Süper Lig'de yabancı bir teknik direktörün şampiyonluk ipini göğüslediği son tarihin üzerinden tam 20 yıl geçti (2006-2007). Dünyanın en büyük hocalarından Jose Mourinho'nun Fenerbahçe macerası da bu tarihi "yabancı hoca lanetinin" perde arkasını gözler önüne serdi. Dünyaca ünlü eski futbolcu Adebayo Akinfenwa'nın "Beast Mode On" podcast programına konuk olan Portekizli çalıştırıcı, Türkiye'de yaşadığı görünmez bariyerleri ilk kez samimiyetle itiraf etti. Mourinho'nun hiç şansı yoktu; çünkü onu saha içinde ve dışında kilitleyen devasa bir "dil ve tercüme krizi" vardı.







Dil bariyeri!

Mourinho, Türkiye'deki en büyük probleminin dil bariyeri olduğunu açıkladı. Kültürel adaptasyonun zaman aldığını ve sadece birkaç kelime öğrenebildiğini belirten tecrübeli hoca, "Bu dil engeli, o tutkulu taraftar kitlesiyle istediğim düzeyde bağ kurmamı engelledi ve tam anlamıyla 'kendim olmama' izin vermedi" diyerek yaşadığı çaresizliği itiraf etti.







Aslında Fenerbahçe sağlam bir ekip kurmuştu

Fenerbahçe yönetimi, Mourinho'nun hem İngilizce hem Portekizce konuşabilmesi için iki dile de hakim, futbolun içinden gelen özel bir ekip kurmuştu. Ekipte Beşiktaş altyapısından yetişmiş ve Portekiz'de kalecilik yapmış eski profesyonel futbolcu Görkem Ercan ile Samandıra'yı çok iyi bilen Sinan Levi gibi isimler vardı. Ancak Mourinho gibi kusursuzluk takıntısı olan, 5 dil bilen bir deha için bu bile yeterli olmadı.







Tercümanlar da zorlandı

Göztepe maçı sonrasında İngilizce cümlesinin eksik çevrildiğini tonlamadan anlayan Mourinho, canlı yayında tercümanın sözünü keserek, "Benim söylediğim şeyle senin çevirdiğin aynı değil. Cümlelerimi tam çevirin" diyerek sert tepki gösterdi.
Tercümanların kendi yorumunu katarak cümleleri uzatmasına dayanamayan Portekizli hoca, "Ben o kadar uzun anlatmadım. Kısa ve net çevir" uyarısında bulundu.

Bir Avrupa maçı basın toplantısında yabancı muhabirin İngilizce sorusuna tercüman kendisi İngilizce yanıt vermeye çalışınca Mourinho gülerek, "Hey, soruyu bana mı soruyorlar sana mı? Bırak ben cevap vereyim, sen Türkçe'ye çevir" diyerek durumu tiye aldı. Dil krizi sadece basın odasında değil, şampiyonluğun belirlendiği Samandıra'da da baş gösterdi. Mourinho'nun milimetrik, santim santim hesaplanmış yoğun taktiksel çalışmalarında ciddi aksaklıklar yaşandı.







Tercümanlar jargonu pas geçince...

Mourinho'nun kullandığı spesifik futbol terimleri tercümanlarca birebir kelime anlamıyla çevrilince Türk futbolcuların alışık olduğu saha içi jargonla uyuşmadı. Bu durum, oyuncuların yanlış pozisyon almasına ve presi yanlış zamanda yapmasına neden oldu.
Antrenmanları sık sık durduran hoca, oyuncuların "Bana böyle iletildi" cevabı üzerine tercümanları uyardı: Teknik terimi kelime kelime değil, oyuncunun sahada ne yapması gerekiyorsa o eylemle anlatın!

Sertlikler yumuşatıldı

Mourinho saha içinde sert bir uyarı verdiğinde, tercümanlar bunu "tavsiye" gibi yumuşatarak aktardı. Dünyaca ünlü hoca bu durumu da "Ben ne kadar sert söylüyorsam sen de o tonda söyle" diyerek sertçe törpülemek zorunda kaldı.
Zamanla bu sorunlar minimuma indirilmiş olsa da, özellikle ilk aylarda saha içi pratiklerin Türkçeye aktarılmasında yaşanan bu ağır "uyum süreci sancısı", Süper Lig'deki yabancı hoca bariyerinin neden yıkılamadığını ve Mourinho'nun neden daha yolun başında şansının olmadığını kanıtlar nitelikteydi.