Japonya, 6 yıl sonra İran petrolü için masada
ABD ile İran arasındaki barış görüşmeleri kapsamında sağlanan geçici yaptırım muafiyeti, Asya enerji piyasasında kartları yeniden dağıtıyor. 2019 yılından bu yana İran’dan ham petrol ithalatını tamamen durduran üç büyük Japon enerji şirketi, 6 yıl aradan sonra yeniden tedarike başlamak için Tahran yönetimiyle ilk resmi temasları kurdu
Haber Merkezi





İran Ulusal Petrol Şirketi (NIOC), yaptırımların tamamen kalkması ihtimaline hazırlık olarak aralarında Japonya'nın da bulunduğu geleneksel müşterileriyle yeniden dirsek temasına geçti. Sektör kaynakları, şu ana kadar üç büyük Japon alıcının 2019'dan bu yana ilk kez İran ham petrolü satın alma opsiyonunu masaya yatırdığını ve taraflar arasında ön görüşmelerin başladığını doğruladı.
Masadaki en büyük engel
Görüşmelerin başlamış olması heyecan yaratsa da, Japon şirketleri ticaretin fiilen başlaması için acele etmiyor. Japon rafinerileri, 21 Ağustos'ta sona erecek olan mevcut muafiyet süresinin normal bir ticaret operasyonunu tamamlamak için pratik açıdan yetersiz olduğunu savunuyor.
İran'ın Harg Adası'ndan yüklenecek ham petrolün Japon tankerleriyle ada ülkesine ulaşması haftalar süren bir lojistik süreç gerektiriyor. Bu nedenle Tokyo yönetimi ve alıcı firmalar, sevkiyatların riske girmemesi adına ABD'den daha uzun vadeli bir yaptırım muafiyeti garantisi talep ediyor.
Hürmüz Boğazı ve sigorta krizi korkutuyor
İran petrolünün yeniden Asya pazarına açılmasının önündeki tek engel diplomatik süre sınırı değil. Orta Doğu'da son dönemde yaşanan gerilimler nedeniyle dünyanın en kritik su yolu olan Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik riskleri en üst seviyede seyrediyor.
Japon yetkililer ve uluslararası denizcilik uzmanları şu risklerin altını çiziyor:
• Seyir Güvenliği ve İzin Şartı: İran Devrim Muhafızları'nın boğazdan geçecek gemiler için izin zorunluluğu getirmesi ve bölgedeki ticari gemilere yönelik son müdahaleler endişeleri tırmandırıyor.
• Deniz Mayınları: Birleşmiş Milletler (BM) denizcilik kuruluşunun raporlarına göre, Hürmüz Boğazı'nın orta kesimlerinde yaklaşık 80 yüzer mayın tehlikesi bulunuyor.
• Sigorta Teminatı: Japon rafineri yetkilileri, bu güvenlik açıkları nedeniyle yük gemilerine uluslararası sigorta koruması (P&I) sağlamanın şu anki en büyük operasyonel zorluk olduğunu belirtiyor.
Pazarın hakimi Çin'e karşı alternatif arayışı
Donald Trump'ın 2018 yılında nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilerek Tahran'a yönelik yaptırımları ağırlaştırmasının ardından; Japonya, Güney Kore, Hindistan ve Avrupa ülkeleri İran'dan petrol alımını tamamen durdurmuştu. Bu boşlukta İran petrolünün açık ara en büyük ve neredeyse tek küresel müşterisi konumuna Çin yükseldi.
Uzmanlar, geçici muafiyet sürecinin kalıcı bir barış anlaşmasına dönüşmemesi halinde, katı kurumsal yapılara sahip büyük Asyalı rafinerilerin spot alımlardan uzak duracağını, İran petrolünün ise yine iskontolu fiyatlarla bağımsız Çin rafinerilerine gitmeye devam edeceğini öngörüyor. Ancak bu hamle, enerji ihtiyacının yüzde 90'ından fazlasını Orta Doğu'dan karşılayan Japonya için kritik bir kaynak çeşitlendirme fırsatı olarak görülüyor.












































































