Sağlıklı yaşamın sırrı egzersizden geçiyor

Herkes sağlıklı ve uzun yaşamın anahtarının egzersiz yapmak ve iyi beslenmek olduğunu bilir. Peki ya spor salonunda ter dökmek veya günde 10 bin adım atmak için zamanınız yoksa? İyi haber, günlük aktiviteleri daha yoğun ve enerjik şekilde yapmanın büyük faydalar sağlayabilmesi. Merdivenleri koşarak çıkmak, hızlıca yürümek, çocuklarla veya evcil hayvanlarla oynamak gibi.

Son üç yılda egzersiz bilimini takip ettiyseniz, yeni bir terimle karşılaşmış olabilirsiniz: VILPA (Vigorous Intermittent Lifestyle Physical Activity) Türkçeye "Şiddetli Aralıklı Yaşam Tarzı Fiziksel Aktivitesi" ya da kısaca "yaşam tarzı içine gömülü kısa şiddetli hareket patlamaları" olarak çevrilebilir.

Son 10 yılda, kısa süreli patlayıcı koşu, bisiklet ve squat (çömelme) veya jumping jack gibi ağırlık egzersizleri ile vücudu sınırlarına kadar zorlayan yüksek yoğunluklu aralıklı antrenman (HIIT-High-Intensity Interval Training), spor salonuna giden zamanı kısıtlı kişiler için popüler bir egzersiz tarzına dönüştü. Ayrıca bu tip antrenmanların kan şekeri kontrolü, kolesterol, tansiyon ve vücut yağı konusunda faydaları olduğu ortaya çıktı. VILPA, HIIT'in küçültülmüş şekli. Bu, bir veya iki dakika boyunca kalp atış hızını yükseltmek amacıyla günlük aktiviteleri biraz daha coşkuyla yapmak anlamına geliyor.

2022 yılında yapılan bir çalışmada, İngiltere'deki 25 bin 241 kişiden elde edilen verileri kullanarak, Hamer ve Sidney Üniversitesi'nden bilim insanları, her gün sadece üç veya dört kez bir dakikalık VILPA hareketinin, hiç hareket etmeyen kişilere kıyasla, tüm nedenlerden kaynaklanan erken ölüm riskini yüzde 40, kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanan ölüm riskini ise yüzde 49 oranında azalttığını belirledi.


İnsanların çoğu yeterince aktif değil

Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre bu durum, yaklaşık 1.8 milyar yetişkinin yetersiz fiziksel aktivite nedeniyle hastalık riski altında olduğu endişe verici bir küresel eğilimi yansıtıyor.
İngiltere'deki Loughborough Üniversitesi'nde davranışsal tıp profesörü Amanda Daley, "Hepimiz fiziksel aktivitenin sağlığımız için iyi olduğunu biliyoruz ancak çoğumuz yeterince aktif değiliz. Bunun birçok nedeni var, en yaygın olanı ise yeterli zamanın olmaması. Fiziksel aktiviteye mikro egzersiz (veya VILPA) yaklaşımı, insanların bir hafta boyunca günde birkaç kez ayırmasını gerektiriyor, bu da egzersizi çok kolay, erişilebilir ve ucuz hale getiriyor."
VILPA'nın ortaya koyduğu şey aslında basit: Otobüse yetişmek için koşmak, ev işlerini veya bahçe işlerini biraz daha enerjik yapmak gibi günlük hayatı biraz değiştirmekle sağlığı iyileştirmede önemli bir fark yaratabileceği…
Bunların hepsi, çocuklarla ve evcil hayvanlarla yüksek enerjili oyunlar oynamak gibi VILPA'nın günlük örnekleri.

Hareketsiz olmak, hipertansiyon, sigara ve diyabetle birlikte en önemli kardiyovasküler risk faktörlerinden biri...