25 Eylül'de gerçekleşen bağımsızlık referandumu nedeniyle Irak'ta tırmanan gerilimin sona erdirilmesi için ilk temas, Irak eski Cumhurbaşkanı Celal Talabani'nin cenazesi vesilesiyle Irak'ın Süleymaniye kentinde gerçekleşti. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Mesut Barzani, Irak Cumhurbaşkanı Yardımcıları Iyad Allavi ve Usame Nuceyfi ile Süleymaniye kentinde bir araya geldi.

Söz konusu görüşmeden sonra IKBY'nden yapılan açıklamada, Barzani, Allavi ve Nuceyfi'nin üçlü toplantıda, Irak'ın içinde bulunduğu mevcut durum ve siyasi gelişmelere bağlı sorunların çözüm yollarını ele aldıkları ifade edildi.

Barzani cephesinden gelen açıklamada Irak'taki gergin atmosferin yatıştırılması için görüşmelere başlama konusunda mutabık kalındığı iddia edildi.

Bundan önce de Irak Başbakanı Haydar el Abadi, Barzani yönetimiyle görüşmelerin anayasa çerçevesinde yapılacağını ve bunun için de Barzani'nin anayasaya bağlı kalmasının ilk şart olduğunu bildirmişti.

Irak Dışişleri Bakanlığı da geçtiğimiz Cuma günü İran ve Türkiye'nin Bağdat elçiliklerine resmi bir yazı göndererek bu ülkelerde IKBY'ne tüm geçiş kapılarını kapamalarını ve bu bölge yerel yönetimi ile her türlü petrol ticaretini askıya almalarını istemişti.

Barzani, dün de Irak Meclis Başkanı Selim el-Cuburi ile Erbil'in Salahaddin kasabasındaki başkanlık konutunda görüştü.

Erbil müzakere istiyor



Barzani yönetiminin iddiasına göre; Barzani, Allavi ve Nuceyfi'nin Süleymaniye'deki görüşmesinde şu 4 madde üzerinde mutabakat sağlandı:

1- Durumun normalleştirilmesi için Irak'taki ana siyasi partiler arasında diyalog ve müzakereler yeniden başlatılacak.

2- Söz konusu toplantılar açık gündem esasına göre yapılacak.

3- Kürt Bölgesi'nin üzerindeki yaptırımlar derhal kaldırılacak.

4- Özel bir mekanizma çerçevesinde yakın bir gelecekte görüşmeler başlayacak.

Bağdat'tan mutabakat yok açıklaması

Barzani yönetiminden mutabakat sağlandığının iddia edilmesinden kısa süre sonra merkezi Irak hükümetinden, 'Mesut Barzani'yle Irak Cumhurbaşkanı yardımcıları İyad Allavi ve Usame en-Nuceyfi görüşmesi sonrası alınan kararlar Bağdat için bağlayıcı değildir' açıklaması geldi.

Bağdat yönetiminin anayasaya aykırı işleri (referandum) tanımadığını vurgulayan Irak Başbakanlık sözcüsü Saad Hadisi, yönetimin IKBY'deki referandum sebebiyle tavrının değişmediğini ifade etti.

Irak Başbakanı Abadi de Barzani yönetimine bir kez daha referandumu iptal etmesi yönünde çağrıda bulunurken, Bağdat ve Erbil arasında diyalog ve müzakerelerin ancak gayrimeşru referandumun iptali sonrası başlayabileceğini açıkladı.

Nuceyfi'den yeni girişim



Öte yandan Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Usame En-Nuceyfi, Irak'taki krizlerin çözümü için girişim başlattığını duyurdu. Nuceyfi'nin ofisinden yapılan yazılı açıklamada, "Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Usame en-Nuceyfi, Irak'taki krizlerin çözümü, ülkenin birliği ve selametiyle diyaloğu esas alan ortak ve ulusal çözüm için girişim başlattı" ifadeleri kullanıldı.

Söz konusu girişimin amacının "tehdit ve ihanet suçlamalarıyla IKBY referandumu sonrası doğan krize karşı askeri güç kullanma sinyallerinden" de uzak olacağı belirtildi.

Açıklamada "sorunlar, tehdit ve ambargoyla çözülmez. IKBY'deki referandum da yanlış politikaların sonucudur" denildi.

Türkiye'den çıkış arıyorlar

Öte yandan iyice köşeye sıkışan Barzani yönetimi Türkiye'yi ikna edebilmek için her türlü yolu deniyor.

Barzani yönetimine yakınlığıyla bilinen Rudaw'ın haberine göre tartışmalı referandum sonrası Türkiye'nin büyük tepkisini çeken Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başbakanı Neçirvan Barzani, "Türkiye'yle ilişkilerimizi normalleştirmek için her şeyi yapacağız" açıklamasında bulundu.

Barzani, "Kürt Bölgesi Hükümeti'nin tavrı açıktır ve Bağdat'la koşulsuz olarak görüşmeyi talep ediyoruz. Bağdat'ın, Kürt Bölgesi Hükümeti'ne baskı uygulanması için konuyu diğer ülkelere taşıması, Irak'ın ve diğer ülkelerin çıkarına değildir. Abadi'nin şunu anlaması lazım: Bu sorun Irak'ın bir sorunudur, dış sorun değil" dedi.

Üç ülkenin kararlılığı Barzani sorununu çözer



Öte yandan Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Merkezi Vakfı (SETA) Genel Koordinatörü Prof. Dr. Burhanettin Duran, Türkiye'nin, Barzani'nin referandum ısrarıyla Kürt halkına ve bölgeye getireceği zararları engellemek istediğini belirterek, "Öncelikle ekonomik yaptırım unsurları ve Irak merkezi yönetiminin muhatap olarak kabul edilmesi üzerinden giden süreç, Barzani'yi yaptığı hatadan geri çevirme hedefine yönelik. Bunu sağlayacak ve çözümü belirleyecek en önemli şey Türkiye, İran ve Irak'ın kararlılığıdır" dedi.

Duran, Irak'ın kuzeyindeki gayrimeşru referandumun ardından yaşanması muhtemel gelişmelere ilişkin açıklamalarda bulundu. Referandumda ısrar edilmesinin, bölge ülkeleri tarafından ciddi yaptırımların ortaya konmasına neden olduğuna dikkati çeken Prof. Dr. Duran, şunları kaydetti: "Türkiye, Barzani'nin referandum ısrarıyla Kürt halkına ve bölgeye getireceği zararları engellemek istiyor. Öncelikle ekonomik yaptırım unsurları ve Irak merkezi yönetiminin muhatap olarak kabul edilmesi üzerinden giden süreç, Barzani'yi yaptığı hatadan geri çevirme hedefine yönelik. Bunu sağlayacak ve çözümü belirleyecek en önemli şey Türkiye, İran ve Irak'ın kararlılığıdır. Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Tahran ziyareti bu koordinasyonun içeriği, takvimi ve nasıl yürütüleceği açısından çok önemliydi. İsrail ve muhtemelen ABD'nin ileride destekleyebileceği Kuzey Irak'taki bağımsızlık arayışı, ancak Türkiye, İran ve Irak arasındaki kararlı ve koordineli bir iş birliği ile engellenebilir. Her ülkenin diğerleri aleyhine kendi menfaatine odaklanması, Barzani'nin amacına hizmet edecektir."