İnsan sağlını tehdit eden atıklar
İnsan sağlını tehdit eden günümüzde en büyük sorunlardan birisi olan atıklara dikkat çekiliyor
05.03.2021 22:12:00
Görünmeyen tehlikelere karşı uzman uyarısı
Hasan Kalyoncu Üniversitesi (HKÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi tarafından; "Sağlık Bakımında Görünmeyen Tehlike" konulu, insan sağlını tehdit eden tıbbi atıklara karşı çevrimiçi seminer düzenlendi. Konunun uzmanları, sağlığı tehdit eden tıbbi atıklara karşı önemli uyarılarda bulundu.
Video konferans yöntemiyle yapılan semineri moderatör olarak Prof. Dr. Ayla Yava yönetti. Oturum Başkanı Prof. Dr. Nermin Olgun, konuşma ve sunumları ise Dr. Öğr. Üyesi Aynur Koyuncu ve Doç. Dr. Selda Aslan yaptı.
Hastane atıkları günümüzde en büyük sorunlardan birisidir
Cerrahi çevre kirliliği konularında önemli açıklamalar yapan Dr. Öğr. Üyesi Aynur Koyuncu tıbbı atıklara karşı çeşitli uyarılarda bulunurken
"Hastane atıkları günümüzde en büyük sorunlardan birisidir. Atıkları yok etmek için yapılan en büyük sorunlardan birisi gömülerek yok edilmeye çalışmasıdır. Atıkların gömülmesi durumunda çıkan sıvılar yer altı sularına karışarak insan ve çevre sağlığını tehdit etmektedir. Bu atıkların yakılması ile ise ortaya cıva, metan gazı gibi çeşitli zehirli gazlar ortaya çıkarak havayı zehirleyebilmekte ve insan sağlığına son derece zarar vermektedir" dedi.
Teknoloji tıbbi atıkları yok etmek
Tıbbi atıkların yok edilmesinde teknolojiye de değinen Koyuncu
"Günümüzde teknoloji ile tıbbi atıkları yok etme konusunda çok ciddi adımlar atılmıştır. Ancak teknoloji her ne kadar gelişmiş olsa da tıbbi atık yok etmekte tam ve net olarak bir çözüm bulunamamıştır. Tıbbi atıkların başta gelen sorunlarından birisi olarak ise cerrahi atıklar, ciddi tehlike arz etmektedir. Bu cerrahi atıklar arasında kan ve çeşitli doku atıkları yok etmede birçok sorunla karşı karşıyayız.
Tıbbi atıkları sınıflandıracak olursak Afrika da yapılan bir araştırmaya göre bu atıkların; yüzde 60.74'ünü genel atıklar oluştururken, yüzde 30.32'sini tıbbi atıklar, yüzde 8.94'ünü ise kesici ve delici atıklar oluşturmaktadır. Ameliyathane atıkların büyük bir kısmını tek kullanımlık plastik atıklardan olduğu tespit edilmiştir. Bu plastik atıkların ise başını ise lateks maddeler oluşturmaktadır.
Lateks sağlık çalışanlarının olmazsa olmazıdır. Sağlık çalışanlarını birçok tehditten koruyan önemli bir maddedir. Ancak lateks ve PVC gibi maddeler ise tehlikeli alerjik durumlar oluşturabiliyor. Bir çok kişide bu maddelere karşı alerji görülmüştür. Bu nedenle sağlığa zararlı bir yönü de bulunmaktadır ve kullanımına dikkat edilmelidir. Plastik içerikli atıklar sadece insan sağlığını değil, çevre kirliliğinden asit yağmurlarına ve kuraklığa kadar tüm ekolojik sistemi tehdit etmektedir" ifadelerini kulllandı.
Tıbbi atıklara karşı önlem
Koyuncu: "Çevrenin kirletici maddelerinin arındırılması ve insan maruziyetinin azaltılması için çözümler bulmak zorundayız ve bu konuda çeşitli önlemler almakta mümkündür. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tıbbi atık yönetim hiyerarşisine göre atıklardan kurtulma yöntemleri sırasıyla: Önleme, azaltma, yeniden kullanma, iyileştirme, tamir etme ve son olarak ise elden çıkarmak ile mümkündür. DSÖ'nün bu hiyerarşisine uyarak her ülke mutlaka bu tıbbı atıklardan kurtulmalıdır" dedi.
Tedbiri elden bırakmamalı
Çevrimiçi olarak düzenlenen seminerin bir diğer konuşmacısı Doç. Dr. Selda Aslan, büyük ve küçük miktarda atık üreten tesisler ve çözümleri hakkında açıklamalarda bulundu.
Doç. Dr. Selda Aslan:
"Atık yönetiminde temel ilke; tıbbi tehlikeli ve evsel atıkların kaynağında oluşumunu ve miktarını en aza indirerek uygun şekilde ayrıştırmalarını sağlamaktadır. Atıkların yüzde 85'i evsel nitelikli atıklar, yüzde 10'u patolojik, enfekte, kesici ve delici atıklar yüzde 5'i ise kimyasal ve radyoaktif atıklardan oluşmaktadır. Bu atıkların zararlarının yanında atıklarla temasta olan ve büyük risk altında olan çeşitli gruplar bulunmaktadır.
Hastane atıkları ile en çok temas eden kişileri sıralayacak olursak; çamaşırhane çalışanları, temizlik çalışanları, atıkları bertaraf eden işçiler, çöp karıştırıcılar/sokak toplayıcılarıdır. Bu gruptan sonra en çok sırasıyla hasta ziyaretçileri, hastanedeki diğer hastalar, diğer hastane personeli, hasta bakıcılar, hemşireler ve hekimlerdir. Atık ile sık temas eden gruplar tedbiri elden bırakmamalı ve son derece dikkatli olmalıdır" diye konuştu.
Doç. Dr. Selda Aslan:
"Atık yönetiminde temel ilke; tıbbi tehlikeli ve evsel atıkların kaynağında oluşumunu ve miktarını en aza indirerek uygun şekilde ayrıştırmalarını sağlamaktadır. Atıkların yüzde 85'i evsel nitelikli atıklar, yüzde 10'u patolojik, enfekte, kesici ve delici atıklar yüzde 5'i ise kimyasal ve radyoaktif atıklardan oluşmaktadır. Bu atıkların zararlarının yanında atıklarla temasta olan ve büyük risk altında olan çeşitli gruplar bulunmaktadır.
Hastane atıkları ile en çok temas eden kişileri sıralayacak olursak; çamaşırhane çalışanları, temizlik çalışanları, atıkları bertaraf eden işçiler, çöp karıştırıcılar/sokak toplayıcılarıdır. Bu gruptan sonra en çok sırasıyla hasta ziyaretçileri, hastanedeki diğer hastalar, diğer hastane personeli, hasta bakıcılar, hemşireler ve hekimlerdir. Atık ile sık temas eden gruplar tedbiri elden bırakmamalı ve son derece dikkatli olmalıdır" diye konuştu.
Öğrenciler başta olmak üzere konferansa yoğun ilgi gösteren katılımcılar, çevrimiçi olarak konferansın her aşamasını dikkat ile takip ederek çeşitli sorular ile konferansa dahil oldu. Seminer soru cevap kısmi ile ise son buldu.
