Her nefeste iklim krizi, akciğerlerimiz tehlikede mi?

Bilim dünyası, küresel ısınmanın sadece buzulları eritmekle kalmayıp, milyonlarca insanın akciğer kapasitesini de "erittiğini" ortaya koyuyor.

Son verilere göre, artan sıcaklıklar ve hava kirliliği; astım, KOAH ve akciğer kanseri vakalarında dünya genelinde radikal bir artışa neden oluyor.

1. Görünmez Katil: Hava Kirliliği ve Ozon



Sıcaklık artışıyla birlikte yer seviyesindeki ozon ($O_3$) miktarı yükseliyor. Normalde atmosferin üst katmanlarında bizi koruyan bu gaz, soluduğumuz seviyeye indiğinde akciğer dokusunda adeta "güneş yanığına" benzer bir tahriş yaratıyor.

Sonuç: Astım ataklarında tetiklenme ve kronik akciğer iltihabı.

2. Polen Sezonu Artık Daha Uzun ve Sert

Karbondioksit seviyesinin artması bitkilerin daha fazla polen üretmesine yol açıyor. Eskiden belirli aylarla sınırlı olan alerji mevsimi, 2025 projeksiyonlarına göre artık çok daha erken başlıyor ve geç bitiyor.

Tehlike: Daha önce alerjisi olmayan bireylerde bile "yetişkin tipi astım" vakaları görülmeye başlandı.

3. Orman Yangınları ve Partikül Madde (PM2.5)

İklim değişikliğiyle sıklaşan dev orman yangınları, binlerce kilometre öteye taşınabilen ince partikülleri ($PM_{2.5}$) atmosfere salıyor. Bu parçacıklar o kadar küçüktür ki, doğrudan kana karışarak akciğerlerin en derin noktalarına ulaşıyor.

4. Gök Gürültülü Fırtına Astımı

Son yıllarda literatüre giren bu terim, ani ve şiddetli fırtınaların polenleri parçalayarak akciğerlerin en derinlerine inecek kadar küçültmesini ifade ediyor. 2025 yılındaki ekstrem hava olayları, bu durumu "nadir görülen" bir olaydan "mevsimsel bir tehdit" haline getirdi.

Kimler Risk Altında?



Uzmanlara göre iklim krizinden en çok şu gruplar etkileniyor:

1. Çocuklar: Akciğer gelişimleri devam ettiği için kirli havadan yetişkinlere göre %20 daha fazla etkileniyorlar.

2. Yaşlılar: Mevcut KOAH ve kalp rahatsızlıkları sıcak hava dalgalarıyla ölümcül düzeye gelebiliyor.

3. Düşük Gelirli Gruplar: Hava temizleme sistemlerine veya kaliteli sağlık hizmetine erişimi kısıtlı olanlar.

Doktor Görüşü: "Hastalara artık sadece ilaç yazmıyoruz, aynı zamanda hava kalitesi indeksini takip etmelerini ve aşırı sıcaklarda dışarı çıkmamalarını öneriyoruz. İklim krizi artık bir çevre sorunu değil, bir acil tıp konusudur."

Ne Yapmalı?

Hava kalitesini takip edin: Yüksek riskli günlerde dış mekan aktivitelerini kısıtlayın.

İç mekan hava kalitesini koruyun: HEPA filtreli hava temizleyiciler kullanın.

Farkındalık yaratın: Karbon ayak izinizi azaltmak, dolaylı olarak gelecekteki nefesinizi korumaktır.