Rusya'dan 'güvenli bölgeler' teklifi

Suriye'de 6 yıldır devam eden trajediye son verebilmek için başlatılan Astana sürecinde taraflar bugün yeniden bir araya geliyor. Kazakistan'ın başkenti Astana'da bugün başlayan ve yarın sona erecek olan (3-4 Mayıs) Suriye görüşmelerinde Rusya'nın Suriye'de 'güvenli bölgeler' oluşturulması önerisinde bulunacağı iddia edildi.
Suriyeli muhalif kaynaklara göre Rusya, Suriye ile ilgili yeni önerisini sözlü olarak kendilerine bildirdi. Girişimin amacının Suriye'deki şiddeti azaltmak olduğunu belirten kaynaklar, önerinin ülkenin kuzey batısında, orta kesimlerinde, Şam'ın kırsalında ve güneyde güvenli bölgeler içerdiğini belirtti.
Güvenli bölgeler silahsız olacak
Rusya'nın iddia edilen planına göre Suriye'de oluşturulacak 4 güvenli bölgenin silahsızlandırılmasının yanı sıra buraların muhalif güçlerce Nusra Cephesi'nden ve IŞİD'den temizlenmesi öngörülüyor.
Rusya, İran ve Türkiye'nin oluşturduğu garantör ülkelerin, şiddeti azaltma rejimini denetlemek için bazı güçleri sahaya da konuşlandırabileceği de ifade ediliyor. Rusya'nın önerisi, insani yardım çalışmalarına ilişkin bazı konuları da içeriyor.
Bunlar, sivillerin farklı bölgeler arasında hareket özgürlüğü, sığınmacıların bölgelerine dönmesi, insani yardımların ulaştırılması, alt yapının yeniden rehabilite edilmesi, vatandaşların günlük ihtiyaçlarının temin edilmesi...
Önerinin 3 aylık süre için uygulanması öngörülüyor. Ancak bu sürenin uzatılmasının da mümkün olduğu vurgulanıyor. İddialara göre, muhalifler öneriyi yazılı bir şekilde istedi. Ancak Rusya, bu talebi Astana'daki görüşmelerde yerine getireceğini ifade etti.
Muhaliflere Alluş başkanlık yapacak
Kazakistan Dışişleri Bakanlığı, Astana'da bugün başlayan ve iki gün sürecek Suriye konulu dördüncü toplantıya tüm tarafların katılacağını bildirdi. Bakanlık Basın Sözcüsü Anuar Jaynakov, "Astana'daki uluslararası Suriye görüşmelerine Muhammed Alluş'un başkanlığındaki Suriye silahlı muhalefet temsilcilerinin de aralarında bulunduğu tüm taraflar katılacağını onayladı" dedi.
Jaynakov, garantör ülkeler ve Birlemiş Milletler (BM) Suriye Özel Temsilcisi Staffan de Mistura'nın da toplantıya katılımını onayladığını ifade etti. Astana'da 14-15 Mart'ta yapılan Suriye toplantısına Türkiye, Rusya ve İran'ın yanı sıra BM, ABD, Ürdün ve Suriye hükümetlerinin temsilcileri katılmıştı. Muhalifler ise o toplantıyı boykot etmişti.
Astana süreci nasıl gelişti?
Astana toplantılarının ilki, Türkiye ve Rusya garantörlüğüğnde 23-24 Ocak'ta düzenlenmişti. İki ülke garantörlüğünde 30 Aralık 2016'da ilan edilen ateşkesin güçlendirilmesi gündemiyle toplanan heyetler, ateşkesi izlemek için İran'ın da dâhil olduğu üçlü mekanizma kurulması konusunda anlaşmıştı.
 6 Şubat'ta yalnızca garantör ülkelerin katıldığı toplantıda izleme mekanizmasına ilişkin teknik detaylar ele alınmıştı.
15-16 Şubat'taki ikinci toplantıda, muhalifler ve rejim heyetleri de dâhil tüm taraflar, ateşkesi güçlendirmek için yeniden bir araya gelirken muhalifler, 14-15 Mart'ta düzenlenen 3'üncü tur görüşmelere katılmadı. Bu turda İran resmi garantör olarak sürece katılmıştı.
Birleşmiş Milletler gözetiminde İsviçre'nin Cenevre kentinde düzenlenen görüşmelerin gündemini siyasi geçişin uygulanması oluşturuyor. Astana toplantıları ise siyasi geçiş için gerekli genel ateşkes ortamını sağlamak için düzenleniyor.