İstanbul'da durum kritik

Türkiye'de koronavirüse (Covid-19) dair ilk vakanın açıklandığı 10 Mart 2020 tarihinden bu yana 34 bin 109 vaka tespit edilirken virüs nedeniyle 725 can kaybı yaşandı. Yapılan toplam test sayısı 222 bin 868'e ulaşırken bugüne kadar bin 582 hasta da iyileşerek taburcu oldu. Artırılan önlemler kapsamında sosyal izolasyonu sağlamak için 65 yaş üştü ile 20 yaş altı bireyler için sokağa çıkma yasağı uygulanırken vaka sayısındaki artış devam ediyor. Econix Araştırma, sosyal izolasyon kapsamında alınan tedbirler ve Türkiye'deki sağlık sistemine ilişkin veriler doğrultusunda salgının Türkiye'deki yayılımına ilişkin Mart ayında yayınladığı ve 3 ayrı senaryo ile öngörüde bulunduğu Covid-19 Kaynaklı Muhtemel Vaka Sayıları ve Sağlık Hizmeti İhtiyaç Analiz Raporu'nu 5 Nisan 2020 Salı günü açıklanan veriler doğrultusunda güncelledi. Güncellenen analiz kapsamında Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarafından 5 Nisan 2020'ye kadar açıklanan veriler ve salgının dünya genelindeki gidişatına istinaden vaka sayısının değişimine dair muhtemel bir yeni senaryo daha hazırlandı. Türkiye özelinde modellenen yeni senaryoda İstanbul'daki vaka yoğunluğunun mevcut sağlık sistemi kapasitesini aşıma uğratabileceği öngörüldü. Ancak İstanbul'da kurulmaya başlanan toplam 1.000 yataklı 2 yeni salgın hastanesinin bu ihtiyaca cevap verebileceği ifade edildi.

Tedbirlere harfiyen uyulması çok önemli

Econix Araştırma'nın güncellenen Covid-19 raporuna göre Türkiye'de mevcut vaka sayısının, daha önce kurgulanan kısıtlı ve etkin tedbirlerin alındığı II. ve III. senaryolardan daha yüksek seyrettiği gözlendi. Eklenen yeni senaryoya göre gerekli önlemlerin alınması durumunda Türkiye'de 30 Haziran 2020 tarihine kadar 111 bin 561 vaka ve 5 bin 541 ölüm gözlenebileceği öngörüldü. Ölüm oranın yüzde 2.12 ortalama ile seyrettiği tablonun korunması durumunda ise 2 bin 365 ölüm gözlenebileceği görülüyor. Daha önce yayınlanan ilk 3 senaryoda sosyal izolasyona uyulmaması durumunda Haziran sonunda vaka sayısının 3.5 milyonu aşacağı, kısıtlı tedbirler neticesinde vaka sayısının 183 bine ulaşacağı ve salgınla etkin mücadele yürütülürse vaka sayısının 52 binde kalacağı öngörülmüştü.

Yoğun bakım sıkıntısı oluşabilir

Yeni senaryo kapsamında salgının en hızlı yayıldığı zaman diliminde yoğun bakım yatak ihtiyacının 3 bin 416, nitelikli yatak ihtiyacı ise 8 bini aşabileceği hesaplandı. Bu kapsamda mevcut yoğun bakım yatağının yüzde 60'lık doluluk oranı göz önünde bulundurulduğunda, salgının en çok vakaya neden olduğu zirve aşamasında vaka yoğunluğunun şu an yüzde 62.48 olduğu İstanbul için bin 98 ek yoğun bakım yatağı ve daha fazla sağlık çalışanı ihtiyacı doğabileceği ve bunun mevcut kapasitenin aşımına neden olabileceği öngörüldü. Araştırma yayınlanma sürecindeyken Atatürk Havalimanı ve Sancaktepe'de toplam 1.000 yataklı 2 sahra hastanesinin kurulacağı açıklandı. Bu kararla İstanbul'da sağlık sisteminde olası bir kapasite aşımının önüne geçilmesi mümkün olabilir. 

Sağlıkçılar 8 kat fazla risk altında

Yeni senaryoya göre Türkiye'de gözlenen sağlık çalışanı ölümü ve vaka sayısı değerlendirildiğinde 30 Haziran 2020 tarihine kadar enfekte olan toplam sağlık çalışanı sayısının 4 bin 239 ila 9 bin 148 arasına çıkabileceği tahminlendi. Raporda ayrıca, sağlık çalışanlarının toplumun geneline oranla 8.3 kat daha fazla bulaşma riski taşıdığı belirtildi. Türkiye`de sağlık çalışanı hastalarının, toplam hastalara oranı ise yüzde 3.8 olarak kaydedildi. Bu oran şu an için dünya genelinde yüzde 8.2 olarak seyrediyor.

En kötü senaryo ihtimali azaldı

Araştırma ekibinin başında yer alan Dr. Güvenç Koçkaya, alınan izolasyon ve sokağa çıkma önlemleri doğrultusunda Türkiye'nin koronavirüs mücadelesinde iyiye gittiğini ve öngörülen senaryonun değişim gösterdiğini vurguladı. Koçkaya, "Mart ayında elimizde bulunan veriler ışığında varsaydığımız üç senaryodan birinde, Türkiye'de önlemlerin azami düzeye çıkarılmaması halinde vaka sayısının kontrolden çıkabileceğini ve Haziran sonunda 3.7 milyona ulaşabileceğini öngörmüştük. Alınan sosyal izolasyon ve sokağa çıkma yasağı önlemleri ile daha önce kurgulanan bu senaryonun gerçekleşme ihtimalininin düştüğünü söyleyebiliriz. Ancak halen toplam vakanın 100.000 üzerinde olabileceğini tahmin ediyoruz. Bu süreçte sağlık kapasitemizin ihtiyaçlarımızı karşılayabilmesi de kritik önem taşıyor. Sisteme etki edecek olan ise özellikle İstanbul başta olmak üzere, nüfusun ve vakanın yoğun olduğu büyük şehirler. Durumun ciddiyetini unutmadan, uyarıları dikkate alarak hayatlarımıza devam etmemiz çok önemli" dedi. 

Sokağa çıkma yasağı etkili

Rapora göre dünya genelinde toplam vaka sayısı ve toplam ölümler halen artış göstermeye devam ederken sokağa çıkma yasağının vaka artışının katlanma hızını yavaşlattığı görüldü. Bu kapsamda sokağa çıkma yasağı ilan eden ülkelerde yasaktan önce her 3,84 günde bir katlanan vaka sayısı, yasağın ardından her 6.25 güne geriledi. Vaka yoğunluğuna etki eden önemli hususlar ise kentsellik ve globalleşme olduğu gözlendi. İstanbul gibi globalleşme ve kentsellik oranı diğer illere göre yüksek bir ilde nüfusa oranla daha fazla vaka görülmesi bununla açıklanabilir.