HOŞGELDİNİZ! BUGÜN 19 AĞUSTOS 2022, CUMA

Kudadgu Bilig'te 'Devlet Baba'

15.03.2009 00:00:00


İslami devir Türk Edebiyatının en önemli yapıtlarından biri de, Yusuf Has Hacip tarafından kaleme alınmış "Kutadgu Bilig" adlı eserdir. Mutluluk getiren "kutlu bilgi" anlamına gelen Kudadgu Bilig, "Yusuf Has Hacip" tarafından 1069-1070 tarihinde yazılmıştır. Kutadgu Bilig, kaleme alındığı dönemden itibaren Türklük bilincini, özellikle Türk devlet anlayışı ve devlet adamı karakterini bariz şekilde ortaya koyarak Türk kültür ve medeniyetine ışık tutmuş nasihatnâme niteliğinde bir eserdir.

Kudadgu Bilig'te devlet anlayışı ve hakanlıkİlk Müslüman-Türk Devleti olan "Karahanlılar" döneminde yaşamış, asil bir aileye mensup olup, ilmi, ahlakı, zühd ve takvası ile tanınmış ve sevilmiş olan Yusuf Has Hacip, Kutadgu Bilig'i, Balasagun'da yazmaya başlamış, sonra Kaşgar'a giderek orada tamamlamış ve "Tavgaç Buğra Han"ın huzurunda okumuştur. Yusuf Has Hacip, ideal insanlardan oluşmuş bir cemiyet ve devlet modelini esas alarak Kutadgu Bilig'i ele alır. Eserinde, Türk Milleti'nin tarihten gelen töre ve geleneklerine, tecrübeli yiğitlerin ve büyüklerin düşüncelerine yer verir ve bu sözlerin yabana atılamayacağından bahseder, İslamiyet'in değer yargılarını gözeterek dünya ve ahiret mutluluğuna ulaşılacağı fikrini işler.6645 beyitten meydana gelen Kutadgu Bilig'te devlet adamı, vezir, kadı ve halkın içinden birçok isim ve mevki sembolik anlatımlarla dile getirilir; insanın ve bilginin değeri, halka hizmet, gafletten sakınmak, akıllı ve gönül ehli olmak, irfan, cömertlik, hikmet, yiğitlik, cesaret ve benzeri medenî unsurlar ön plana çıkartılarak bir devlet adamında olması gereken vasıflara dikkat çekilir.Kutadgu Bilig'te devlet adamı, genelde "Bey" olarak zikredilir, kimi yerde "hükümdar", "baş", "padişah", "hakan" kavramları da kullanılır. Türklerde devlet hayatında beylik, hakanlık, Yüce Allah'ın bir lûtfu olarak bilinir. Yusuf Has Hacip, "Ey hüküm sahibi, Allah sana devlet ve kut verdi. Bu beyliği sen kendi isteğin ve gücünle elde etmedin; onu sana Yaratıcı, fazlından verdi. Lütuf ederek sana bu beyliği verdi, ey bilgisi geniş olan insan, buna şükret" sözleriyle Türklerde devlet başkanlığının Allah tarafından ikram edildiğine dikkat çeker. Keza, "Beyler gönüllerini temiz tutar ve töreyi tatbik ederlerse beylik bozulmaz ve uzun zaman ayakta kalır." beyitlerinde bunu dile getirir."Cihana hakim olabilmek için bin türlü fazilet gerekir, ancak o zaman cihan elde edilir." derken, cihangirlik idealindeki devlet adamlarına, taşımaları gereken vasfın öncelikle neler olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Yusuf Has Hacip'tendevlet adamlarına öğütlerDilerseniz, Kutadgu Bilig'ten, Türk devlet adamlarında olması gereken niteliklerle ilgili belirtilen beyitlerden bazılarını burada zikredelim:"Hükümdar için en mühim iş, kuldan fakir adını kaldırmaktır.""Halkın mutluluk sahibi olması, öncelikle karnının doymasına bağlıdır." "Bey, kendi menfaatini aramamalı, kavminin faydasını ön planda tutmalıdır. Çünkü, beyin menfaati, kavmin menfaati içindedir"."Bey iyi ve adil olursa kul daha iyi yürüyecek, zenginleşecek ve dünya düzene girecektir". "Ey bey, gücün yettiği kadar adaleti gözet ve halkın hakkını vermeye çalış; eğer kusur edersen Allah'tan afvını dile ve her gün tekrar tekrar tövbe et" "Bey güzel yüzlü, saçı sakalı düzgün, yakışıklı ve orta boylu olmalı, yüzünü gören herkes, bakınca, onu sevmeli; memleketi ve halkı ona bakıp, güvenle yaşamalıdır." "Düşmana karşı cesur ve mert olmalı; güzelliği, bakan gözü, sevgi ile parlatmalıdır." "Bir bey, asil, alp, cesur kuvvetli pek yürekli olmalı ve bey bir babadan doğmalıdır. Bilgili ve akıllı olmalıdır" "Beyin makbûlü, bilgili, akıllı ve uyanık olanıdır. Bey, halk içinde seçkin, kavmine şefkatli, cömert, gözü tok ve gönlü zengin kişidir. İhsanda bulunurken acele etmeli, çabucak vermelidir; cezalandırmak ve dayak atmak hususunda, aksine teenni ile hareket etmelidir" "Beyliğin kökü, ihtiyat ve uyanık durmaktır. Bey, her iki dünyayı da bunlarla elde eder. " "Beyin himmetlisi ve mürüvvetlisi muteberdir." "Bir bey, beyliğinin uzun sürmesini isterse adaleti eşit tatbik etmeli ve halkı gözetmelidir. Ebedi beylik adalete uymak ve halkın üzerinden zulmü kaldırmakla mümkündür" "Beyler devlete kılıçla hakim olurlar. Kılıçsız gafil bey, memleketine hakim olamaz. Memlekete, kılıç ile hakim olunur, kalem ile hükmedilir. Zira, kendi memleketinde kendi fermanını yürütemeyen kişi, kavmin iradesini temsil edip büyüğü olamaz""Beyin cömertliği, nâmını uzaklara kadar ulaştırır. Bu nam onun etrafına asker toplar. Ordu kurdurur." "Bu cihana hakim olmak için bin türlü erdem gerektir; devlet ve halk ancak bu şekilde idare edilir." "Ey bey, sen bu halkın yükünü yüklenmiş bulunuyorsun; uyanık ol, gafil bulunma. Düşünerek hareket et. Bir sürü aç kurt, senin etrafında toplanmıştır; ey kahraman hükümdar, koyunlarını iyi muhafaza et. Memlekette bir kimse aç kalırsa, onu Allah, sana soracaktır. Bey, sağ eliyle kılıç sallarken, sol eliyle de mal dağıtmalıdır" "Bey, cesur, kahraman ve atılgan olmalıdır. Asker arasındaki korkaklar yürekli kumandandan cesaret alır." "Ordu işi, siyasette mâharet ister; yalnız kuvvet kâfi değildir. Siyasetin tatbiki, orduyu başsız koymaz; ordu, başlı olursa, asker birbirine kenetlenir. Başsız ordu, bozulmaya mahkûmdur." "İkbale bir türlü erişemeyen insan, hizmeti sayesinde baş köşeye geçer; liyâkatsiz kimse ise, bütün dalkavukluklarına rağmen eşiği boylar. İstekler, ancak ve ancak hizmetle gerçekleşir" "Ey bey, işi ehline, işe yarayana, davranışları adil, ve dürüst olana ver. "Eğer bir bey, işi, ehliyetsiz bir kimseye verirse; ehliyetsizliği başkası değil, kendisi göstermiş olur."Hükümdarın cömertlikte çevresini tatmin etmesi şarttır. Altın ihsan ede ede beylerin eli nasır tutmalıdır.""Bey, sözünde durmalıdır. Çünkü, bir bey için en vahim ünvan, adının yalancıya çıkmasıdır." "Beylik ve zulüm uzun müddet bir arada barınamaz. Çünkü, halk buna isyan eder; böylece zulüm ve ihmal, memleketin mahvına yol açar" "Gaflet, beye yasaktır; aksi takdirde memleketin elden gitmesine sebebiyet verir."
 
Oğuz Köroğlu / diğer yazıları
- Nereden geldiğini unutma ki Nereye gideceğini unutmayasın / 22.01.2012
- İmam Hüseyin'in şehadetine ağlamak / 06.12.2011
- "Ben Kerbelâ şehidiyim" / 05.12.2011
- İmam Hüseyin'in kıyamı ve şehadeti / 04.12.2011
- İmam Hüseyin'in kıyamı ve şehadeti / 02.12.2011
- Türk Milleti'ne açık mektup / 11.06.2011
- Milli Ekonomi Modeli mutlaka meclise girmeli / 10.06.2011
- Prof. Dr. Haydar Baş'ın projeleri iktidar olmalıdır / 09.06.2011
- Baba devlete giden yol: Milli Ekonomi Modeli / 08.06.2011
- Küresel oyunları bozacak tek lider: Prof. Dr. Haydar Baş / 04.06.2011
- Regâib Gecesi ve Üç ayların fazileti / 02.06.2011
- Prof. Dr. Haydar Baş bir kez daha haklı çıktı / 27.05.2011
- Prof. Dr. Haydar Baş: "Avrupa Birliği köleliktir" demişti / 26.05.2011
- Prof. Baş'a göre Müslüman-Türk genci modeli / 25.05.2011
- Prof. Baş: "Bu milleti ayırmaya çalışanlar kalleştir" / 24.05.2011
- İnsanlığa adanmış bir ömür: Prof. Dr. Haydar Baş / 23.05.2011
- Milli Ekonomi Modeli'ni tanıyalım / 29.04.2011
- Tam bağımsızlık için: "Ampulü geç, Kırat'ı seç" / 28.04.2011
- TARİH TEKERRÜRDEN İBARET / 23.04.2011
- BORÇ ALAN BUYRUK DA ALIR / 22.04.2011
- Osmanlı'da devlet içinde devlet! / 21.04.2011
- Osmanlı'yı soyan şapkalı beyler! / 20.04.2011
- Çöküşün ayak sesleri geliyor / 19.04.2011
- Osmanlı'yı Galata bankerleri mi yıktı? / 18.04.2011
- Yönünü arayanlara işte rehber kitap / 16.04.2011
- Osman Gazi'nin oğluna vasiyeti / 04.02.2011
- Millî uyanışımızda en yüce rol Müslüman-Türk kadınının / 27.01.2011
- İmam Ali'den (kv) altın öğütler / 15.12.2010
- Aşura bereketine adım adım / 14.12.2010
- "Men, bende-i Kur'anem..." / 12.12.2010
- Antep'e "Gazilik" şerefi kazandıran destan -1-Türk Milleti esir yaşamaz! / 02.12.2010
- Peygamberin gölgesinde Müslüman-Türkün Medine müdafaası -5- / 10.09.2010
- Peygamberin gölgesinde Müslüman-Türkün Medine müdafaası -4- / 09.09.2010
- Peygamberin gölgesinde Müslüman-Türkün Medine müdafaası -3- / 08.09.2010
- Peygamberin gölgesinde Müslüman-Türkün Medine müdafaası -2- / 07.09.2010
- Peygamberin gölgesinde Müslüman-Türkün Medine müdafaası -1- / 06.09.2010
- "Kendin yanacaksan bile, evladını yakma..." / 13.07.2010
- "Kendin yanacaksan bile, evladını yakma..." / 12.07.2010
- İnsan için devlet modeli -2- / 10.06.2010
- İnsan için devlet modeli -1- / 09.06.2010
- Bizans diriltilince mi' Rum kilisesinin 'Kin Kapısı' ne zaman açılacak, / 08.05.2010
- 189 yıldır açılmayan bir kilise kapısının arkasında yatan gerçek / 07.05.2010
- Ermeni İddialarının Muhatabı, "Bağımsız Mahkemelerdir" / 24.04.2010
- Bayraklı Baba'ya gideniniz var mı? / 26.02.2010
- Tarih sahnesinde kalabilmek için / 24.01.2010
- Kur'an hafızlığının fazileti / 21.11.2009
- Oğuz Kağan'ın duası / 09.10.2009
- Osman Gazi'nin vasiyeti / 30.09.2009
- Türk Milletinin can simidi Prof. Dr. Haydar Baş / 14.09.2009
- Vefalı bir nesil olabilmek / 12.08.2009
- Beratımızı isteyelim / 05.08.2009
- Berat gecesine doğru / 04.08.2009
- Müslüman-Türk kimliği modelimiz / 01.08.2009
- İlahî adalet / 29.07.2009
- Prof. Dr. Haydar Baş'tan gençliğe mesaj / 28.07.2009
- Dünü olmayanın yarını olmaz / 21.07.2009
- Sakın terk-î edepten... / 10.07.2009
- Medenî olmayan medeniyet kuramaz / 03.07.2009
- Milli hissi hakim kılmak / 01.07.2009
- Bozkır'ın goncagülü Ali Tay / 05.06.2009
- Saltuknâme'yi okuyanınız var mı? / 18.05.2009
- Gafleti çok olanın devleti yok olur / 17.05.2009
- Birlik dâvâmız / 15.05.2009
- Çatalca inşallah "Şengül"er / 22.03.2009
- Milli eğitimin amacı / 21.03.2009
- Bugün 18 Mart; dağ, taş şühedâ kokuyor... / 18.03.2009
- Kudadgu Bilig'te 'Devlet Baba' / 15.03.2009
- Birlik dâvâmız / 09.03.2009
- Ahmed er-Rifâî'den hikmetli sözler / 08.03.2009
- Yarın mübarek Mevlid Kandili / 07.03.2009
- Bir annenin kızına öğütleri / 22.01.2009
- Prof. Dr. Haydar Baş'tan müminlere hitâbe / 16.05.2008
- Misyonerlik faaliyetlerinin nihaî hedefi / 15.05.2008
- İçimizdeki hazine Prof. Dr. Haydar Baş / 08.05.2008
- İşe önce kendimizden başlamak / 06.05.2008
- Saltuknâme'yi okuyanınız var mı? / 17.12.2007
- Kazanmak zor, kaybetmek kolaydır / 12.12.2007
- Allah'a tevekkül / 16.10.2007
- İlahî adalet / 22.08.2007
- Eli zincirli, ayağı prangalı milletler..! / 13.08.2007
- Gafleti çok olanın devleti yok olur / 09.08.2007
- Hz. Mevlana'da zikir sırrı / 08.08.2007
- Aziziye kahramanı çiçeği burnunda bir gelin / 05.08.2007
- Ayıkla pirincin beyaz taşını! / 31.07.2007
- Vatana mersiye... / 30.07.2007
- Bâtıl isteyu haktan ayrılmanın bedeli..! / 29.07.2007
- Nemelâzım be abi...! / 27.07.2007
- Kânunî'den mektup var / 26.07.2007
- Hayırlısı olmadı ey milletim, hiç olmadı..! / 25.07.2007
- Kara Fatmalar Haydar Baş'ın safında / 27.05.2007
- Osmanlı'yı Osmanlı yapan sır / 02.04.2007
- Milli Ekonomi Modeli'nin Zaferi / 01.04.2007
- Milli hissi hakim kılmak / 31.03.2007
- Kurbanın olam Şah-ı Resûl / 30.03.2007
- Türk Milleti titre ve kendine gel! / 28.03.2007
- Dünü olmayanın yarını olmaz / 27.03.2007
- Çanakkale'yi geçilmez kılan yüksek ruh / 19.03.2007
- Çağdaş egemenlik mi, çağdaş esaret mi? / 26.02.2007
- BTP Kongresinde Millî Mücadele ruhu canlandı / 19.02.2007
- Sıra Türk topraklarına mı geldi? / 10.02.2007
- Millet "Hızır"ını buldu: "Yetiş ya Haydar Baş" / 09.02.2007
- Kim bu işbirlikçiler? / 07.02.2007
- Türk-İslam medeniyetinde âhîlik / 04.02.2007
- Türk evladının devlet babası: Prof. Dr. Haydar BAŞ / 29.01.2007
- Aşûra gününün faziletleri / 28.01.2007
- Millî birliği koruma zarureti / 22.01.2007
- Milli benliğin millet hayatındaki yeri / 18.01.2007
- Müslüman-Türk Kimliği Modeli şart / 17.01.2007
- Oğuz Kağan'ın Türk Milleti'ne duası / 16.01.2007
- Elimde kalem, önümde şehit toprağı / 18.03.2006
- Akif'in millete hediyesi / 12.03.2006
- Ermeniler Ermenileri öldürdü / 21.06.2005
- Bir bayrak rüzgar bekliyor / 09.01.2005
- Bağımsızlığın can damarı / 07.01.2005
- Alp Er Tunga öldü mü? / 06.01.2005
- Ermeni yalanına tokat gibi cevap / 25.12.2004
- Bâki kalan gökkubbemizde hoş bir sadâ: Buhurîzade Itri / 20.12.2004
- Genç Osman'sın ulusun / 18.12.2004
- Hangi film sergileniyor? / 03.12.2004
- Fener'in suç yaftası / 01.12.2004

Yeni Mesaj arşivinde 'tarihte bugün'

Yeni Mesaj Gazetesi arşivi 2001 yılına kadar eksiksiz içerikle erişime açık olup ayrıca tüm arşivde anahtar kelimelerle arama yapmak da mümkündür.

15.03.2008, 15.03.2007, 15.03.2006, 15.03.2005, 15.03.2004, 15.03.2003, 15.03.2002, 15.03.2001, 15.03.2000, 15.03.1999, 15.03.1998, 15.03.1997, 15.03.1996, 15.03.1995, 15.03.1994, 15.03.1993, 15.03.1992, 15.03.1991, 15.03.1990
Megadentist



logo

Beşyol Mah. 502. Sok. No: 6/1
Küçükçekmece / İstanbul

Telefon: (212) 425 10 66
Faks: (212) 424 69 77
E-posta: [email protected] [email protected]


WhatsApp haber: (0542) 289 52 85


Tüm hakları Yeni Mesaj adına saklıdır: ©1996-2022

Yazılı izin alınmaksızın site içeriğinin fiziki veya elektronik ortamda kopyalanması, çoğaltılması, dağıtılması veya yeniden yayınlanması aksi belirtilmediği sürece yasal yükümlülük altına sokabilir. Daha fazla bilgi almak için telefon veya eposta ile irtibata geçilebilir. Yeni Mesaj Gazetesi'nde yer alan köşe yazıları sebebi ile ortaya çıkabilecek herhangi bir hukuksal, ekonomik, etik sorumluluk ilgili köşe yazarına ait olup Yeni Mesaj Gazetesi herhangi bir yükümlülük kabul etmez.