Dünyanın en büyük 20 ekonomisini oluşturan G20 üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının katıldığı yıllık olağan toplantıların 11'incisi, G20'nin dönem başkanı Çin'in ev sahipliğinde 4-5 Eylül tarihlerinde Hangzhou kentinde gerçekleştirilecek.
Zirvede, güçlü, sürdürülebilir, dengeli ve kapsayıcı büyüme hedefine yönelik yürütülen çalışmaların gözden geçirilmesi, uluslararası ticaretin güçlendirilmesi, küresel barış, istikrar ve ekonomik büyümeyi doğrudan etkileyen terörizm ve sığınmacı krizi gibi konular ele alınacak. G20 Liderler Zirvesi'ne katılmak için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Çin'e gitti. Erdoğan, zirve kapsamında önemli görüşmeler gerçekleştirecek.
Gülen gölgesinde buluşma
G20 zirvesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ve görevi bırakmasına birkaç ay kalan ABD Başkanı Obama 15 Temmuz darbe girişiminden sonra ilk kez yüz yüze görüşecek. G-20 çerçevesinde pazar günü Çin'in Hanco kentinde yapılacak görüşme, Fethullah Gülen'in iadesiyle ilgili sorunun gölgesinde gerçekleşecek. Görüşme iki ülke ilişkilerinin Fethullah Gülen'in iadesi sorunu nedeniyle iyice gerginleştiği bir dönemde gerçekleşiyor.
Suriye krizinde Türkiye'nin güvenli bölge önerisine ABD'nin karşı çıkması, IŞİD ile mücadeledeki yöntem ayrılıkları, ABD'nin PKK'nın Suriye kolu PYD'yi desteklemesi, Gezi olayları ve 17-25 Aralık soruşturmalarında da Washington'un Ankara'ya beklediği desteği vermemesi gibi nedenlerle iki ülke ilişkileri hızla inişe geçmiş, darbe girişimi sırasında da ABD'nin tavrı yeni bir krize neden olmuştu.
Darbe girişimi sırasında ve sonrasında ABD'den aradığı desteği bulamadığını gizlemeyen Ankara, Washington'un darbe girişiminin arkasında olmadığı, Gülen Örgütü'nü desteklemediği yönündeki açıklamalarını da inandırıcı bulmuyor. ABD Başkan Yardımıcı Joe Biden'ın darbe girişiminden 40 gün sonra Ankara'ya yaptığı ziyaret, Ankara'nın ABD'ye yönelik sert açıklamalarını azaltmış olsa da ilişkilerde gerçek bir yumuşamaya yol açmadı.
Rusya destekte ABD'yi geri bıraktı
Darbe girişimiyle ilgili olarak Ankara'nın yaşadığı ilk kırgınlık, darbe gecesi ABD'den yapılan ve yapılmayan açıklamalar. Türkiye'de seçilmiş hükümete Rusya açıkça destek veren ilk ülke olurken, NATO'da Türkiye'nin müttefiği olan ABD'den hükümete destek ancak darbe girişiminin başarısız olduğu anlaşılınca gelebilmişti.
Türk Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, 15 Temmuz gecesi Türkiye saatiyle 23.15'de ABD'den Türkiye'deki seçilmiş hükümeti desteklediği yönünde bir açıklama beklediklerini iletti ancak ABD'den gelen ilk açıklamada bu yoktu. Bu talebin iletilmesinden 40 dakika sonra Moskova'da bulunan ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, "Türkiye'de barış, istikrar ve devamlılık olmasını umuyorum" dedi.
Bu açıklamada ne demokrasi vurgusu, ne de seçilmiş hükümete destek vardı. Bundan 20 dakika sonra Beyaz Saray'ın Twitter hesabından yapılan açıklamada da darbeye yönelik bir itiraz, demokratik kurumlara destek yoktu. Türkiye'nin beklediği açıklama Türkiye saati ile ancak 02.05'te yapıldı. Darbe girişiminin başlamasından saatler sonra Beyaz Saray ve ABD dışişleri 'tüm tarafları seçilmiş hükümeti desteklemeye' çağırdı.
Yalnızca bu açıklama değil, darbe girişiminden sonra 'geçmiş olsun' ziyareti de geç geldi. ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden, Türk halkının darbeye direnmesini övse de, sıcak mesajlar vermeye çalışsa da darbe girişiminden 40 gün sonra yaptığı ziyarette, geç geldiği için kendisini suçlu hissetiğini söyleyip özür dilese de, ne 15 Temmuz'da yaralananları ziyaret etti, ne de o gece darbecilere direnirken ölenlerin aileleriyle buluştu.
Obama ipe un serecek
ABD'den bugüne kadar Gülen'in iade süreciyle ilgili olarak siyasal kararlılık veya sürecin hızlandırılması konusunda önemli bir mesaj alamayan Türkiye, Erdoğan-Obama görüşmesinde ilerleme bekliyor.
ABD Adalet ve Dışişleri Bakanlığı yetkililerinden oluşan bir heyet Ankara'da konunun teknik detaylarını ele aldı. Türkiye'den bir heyet de aynı konuyla igili olarak yakın bir tarihte ABD'ye gidecek. G20'deki yüzyüze görüşmede Cumhurbaşkanı Erdoğan Obama'dan Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) elebaşı Gülen'in iadesini bir kez daha gündeme getirecek. Fakat uzmanlara göre görev süresinin sonuna gelmiş bir başkan olan Obama, Erdoğan'a ne 'evet' diyecek ne de 'hayır.' Yani ABD Başkanı Obama Gülen'in iadesi konusunu sürüncemede bırakacak.
Sığınmacı konusu da gündeme gelecek
Çin'de gerçekleştirilecek G20 toplantısı sırasında Almanya, Fransa ve İtalya liderleri Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile sığınmacılar konusunu masaya yatıracaklar. Almanya Başbakanı Angela Merkel, bu konuya çok büyük önem veriyor.
G20 zirvesinde Erdoğan'dan istediğini alabilmek isteyen Merkel, Alman Der Spiegel dergisinin iddiasına göre Almanya Federal Meclisi'nin 1915 olaylarının 'Ermeni soykırımı' olarak tanıyan kararıyla arasına mesafe koyacak. Bu iddianın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile sığınmacı sorununu G20 zirvesinde masaya yatırmadan kısa süre önce Alman medyasında gündeme gelmesinin zamanlaması hayli dikkat çekici.
Zira Türkiye'yi rahatsız eden soykırım kararına destek vermemiş olması G20'de Erdoğan'la masaya oturacak olan Merkel'in elini güçlendirmiş durumda. Merkel'in Federal Meclisi'nin kararını görmezden gelmesi sığınmacı konusuna Almanya'nın ne kadar önem verdiğini gösteriyor. Aynı zamanda Türkiye'den bazı taleplerde bulunulacağının da göstergesi. Anlaşılan Almanya, Fransa ve İtalya liderleri sığınmacılar konusunda taleplerini sıraladıklarında Türkiye'den olumsuz bir tepki almamaya özen gösteriyorlar.
Türkiye tarafından son yapılan açıklamada Türklere verilen vizesiz seyahat sözünün yerine getirilmemesi durumunda sığınmacı anlaşmasının uygulanmayacağı belirtilmişti. Merkel de dahil Avrupalı yetkililer Türkiye'nin vizesiz seyahat hakkını 72 şartın tamamının yerine getirilmesi durumunda elde edebileceğini söylüyor.