WWF-Türkiye Kıkırdaklı Balıklar Danışmanı Dr. Hakan Kabasakal, Marmara Denizi'ndeki oksijen yetersizliğinin, yüksek oksijene ihtiyaç duyan köpek balığı gibi kıkırdaklı türlerin kıyılara gelmesine neden olduğunu söyledi. İskeletleri tamamen kıkırdaktan oluşmuş köpek balıklarını, kemane ve çarpan balıklarını, vatozları, irinaları, folya balıklarını, deniz kartallarını ve sıçan balıklarını kapsayan ve 1282 türün dahil olduğu kıkırdaklı balıkların, 536'sını köpek balığı türleri oluşturuyor. 14 Temmuz Dünya Köpek Balığı Farkındalık Günü dolayısıyla konuşan WWF-Türkiye Kıkırdaklı Balıklar Danışmanı Dr. Hakan Kabasakal, Türkiye denizlerindeki kıkırdaklı türlerin yüzde 90'ının Akdeniz'de, yüzde 50'den fazlasının Ege Denizi'nde görüldüğünü, Marmara'da 25, Karadeniz'de ise 11 kıkırdaklı balık türü bulunduğunu kaydetti. Kabasakal, Türkiye sularındaki kıkırdaklı balık türlerinin büyük çoğunluğunun Atlas Okyanusu'nun kuzeyinden geldiğini, sadece Akdeniz'e özgü endemik birkaç tür olduğunu ve Süveyş Kanalı aracılığıyla da Türkiye sularına giren birkaç tropikal tür bulunduğunu belirtti.

Eskiden daha çok vardı

Geçmişte Akdeniz, Ege ya da Marmara'da bulunan ancak bu bölgelerin koşullarındaki değişikliklere uyum sağlayamayan türlerin uzaklaştığını ya da yok olduğunu anlatan Kabasakal, 1950'li yıllarda Marmara Denizi'nin kıkırdaklı balıklar açısından çok zengin bir deniz olduğunu, bugün ise küresel ısınma, yoğun şehirleşme, sanayileşme ve kirlilik nedeniyle sayılarının azaldığını vurguladı. Kıkırdaklı balıkların metabolizmalarının çok hızlı çalıştığı ve bu nedenle oksijen ihtiyaçlarının yüksek olduğu bilgisini paylaşan Kabasakal, şöyle devam etti: "1 litre deniz suyunda en az 4.5 miligram oksijen olacak ki normal koşullarda yaşamlarına devam edebilsinler. Bugün derin Marmara'da çözünmüş oksijen miktarı birçok bölgede 2 miligramın altına düşmüş durumda. Hatta 100 metre derinlikten itibaren 1 miligramın altına düşmüş yerler var. Doğu Marmara'da kıta sahanlığını aştığınızda yani 200 metreden daha derin noktalarda oksijenin sıfır olduğu bölgeler var. Hem kirliliğin hem de iklim değişikliğinin tümleşik etkisi Marmara Denizi'nde özellikle derin dip sularında oksijenin azalmasına ve kendilerine uygun yaşam alanı arayan kıkırdaklı balıkların kitleler halinde kıyısal sulara göç etmelerine neden oldu."


İnsanlar için tehdit değil

Marmara Denizi'ndeki kıkırdaklı balık türlerinin yaşamlarını sürdürmek için kıyılara yaklaşmasının insanlar açısından bir tehdit oluşturmadığını ifade eden Kabasakal, büyük beyaz köpek balıkları gibi saldırgan sayılabilecek köpek balığı türlerinin 40 yıl önce Marmara'yı terk ettiğini, Marmara kıyılarına yaklaşan köpek balıklarının genelde camgözler olarak adlandırılan, boyları 2 metreyi geçmeyen ve insandan ürken türler olduğunu aktardı.
Okyanuslarda yaşayan 1266 türün 3'te 1'inin, koşulların değişmemesi halinde bu yüzyılın sonuna gelinmeden tükeneceğini ve bu tehlikenin en büyük nedeninin aşırı avcılık olduğunu bildiren Kabasakal, diğer nedenleri ise yaşam alanı tahribatı, iklim değişikliği ve deniz kirliliği şeklinde sıraladı.