Marksizm’de devlet
Kapitalizmin, sermaye birikimi, mutlak kazanç ve ezici bir serbest piyasa anlayışına dayandığını ve devletin bu mekanizmaların işleyişini sağlayan bir araç olmaktan öteye gidemediğini yukarıda belirtmiştik
08.07.2026 00:20:00
Haber Merkezi
Haber Merkezi
Kapitalizmin, sermaye birikimi, mutlak kazanç ve ezici bir serbest piyasa anlayışına dayandığını ve devletin bu mekanizmaların işleyişini sağlayan bir araç olmaktan öteye gidemediğini yukarıda belirtmiştik.
Kapitalizmin doruğa çıktığı 19. yüzyılda bu anlayışa karşı bir tepki olarak Karl Marks ve Frederich Engels Marksist felsefeyi ortaya attı.
Hegel diyalektiği ve Feuerbach materyalizmi fikriyle beslenen Marksizme göre, devlet, "bir sınıfın başka sınıfları baskı altında tutmak için örgütlendiği güçtür."
Marks'a göre bünyesinde büyük adaletsizlikler ve çelişkiler taşıyan kapitalizm çökmeye mahkûmdur. Marks'ın hayal ettiği toplum, kapitalizmin aksine sınıfsız ve özel mülkiyetin olmadığı sosyalizm, daha sonraki aşamada ise devletin de ortadan kalkacağı bir komünizm idi. Marks, bu dönemi devletin sönmesi olarak adlandırdı.
Marksizm, kapitalizme bir tepki olarak doğmuştur. Bu noktada bu ideoloji sahiplerinin kapitalizm tanımlarının doğru olduğunu, ancak bunun karşısında getirdikleri çözümlerin, uygulamada kapitalizmden daha büyük problemlere yol açtığını görüyoruz.
Kapitalist devlet, hakim sınıfın çıkarlarına hizmet eden devlettir. Kapitalist devlet için yapılan bu teşhis, doğrudur. Ancak bunun çözümü sınıfsız ve özel mülkiyetsiz bir toplum meydana getirmek değildir.
Çünkü,
– Toplumu meydana getiren fertler arasındaki farklılıkların olması kaçınılmazdır. Bu durum doğuştan getirilen özellikler noktasında da böyle olduğu gibi iktisadi, sosyal, kültürel vb. gibi alanlarda da böyledir. Bu kaçınılmaz ve tabii bir kuraldır.
Burada devlete düşen görev, toplumu oluşturan fertlerin tamamına devletin imkanlarını sunmak, bütün sınıfları kucaklamaktır. Sosyal Devlet anlayışında ise ne işçi, işçi olarak kalmaya mahkûmdur, ne de insanlar, bir tarağın dişleri gibi tek tip olmak zorundadır.
Çünkü her iki uygulama da insanın tabiatına aykırıdır. İnsana huzur vermesi mümkün değildir.
– Marksizm de bireylerin özgürleştirilmeleri için devletin ortadan kalkması gerekir. Ancak özgürleştirilen insanların doğuştan gelen haklarının hepsini elde etmesi mümkün değildir. Çünkü geçimini temin edemeyecek durumda olan evi olmayan sağlık harcamalarını karşılayamayacak olan bireylerin özgürleştirilmeleri demek olan devletin tasfiye edilmesi bu bireyleri yokluğa ve açlığa mahkum edecektir.
Bireylerin gerçekten özgür olmaları demek onların doğuştan gelen haklarını elde edebilmesi demektir. Bireylerin doğuştan gelen sosyal ve ekonomik haklarını yaşamasında tek çözüm Milli Devlettir.
Kapitalizmdeki devlet anlayışı bireylerin bu haklarını görmezden gelirken; Marksizm, devleti devre dışına iterek bireyleri kendi başlarına bırakmaktadır. Oysa Milli Devlet yapılanması insan haklarına odaklanan yapısı ile gerçek özgürlüğü vatandaşlarına sunmaktadır.
– İnsan tabiatı ve yaradılışı gereği bir şeylere sahip olmak ister ve kendi mülkünde daha gayretle çalışır. Mesele, ferdi mülkiyeti kaldırarak ortak mülkiyeti esas almak ve insanları bu şekilde çalışmaya ve üretmeye teşvik etmek değildir.
Mesele, Sosyal Devletin çatısı altında herkesin çalışmasının ve kazanmasının önünü açmak; bütün fertlere eşit imkânlar sunmaktır. Bu da ancak Sosyal Devlet anlayışı ile hayata geçirilebilir.
Tarihsel seyrine ve yaşanmış uygulamalarına baktığımız zaman
Batı Avrupa kökenli kapitalizme karşı bir tepki olarak ortaya çıkan Marksizm'in, 1917 Bolşevik ihtilali ile Rusya'da uygulamaya konduğunu görüyoruz.
Çarlık yönetiminin devrilmesinden sonra işçi sınıfı, yönetimi vekâleten Komünist Parti'ye devretti. Bu noktada, işçi sınıfı bilinçleninceye ve idareyi direkt olarak ele alıncaya kadar yönetime vekâlet edecek olan Komünist Partisi SSCB'nin yıkılışına kadar varlığını sürdürmüştür.
Varlığını sürdürmekle kalmayıp, büyük bir baskı ve zulüm aracı olmuştur. Marks'ın ideolojisinde vazettiği devletin sönmesi ve devletsiz komün toplumuna geçiş dönemleri ise hiçbir zaman yaşanmamıştır.
Kapitalizmde sermayedarların elinde hakim güç olan devlet; Marksist düşünce pratiğe döküldüğünde, Komünist Parti elinde bir dikta aracına dönüşmüştür.
70 küsur yıllık bir süre, şüphesiz bir doktrinin başarısı veya başarısızlığı açısından oldukça uzun bir zaman dilimidir. Ve bu zaman içinde Marksizm çökmüştür." (Prof. Dr. Haydar Baş Milli Ekonomi Modeli)
Kapitalizmin doruğa çıktığı 19. yüzyılda bu anlayışa karşı bir tepki olarak Karl Marks ve Frederich Engels Marksist felsefeyi ortaya attı.
Hegel diyalektiği ve Feuerbach materyalizmi fikriyle beslenen Marksizme göre, devlet, "bir sınıfın başka sınıfları baskı altında tutmak için örgütlendiği güçtür."
Marks'a göre bünyesinde büyük adaletsizlikler ve çelişkiler taşıyan kapitalizm çökmeye mahkûmdur. Marks'ın hayal ettiği toplum, kapitalizmin aksine sınıfsız ve özel mülkiyetin olmadığı sosyalizm, daha sonraki aşamada ise devletin de ortadan kalkacağı bir komünizm idi. Marks, bu dönemi devletin sönmesi olarak adlandırdı.
Marksizm, kapitalizme bir tepki olarak doğmuştur. Bu noktada bu ideoloji sahiplerinin kapitalizm tanımlarının doğru olduğunu, ancak bunun karşısında getirdikleri çözümlerin, uygulamada kapitalizmden daha büyük problemlere yol açtığını görüyoruz.
Kapitalist devlet, hakim sınıfın çıkarlarına hizmet eden devlettir. Kapitalist devlet için yapılan bu teşhis, doğrudur. Ancak bunun çözümü sınıfsız ve özel mülkiyetsiz bir toplum meydana getirmek değildir.
Çünkü,
– Toplumu meydana getiren fertler arasındaki farklılıkların olması kaçınılmazdır. Bu durum doğuştan getirilen özellikler noktasında da böyle olduğu gibi iktisadi, sosyal, kültürel vb. gibi alanlarda da böyledir. Bu kaçınılmaz ve tabii bir kuraldır.
Burada devlete düşen görev, toplumu oluşturan fertlerin tamamına devletin imkanlarını sunmak, bütün sınıfları kucaklamaktır. Sosyal Devlet anlayışında ise ne işçi, işçi olarak kalmaya mahkûmdur, ne de insanlar, bir tarağın dişleri gibi tek tip olmak zorundadır.
Çünkü her iki uygulama da insanın tabiatına aykırıdır. İnsana huzur vermesi mümkün değildir.
– Marksizm de bireylerin özgürleştirilmeleri için devletin ortadan kalkması gerekir. Ancak özgürleştirilen insanların doğuştan gelen haklarının hepsini elde etmesi mümkün değildir. Çünkü geçimini temin edemeyecek durumda olan evi olmayan sağlık harcamalarını karşılayamayacak olan bireylerin özgürleştirilmeleri demek olan devletin tasfiye edilmesi bu bireyleri yokluğa ve açlığa mahkum edecektir.
Bireylerin gerçekten özgür olmaları demek onların doğuştan gelen haklarını elde edebilmesi demektir. Bireylerin doğuştan gelen sosyal ve ekonomik haklarını yaşamasında tek çözüm Milli Devlettir.
Kapitalizmdeki devlet anlayışı bireylerin bu haklarını görmezden gelirken; Marksizm, devleti devre dışına iterek bireyleri kendi başlarına bırakmaktadır. Oysa Milli Devlet yapılanması insan haklarına odaklanan yapısı ile gerçek özgürlüğü vatandaşlarına sunmaktadır.
– İnsan tabiatı ve yaradılışı gereği bir şeylere sahip olmak ister ve kendi mülkünde daha gayretle çalışır. Mesele, ferdi mülkiyeti kaldırarak ortak mülkiyeti esas almak ve insanları bu şekilde çalışmaya ve üretmeye teşvik etmek değildir.
Mesele, Sosyal Devletin çatısı altında herkesin çalışmasının ve kazanmasının önünü açmak; bütün fertlere eşit imkânlar sunmaktır. Bu da ancak Sosyal Devlet anlayışı ile hayata geçirilebilir.
Tarihsel seyrine ve yaşanmış uygulamalarına baktığımız zaman
Batı Avrupa kökenli kapitalizme karşı bir tepki olarak ortaya çıkan Marksizm'in, 1917 Bolşevik ihtilali ile Rusya'da uygulamaya konduğunu görüyoruz.
Çarlık yönetiminin devrilmesinden sonra işçi sınıfı, yönetimi vekâleten Komünist Parti'ye devretti. Bu noktada, işçi sınıfı bilinçleninceye ve idareyi direkt olarak ele alıncaya kadar yönetime vekâlet edecek olan Komünist Partisi SSCB'nin yıkılışına kadar varlığını sürdürmüştür.
Varlığını sürdürmekle kalmayıp, büyük bir baskı ve zulüm aracı olmuştur. Marks'ın ideolojisinde vazettiği devletin sönmesi ve devletsiz komün toplumuna geçiş dönemleri ise hiçbir zaman yaşanmamıştır.
Kapitalizmde sermayedarların elinde hakim güç olan devlet; Marksist düşünce pratiğe döküldüğünde, Komünist Parti elinde bir dikta aracına dönüşmüştür.
70 küsur yıllık bir süre, şüphesiz bir doktrinin başarısı veya başarısızlığı açısından oldukça uzun bir zaman dilimidir. Ve bu zaman içinde Marksizm çökmüştür." (Prof. Dr. Haydar Baş Milli Ekonomi Modeli)
