Hacı Bektaş Veli’yi anarken

"Hacı Bektaş Veli Anadolu'nun Genelkurmay Başkanıdır" diyen bilge lider merhum Prof. Dr. Haydar Baş Hocamız, Bektaş'ın birleştirici ve bütünleştirici yönünü öne çıkarıyordu.

Geçen yıl, BM UNESCO, Hacı Bektaş Veli'nin ölümünün 750.yılı vesilesiyle anma etkinliklerine takviminde yer vermişti.

Bu yıl da 16-18 Ağustos tarihleri, anma günü olarak, takvimimizde yerini alıyor.

Tarihi yoklayalım;

13.yüzyılda, Anadolu'da büyük bir kargaşa ve Moğol istilası yaşanırken, Yunus, Mevlana ve Hacı Bektaş, Türk halkının manevi direği olmuşlardır.

Anadolu toprakları sayısız düşünür ve gönül adamı yetiştirmiştir. Saymakla bitmeyen bu bilgelerden biri de Hacı Bektaş Veli'dir. İnsan sevgisini öne alan, hoşgörüyü öğütleyen Hacı Bektaş, Anadolu'nun bir arada yaşayabilme geleneğinin önde gelen sözcülerindendir. Onun söylediklerine kulak verir ve yaşamımızda uygulamaya çalışırsak, toplumsal huzurumuza nasıl katkı sağlayacağını görürüz.

"İncinsen de incitme", "Her ne ararsan kendinde ara", "Hiçbir milleti ve insanı ayıplamayınız", "Gelin canlar bir olalım" sözleri ile asırlardır insanlara yol gösteriyor.

Hacı Bektaş Veli, birleştirici bir anlayışla ayrımcılığa karşı çıkar;

"Erkek dişi sorulmaz, muhabbetin dilinde,

Hak'kın yarattığı her şey yerli yerinde,

Bizim nazarımızda, kadın erkek farkı yok,

Noksanlıkla eksiklik, senin görüşlerinde"
 

Derken, yüzyıllar öncesinde toplumsal cinsiyet ayrımını reddetmesi önemlidir. Çünkü önemli olan muhabbettir, diyalogdur, sevgidir. Buradaki sevgi ve duyarlılık yalnızca insana değil, tüm canlılara yöneliktir.

Allah'ın (c.c) yarattığı evrendeki kötülüklerin sorumlusu olarak insanı gören Bektaş, insanın görüşlerini, görüş açısını düzeltmesi için uyarılarda bulunur. Eksikliğin insandan, onun çarpık bakış açısından kaynaklandığını vurgular. Bundan dolayı Onun düşüncesinde ve inancında insanın erdemli, olgun bir insan olmasına yönelik uyarılar, öneriler ve beklentiler önemlidir. Onun ahlak ve değer anlayışında anlamını ve önemini bugün de sürdüren kurallar vardır. Bunlar arasında en bilinenleri: "İncinsen de incitme. Düşmanınızın bile insan olduğunu unutmayınız. Eline, beline, diline sahip ol. İlim, hakikate giden yolları aydınlatan ışıktır. İlimle gidilmeyen yolun sonu karanlıktır…"

"İlimle gidilmeyen yolun sonu karanlıktır" derken, "İlim kendin bilmektir" diyen Yunus Emre ile inanç ve düşünce akrabalığı dikkat çeker. Aynı dönemde yaşayan Mevlana'yı da düşünürsek, 13.yüzyılda Anadolu'da güçlü bir inanç, ahlak ve kültür birikiminin oluşmaya başladığını görürüz.

Anadolu hümanizmi ve aydınlanması olarak da değerlendirilen bu birikim, yalnızca Anadolu'da değil, Balkanlar başta olmak üzere farklı coğrafyalarda da etkili olmuş ve izler bırakmıştır.

Etkileyen ve etkilenen yönleriyle Hacı Bektaş'ın düşünceleri ve değerleri, kendinden sonra bir inanç akımına dönüşerek Anadolu'nun toplumsal yaşayış çizgilerini belirleyen bir gelenek olmuş ve halkın zihninde ve iç dünyasında hayat, ölüm, bu dünya ve öbür dünya karşısında bir ölçüt, bakış açısı ve tutum olarak yerini almıştır. Bu nedenle o, Anadolu'nun kültür ve insanlık değerlerinin oluşumunda kurucu bir kişi, gönül dünyasının haritasını çizenlerin başında gelir. Rahmeti bol olsun!