa'ya doğru uzanan bu enerji koridorunda etkinliğini kaybetmesi, pazarlıklarda elini zayıflatabilir. Evet Avrupa, belki sadece Rusya üzerinden bir koridor fikrini çok da benimsemeyebilir. Ancak fiili durumda, ihtiyaçları olan Avrupa, en kolay ve süre olarak en çabuk oluşacak projeye destek verecektir. Türkiye üzerinden gerçekleşecek projeler ise ilk etapta söylediğim gibi, maliyet noktasında gelip takılacak.  Volkan Akı