Pancara dönüş başladı
Bafra Ovası ile birlikte uzun yıllar Türkiye'nin şeker ihtiyacını karşılayan merkezlerden biri olan Çarşamba Ovası'nda 10 yıl sonra ilk kez şeker pancarı üretimi yapıldı. Böylece 2001 yılında IMF'nin dayattığı 'şeker kotası'ndan kısmen de olsa dönülmüş oldu.
11.10.2020 17:36:00
YENİ MESAJ / AA - DETAY HABER
Çarşamba Şeker Fabrikası, 8 Aralık 1989'da üretime başlayıp 2011 yılına kadar faaliyet gösterse de bölgedeki çiftçilerin alternatif ürünlere yönelmesi ve IMF'nin Türkiye'ye dayattığı kotalar nedeniyle yeterli şeker pancarı ekilmemesi sebebiyle yaklaşık 10 yıl önce üretime ara vermişti. Geçen yıl Çarşamba Belediye Başkanı Halit Doğan başta olmak üzere yerel yöneticilerin büyük gayreti ve şeker pancarı ekim sözü verilmesi üzerine Türkşeker, fabrikayı yeniden açma kararı aldı. Türkşeker'in, Hazine ve Maliye Bakanlığı desteğiyle hayata geçirdiği 'Sözleşmeli Tarım ile Münavebe Sistemi' sayesinde 10 yıl aradan sonra Çarşamba'da ilk şeker pancarı hasadı gerçekleşti.
Nakit avans ödeniyor!
Elbette bu kolay olmadı. Çiftçiye Merhum Prof. Dr. Haydar Baş'ın sistemleştirdiği Milli Ekonomi Modeli'nde işaret ettiği gibi 'hem alım garantisi verildi, hem de nakit avans ödendi.' Oysa IMF'nin dayattığı kota uygulamaları olmasaydı, hem Çarşamba hem de Bafra ovalarında şeker pancarı ekilmeye devam edecekti. Çarşamba'da olduğu gibi Bafra'da da çiftçi pancardan uzaklaştı. Oysa bundan 10 yıl önce, hele hele 2001 yılı öncesinde her iki ovada ekilen temel ürün pancardı. Şimdi Bafra Ovası'nda ağırlıklı olarak çeltik (pirinç) ekiliyor. Yeni sistemle Türkşeker'in pancardan sonra ekilecek ürünün tohumunu, gübresini ve nakit avansını ödeme desteği üzerine çiftçiler de yeniden şeker pancarı ekmeye yöneldi.
Pancara dönüş mutluluğu
İlk şeker pancarı hasadını tarlada çiftçilerle beraber yapan Çarşamba Belediye Başkanı Halit Doğan, yıllar sonra şeker pancarı hasadını yapmaktan büyük mutluluk duyduklarını ifade etti. Doğan, bu yıl yaklaşık 1.000 hektarlık bir alanda ekim gerçekleştirildiğini ve şeker pancarından yaklaşık 60 bin ton civarında bir üretim beklendiğini aktardı. İlk hasatla Türkiye ortalaması 6-7 ton/dönüm olan üretimin birçok tarlada 14 ton/dönüm verime ulaşmasıyla toplam üretimin 75 bin tonun üzerine çıkabileceğini bildiren Doğan, şunları kaydetti: "Bu hafta içinde Çarşamba'da şeker pancarı hasadı başladı. Verim, iyi bakılmış tarlalarda Türkiye ortalamasının 2 katı. Pandemi nedeniyle açılışı geciken şeker fabrikasının bu yıl içerisinde devreye alınması bekleniyor. Çiftçilerimiz, münavebe sistemine (nöbetleşe ekim) göre pancardan sonraki 2 yıl aynı tarlada farklı ürün ekmek zorunda. Türkşeker, bu kapsamda çiftçilerimize destek oluyor. Çiftçimizin pancardan sonra ekeceği ürünün tohumunu, gübresini ve nakit avansını Türkşeker ödüyor. Yeni sistemde Türkşeker, sözleşmeli üretim yapan çiftçilere piyasa fiyatının üzerinde alım garantisi de verecek. Pancar çiftçisi, münavebe sistemine göre pancar ekmediği dönemde yüzde 80 oranında buğday, mısır, arpa ve ayçiçeği ekiyor."
Fabrika da yatırım yapmak zorunda kaldı
Doğan, Türkşeker'in, Çarşamba Şeker Fabrikası'nın faaliyete geçmesi için hiçbir fedakârlıktan kaçınmadığını ve çalışmalar sona erdiğinde yaklaşık 60 milyon liralık bir yatırımı Samsun'a kazandırmış olacağını söyledi. Şeker pancarı üreticisi çiftçi Ekrem Çubuk da (62) gençlik yıllarından beri şeker pancarını çok sevdiğini ve yıllarca üretimini yaptığını anlattı. Çubuk, 300 dönümlük bir alana şeker pancarı ektiklerini ve 3 bin ton hasat almayı planladıklarını kaydetti. Çubuk, şimdiki şeker pancarı tohumlarının daha iyi olduğunu belirterek, "Çiftçilerimiz şeker pancarı ekmekten kaçınmasın. Şu andaki şeker pancarlarının verimi, eskiye göre yüzde 30 fazla. Şeker pancarları daha iyi ve daha tonajlı. Geçmiş yıllarda ürettiğimiz pancarlar bu kadar iyi olmamıştı. Hiç sulama yapmadık. Toprağı ve araziyi iyi hazırladığımız için son 20-25 gün öncesi yağmura kadar kuraklığa da dayandı. Çiftçilerimizin severek bu pancar üretimini yapmasını isterim" ifadelerini kullandı.
