ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak askeri operasyonu (Destansı Öfke Operasyonu) dördüncü günü geride bırakırken, savaşın ABD'ye maliyeti hızla artıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, çatışmanın başlangıcında "2-3 günde" veya en fazla "4-5 haftada" biteceğini ima etmesine rağmen, son açıklamalarında "çok daha uzun sürebilir" uyarısı yaptı. Bu değişim, ABD'de hem Demokratlar hem de bazı MAGA tabanından sert tepkilere yol açtı. Kamuoyu yoklamaları, hükümetin savaş hedeflerini yeterince açıklamadığını ve operasyonun ülkeyi daha güvensiz hale getirdiğini gösteriyor.






Trump'ın '4-5 hafta' öngörüsü değişti

Trump, cumartesi günü başlayan hava ve füze saldırılarının ilk günlerinde Axios'a verdiği demeçte "uzun süre gidebilir ya da 2-3 günde bitirebiliriz" demiş, ardından "4-5 hafta" öngörüsünde bulunmuştu. Ancak pazartesi ve salı günkü açıklamalarında ifade değiştirdi. Trump, "Başından beri 4-5 hafta projeksiyonu yaptık ama çok daha uzun süre gidebilme kapasitemiz var" dedi.






Trump, Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında "Ne kadar sürerse sürsün, hedeflerimize ulaşana kadar devam edeceğiz" ifadesini kullandı. Trump, İran'ın "nükleer tehdit" ve "önleyici saldırı" gerekçelerini öne sürerek operasyonu savundu ancak Kongre onayı olmadan başlatılan savaş, "yetkisiz eylem" suçlamalarını da beraberinde getirdi.






Savaşın ABD'ye maliyeti ne kadar?

Bağımsız düşünce kuruluşu IPS-DC'nin bugün açıkladığı verilere göre, İran çevresindeki günlük operasyonlar (deniz ve hava unsurları dahil) Amerikan vergi mükelleflerine 59,39 milyon dolara mal oluyor. İlk 24 saatte sadece saldırıların maliyeti 779 milyon doları bulurken, öncesi hazırlık aşaması 630 milyon dolar ekledi.

Al Jazeera ve India Today'in derlediği tahminlere göre, doğrudan askeri harcamalar (mühimmat, ekipman kaybı ve ikame) 65-95 milyar dolar arasında değişebilir.

Toplam ekonomik yük (petrol fiyatlarındaki artış, lojistik, enflasyon etkisi dahil) 210 milyar dolara kadar çıkabilir.

Şu ana kadar İran ve bölgeye yönelik ABD destek operasyonları 31-33 milyar doları aştı.






Bu rakamlar, Irak Savaşı'nın ilk dönemlerini hatırlatıyor. Uzmanlar, savaşın uzaması halinde günlük maliyetin artacağını ve benzin fiyatlarındaki rekor yükselişin (2005'ten beri en büyük günlük artış) Amerikan ekonomisini stagflasyona sürükleyebileceğini belirtiyor. Trump yönetimi ise "gerekli yatırım" olarak nitelendiriyor.






ABD'de Trump'a yönelik tepkiler

Savaşın uzama ihtimali, Washington'da siyasi fırtına yarattı. Demokrat senatörler, kapalı brifing sonrası "yerde asker (boots on the ground)" korkusu dile getirdi. Senatör Tim Kaine ve Ruben Gallego, operasyonu "Kongre onaysız, yasadışı savaş" olarak nitelendirdi. CBS News anketine göre Amerikalıların çoğunluğu "Trump yönetiminin hedefleri yeterince açıklamadığını" düşünüyor, yarısı ise çatışmanın "aylar hatta yıllar" sürebileceğini öngörüyor.






MAGA tabanında bile bölünme var. Bazı Trump destekçileri "America First" ilkesine aykırı bulduklarını, enerji fiyatlarındaki yükselişin orta sınıfı vuracağını söylüyor. Fox News ve AP'nin haberlerine göre Trump, bu eleştirilere "savaş planı eleştirisi" diyerek karşılık verdi ancak kamuoyu "operasyonun ABD'yi daha güvensiz hale getirdiğini" düşünüyor. Kuveyt'teki ABD üssüne yönelik İran saldırısında, 6 ABD askerinin öldüğünün açıklanması üzerine tepkiler daha da sertleşti.






ABD'de enflasyon endişesi var

Savaşın dördüncü günü geride kalırken İran'ın misilleme saldırıları (Dubai'deki ABD konsolosluğu dahil Körfez hedefleri) devam ediyor. Trump, Hürmüz Boğazı'nda tankerlere donanma eskortu emri verdi, bu da küresel petrol ticaretini tehdit ediyor. ABD'de benzin fiyatları rekor kırarken, uzmanlar "uzun savaş senaryosunda enflasyonun kontrolden çıkabileceği" konusunda uyarıyor.

Trump yönetimi henüz net bir "çıkış stratejisi" sunmadı. İran ise "uzun savaşa hazırız" mesajı veriyor. Beyaz Saray kaynakları, "hedefler tamamlanana kadar" devam edileceğini belirtirken, Capitol Hill'de "yetki tartışması" ve "maliyet hesapları" ön plana çıkıyor.

ABD'de savaş karşıtı protestoların başladığı, Kongre'de ise acil oturum taleplerinin arttığı belirtiliyor. Amerikan kamuoyu, Trump'ın "hızlı zafer" vaadinden "uzun savaş" uyarısına geçişini yakından izliyor.