Hükümetten ihracatçıya ağır darbe

ÖMER NEZİR / İSTANBUL

Hükümet, Merkez Bankası'nın döviz rezervlerini güçlendirmek istiyor ve bunun için peş peşe yeni kararlara imza atıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB), yayımladığı ihracat genelgesi kapsamında ihracatçıların TCMB'ye yapacağı döviz satışında oran 18 Nisan Pazartesi gününden itibaren yüzde 40 olacak. Düzenlemeye göre, 18 Mart Pazartesi tarihinden itibaren İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) veya Döviz Alım Belgesi'ne (DAB) bağlanan ihracat bedellerinin en az yüzde 40'ı İBKB'yi veya DAB'ı düzenleyen bankaya satılacak. Bu bedeller bankaca Merkez Bankası tarafından ilan edilen ve işlem günü için geçerli döviz alış kuru üzerinden aynı gün Merkez Bankasına satılacak ve Merkez Bankasının banka nezdindeki hesabına aktarılacak. Söz konusu tutarın tam karşılığı banka tarafından ihracatçıya Türk parası olarak ödenecek.
Ukrayna ve Rusya'ya gerçekleştirilmiş veya gerçekleştirilecek ihracat işlemleriyle ilgili olarak ihracat bedellerinin döviz cinsinden beyan edilmiş olsa dahi Türk Lirası olarak da kabulü mümkün olacak. Genelgeye göre, dövizin yurt dışından geldiğinin tespiti kaydıyla dışarıda yerleşik gerçek veya tüzel kişiler adına açılan döviz tevdiat hesaplarından ihracatçının hesabına transfer edilen bedeller bankalarca ihracat bedeli olarak kabul edilebilecek. Yurt dışında yerleşik kişiler adına açılan döviz tevdiat hesaplarına, Türkiye'deki ithalatçı firmaca ödenen ithalat bedelinin, hesap sahibince verilen vekâletname çerçevesinde Türkiye'deki ithalatçı firma veya üçüncü kişilerce ihracat bedelinin kabulünde kullanılması mümkün olmayacak.

Müteahhitler de döviz bozduracak

Yurt dışında taahhüt faaliyetlerinde bulunan Türk firmalarının, sıfatlarını tevsik etmeleri kaydıyla, yurda getirilmesi zorunlu olmayan dövizlerle açtıracakları döviz tevdiat hesaplarından ya da yurt içinde veya dışındaki bankalardan sağladıkları döviz kredisiyle açılan hesaplardan yurt dışındaki taahhüt işleri kapsamında yapılan ihracatın bedelleri ödenebilecek.

İhracatçı zarar ediyor

Yurtdışından elde ettiği dövizi Merkez Bankası'na satmaya zorlanan ihracatçı bu işlemden zarar ediyor. İhracatçıların büyük bölümü aynı zamanda ithalatçı olduğu için bu süreçte 'kur zararı' yazıyorlar. Zira Merkez Bankası, serbest piyasadan daha düşük bir bedelle döviz alıyor. Öte yandan bankaların 'döviz alış ile döviz satış' marjı dolarda 25 kuruşa, Euro'da 30 kuruşa çıkıyor. Serbest piyasada ise bu marj 2-3 kuruşa kadar iniyor ancak serbest piyasada yüksek işlem hacmine erişmek pek mümkün olmuyor. Sonuçta dövizini düşük kurdan bozduran, aldığı TL ile yüksek kurdan döviz almak zorunda kalan ihracatçı bu süreçte zarar ediyor.