Kul hakkı kırmızı çizgimiz olmalı

Çocukluğumuzda kul hakkı konusundaki hassasiyetin çok yaygın olduğunu iyi hatırlıyorum. Borç, senede bağlı olmasa da gününde ödenirdi, ödenemeyecekse mazereti bildirilerek müsaade alınırdı. 

Birine borcun varken, alacaklıdan izin alınmadan o parayla yapacağın işten hayır beklenmezdi. 

Kul hakkı yiyen, haksızlık yapan bir toplumda çok az sayıda olur, bilinir ve hoş görülmezdi. Bugün bakıyoruz da kul hakkı şuuru kalmamış. İman zayıfladıkça, haram işlemekten ve kul hakkına girmekten korku da azalıyor. Bu korkunç ve yıkıcı bir afettir.

Peygamber Efendimiz (saav), üzerinde kul hakkı olanların, hak sahibi mazlumlardan helallik almalarını emretmiştir. Aksi halde hesap gününde kul hakkına girenin salih amellerinin, haksızlığı ölçüsünde alınarak hak sahibine verileceğini, eğer verilecek salih amel bulunamazsa o zaman da mazlumun günahlarının zâlime yükleneceğini belirtir. (Buhârî, Mezâlim, 10)

Peygamberimiz (saav), imkânı olduğu halde zamanı gelmiş bir borcu ödemeyenlerin kul hakkına girdiğini, "Ödeme gücü olan zengin kişinin, ödemeyi ertelemesi zulümdür" beyan etmektedir. (Buhârî, Havâle, 1)

Görüldüğü üzere kul hakkı, kişinin cennet ya da cehenneme gidişinde önemli rol oynamaktadır. Kul hakkından doğan günahın Allah tarafından bağışlanması, hak sahibinin affetmesi şartına bağlanmıştır. Hak sahibi, hakkını almadıkça veya bu hakkından vazgeçmedikçe, Allah kul hakkı yiyenin bu günahını affetmemektedir. Veda hutbesinde Resûlullah (saav), "Ey insanlar, sizin canlarınız, mallarınız, ırz ve namuslarınız, Rabbinize kavuşuncaya kadar birbirinize haramdır (dokunulmazdır)" (Buhârî, Hacc, 132) buyurmuştur.

Buna göre, gasp, hırsızlık veya izinsiz alma gibi yollarla elde edilen haram para veya mal, sahipleri biliniyor ise kendilerine yahut mirasçılarına, bilinmiyor ise fakirlere veya hayır kurumlarına onların namına sadaka olarak verilmelidir. Ayrıca, yapılan bu kusurlardan dolayı da Allah'tan af ve mağfiret dilenmelidir.

Birinin arkasından gıybet etmek, bühtanda bulunmak gibi hak ihlallerinde, hak sahibine durumu anlatıp helalleşmek gerekir. 

"Kul hakkı yemek en büyük zulümdür" denmiştir.

Ayeti kerimede, "Aranızda birbirinizin mallarını haksız yere yemeyin. İnsanların mallarından bir kısmını bile bile günaha girerek yemek için onları hakimlere (işbaşındakilere) (rüşvet olarak) vermeyin" buyurulur. (Bakara, 188)

"O, karada ve denizde ne varsa bilir. O'nun ilmi dışında bir yaprak bile düşmez. O yerin karanlıkları içindeki tek bir daneyi dahi bilir." (En'am, 59)

"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin. Ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle olursa başka. Kendinizi helak etmeyin. Şüphesiz Allah size karşı çok merhametlidir." (Nisa, 29)

Hz. Muhammed (saav) şöyle buyurur: "Rüşveti alana, verene ve aracı olana Allah lânet etsin. Allah'ın lâneti özellikle cemiyet haklarını çiğnemek; muhakemede haklıyı mağdur etmek için rüşveti veren ve alanlar üzerine olsun. Çok iyi biliniz ki rüşveti alan da veren de cehennemdedir." 

Hazret-i Ömer'den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: "Hayber Savaşı'nın vukû bulduğu gün Resulullah'ın (saav) ashâbından birkaç kişi gelerek 'Filân şehit, filân şehittir!' dediler. Nihayet bir kişinin yanına vararak 'Bu da şehittir!' dediler. Bunun üzerine Resulullah (saav) "Hayır! Ben onu aşırdığı bir hırka yahut yağmurluktan dolayı cehennemde gördüm" buyurdu. Sonra da, "Ey Hattab oğlu! Git de: 'Cennete müminlerden başkası giremez' diye topluluğun içinde nidâ et!' buyurdu. Ben de çıktım ve: 'Dikkat! Cennete müminlerden başkası giremez!' diye nidâ ettim." (Müslim: 114)

Hz. Muhammed, Huneyn Savaşı'nda ganimet malı bir deveden aldığı tüy parçasına işaret ederek, "Ey insanlar! Bu tüy de sizin devlet malınızdan bir tüydür… Ganimet malına ihanet, ehline karşı kıyamette utanç sebebidir, ateştir" demiştir.

İslam Hukuku'nda sayısız delille kamu malına tecavüz yasaklanmış; kamu malının zimmete geçirilmesi veya çalınması en büyük suçlardan sayılmıştır. Öyle ki herhangi bir kimsenin kamuya ait olan hayvanı zayıf düşürüp de öyle geri verecek şekilde binmesi dahi helâl değildir. Yani bugüne uyarlarsak, makam aracını hor kullanmak, devletin sağladığı yakıt ile özel iş yapmak caiz değildir.

Hz. Muhammed'in önüne Kureyş Kabilesi'nden, asil soydan Fatıma isimli bir kadın getirirler. Kadın hırsızlık yapmıştır ve cezalandırılacaktır. Kureyşliler araya Peygamber Efendimiz'in çok sevdiği Sahabeden Usame'yi koyarak, Fatıma'yı cezadan kurtarmak isterler. Kendi kabilesinden birisi karşısında bile olsa adaletten ayrılmak teklifi Rasulullah Efendimiz'e o kadar rahatsız eder ki, şöyle der:

"Ey insanlar! Geçmiş milletlerin ne yüzden yollarını sapıttığını biliyor musunuz? Onlar içlerinden itibarlı ve zengin olanlar bir şey çalsa onu bırakırlar, zayıf biri bir şey çalarsa onu cezalandırırlardı. Allah'a yemin ederim ki, böylesine adi bir işi Mahzum kabilesinin Fatıma'sı değil de kızım Fatıma yapmış olsa idi, muhakkak onun da elini keserdim."

İdarecilerin, yönetirken kılı kırk yarması gerekir. Gücü elinde bulunduranların kişilere karşı çok hassas davranması ve haklarına girmemesi lazım...

Hz. Muhammed şöyle buyuruyor: "Allah'tan başka yardımcı bulamayan çaresiz kimselere zulüm edenlere karşı Allah'ın gazabı daha şiddetlidir." Diğer bir hadiste, "Mazlumun bedduasından sakınınız. Çünkü onun bedduası bulutların üzerine çıkarak Allah'ın huzuruna varır. (Bedduasını dinleyen) Allah (cc) söyle der: "İzzet ve azametim üzerine yemin ederim ki, geç de olsa sana yardım ederim."