Ortak para birimi değil, "milli para" olmalı

BRİCS; Suudi Arabistan, Arjantin, Birleşik Arap Emirlikleri, Etiyopya , İran ve Mısır'ın üyelik başvurularını kabul ederek topluluğa üyelik için davette bulundu.

Güney Afrika Cumhuriyeti'nin Johannesburg şehrinde düzenlenen 15. Birlik zirvesinde BRICS Ülkeleri,  topluluğa yeni üye alımları konusunda anlaşmaya vardı. Topluluğa davet edilen ülkelerin tam üyelikleri 1 Ocak 2024'ten itibaren başlayacak. Böylece BRICS Topluluğu üye sayısı yeni yıl itibariyle 11'e yükselecek.

Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri dünyanın en önemli petrol ihracatçıları olarak göze çarparken, İran tam aksine Amerikan karşıtlığına ve bulunduğu kritik konuma rağmen birliğe alındı.

En kalabalık Arap ülkesi olan Mısır'ın BRICS'e katılımı, dünyanın en stratejik geçitlerinden biri olan Süveyş Kanalı'nı barındırması açısından BRICS'in elini güçlendiriyor.

Putin ortak para birimi kullanılması ana teması ile toplanan BRICS zirvesine video konferans yöntemi ile yaptığı konuşmasında, "Hepimiz için önemli konulardan birisi de ortak bir para kullanılması bu karmaşık bir konu ancak bu sorunları çözmek için öyle ya da böyle ilerleyeceğiz" değerlendirmesinde bulundu.

BRICS'in genişlemesi ve dünya üzerindeki etkinliğini artırması önemli bir konu olsa da özellikle ortak para birimi kavramı üzerinde daha fazla düşünülmesi gerekir. Milli Ekonomi Modeli, her ülkenin kendi parasının devrede olması ve bu şekilde birbirleriyle 'Milli Paralarla Ticaret' yapılmasını öngörmektedir. Prof. Dr. Haydar Baş, bu maksatla milli para tanımını çok net bir şekilde yapmıştır: "Ülkeler kendi paralarını basmak için kasalarında tuttukları 'hard currency-rezerv para' için faiz ödemek zorundadırlar. Ekonomiler büyüdükçe piyasa paraya ihtiyaç duymakta piyasaların ihtiyacı karşılığında artırılan emisyon için faizle borç alınmakta ve büyüdükçe borçlanan ekonomiler borç sarmalı içerisinde kalmaktadırlar. Bu yönüyle milli olmayan paralar ülkeleri boş batağına sokup batmasına sebep olmaktadır. Bir paranın milli para olabilmesi için onun üzerinde yerli rakamların yazması yetmez, paranın o ülkenin sahip olduğu kaynaklar ve insanın emeği karşılığı katma değeri karşılığı basılmış olması gerekir. Milli paralarla dış ticaretin olabilmesi için iki ülkenin de kendi milli paraları ile alışveriş yapmaları gerektiği aşikardır."

(Milli Ekonomi Modeli, sayfa 99)

"Merkez bankacılığı ateş ve tekerlekle beraber dünyada yapılan en büyük 3 icattan biridir. Merkez bankaları sayesinde devletler para basar ve bastıkları para kadar senyoraj geliri elde ederler. Yani bastıkları para kadar halktan vergi toplamış olurlar. Bu açıdan bakıldığında merkez bankaları devletlerin bir parçasıdır ve prensip olarak devletten bağımsız olamazlar."

(Milli Ekonomi Modeli sayfa 229)

O halde biz de haklı olarak soruyoruz: BRICS'in kuracağı merkez bankası nerede olacak? Ortak para birimi hangi esaslara göre basılacak? Ve en önemlisi ortak para biriminin senyoraj geliri kime ait olacak?

BRICS'in ortak para birimi yeni bir "hard currency yani rezerv para" mı olacak?

Avrupa Birliği'nin kuruluş aşamasında ve ortak para birimi Euro'ya geçiş sürecinde Prof. Dr. Haydar Baş,  ortak para birimi Euro'nun Avrupa Birliği'nin sonu olacağını ifade etmişti.

Eğer BRICS ülkeleri de ortak para birimine geçip milli paralarla ticareti bir kenara koyarlarsa onları bekleyen son da AB gibi olacaktır.

Söz konusu ortak para biriminin bir merkez bankası tarafından piyasaya sürülmesi diğer ülkelerin istedikleri gibi bir para politikası oluşturmalarına engel olmaktadır.

Eğer BRICS ülkeleri Euro'nun kötü bir kopyasını yaparlarsa bu süreci sıkıntıya sokarlar.

Ortak para birimi bir para alanı oluşturmaya yönelik bir girişim olup bloklaşmayı daha da sertleştirecek ve üye ülkelerin mağduriyetine yol açacaktır.

İtalyan Merkez Bankası Başkanı yıllar önce yaptığı açıklamada Avrupa Birliği'nin en önemli probleminin ortak para birimi olduğunu ve Euro'nun "Avrupa Birliği'nin gayrimeşru çocuğu" olduğunu ifade etmişti.

BRICS ülkelerinin bu konuda çok dikkat etmesi ve kesinlikle ortak para birimi değil de her ülkenin kendi "milli para"sını devreye koyacağı bir mekanizmayı çalıştırması gerekiyor.