Şişmanlar ve kalp hastalarını güneş çarpıyor
31.07.2002 00:00:00
Acil Tıp Derneği Başkanı Ülkümen Rodoplu, sıcak çarpmasında, şişmanlar, kalp ve damar hastaları, ileri ve küçük yaş grubundakiler ile sporcular, madenciler, itfaiyecilerin risk grubunda olduğunu bildirdi. Rodoplu, aşırı sıcaklar nedeniyle Türkiye'de, başta yaşlılar ve kalp hastaları olmak üzere birçok kişinin hayatını kaybettiğini ancak, bu nedenle yaşanan ölüm olguları hakkında doğru kayıt tutulamadığı veya tanı konulamadığından gerçek istatistiki veriler bulunmadığını belirtti. Vücut sıcaklığının, vücudun çalışmasına bağlı oluşan ısı ile birlikte çevrenin etkisiyle kaybedilen veya alınan ısıya ve bunların arasındaki dengeye bağlı olduğunu anlatan Rodoplu, vücut sıcaklığı artınca cilde gelen kan akımının arttığını, ardından terlemenin başladığını bildirdi. Terlemenin, en iyi serinleme yolu olduğunu kaydeden Rodoplu, 1 litre terleme ile 600 kalorilik ısı kaybedildiğini bildirdi.
Güneş çarpmasına yol açan nedenlerSıcak çarpmasını hazırlayan üç önemli faktörü, vücut iç sıcaklık artışı, dış ortamda sıcaklık artışı, sıcaklığın etkilerini azaltabilmeyeteneğinin kaybolması olarak açıklayan Rodoplu, vücut iç sıcaklığı artışına neden olan en önemli faktörlerin, fiziksel aktivite, yüksek ateş ile seyreden hastalıklar ve bazı ilaçlar olduğunu söyledi. Dış sıcaklık artışının en önemli nedenleri arasında, sıcak hava dalgası, güneş ışınlarına uzun süre maruz kalma, çok katlı binaların üst katlarında yaşamayı sayan Rodoplu, sıcaklığın etkilerini azaltabilme yeteneğinin azalmasının ise sıvı kaybına bağlı vücudun kuruması olduğunu belirtti.
Rirsk faktörleri Rodoplu, sıcak çarpması için risk faktörlerini şöyle sıraladı: "Sıvı kaybına bağlı vücudun kuruması, şişmanlık, kalın giyecekler, fiziksel performans düşüklüğü, kalp ve damar hastalıkları,cilt hastalıkları (yanık, egzema, sedef, ter bezi bozuklukları), ilerive küçük yaş grubu, hareketsizlik, alkolizm, ilaçlar (kokain, amfetamin, opiatlar, antipsikotikler, antikolinerjikler, kalsiyum kanal blokerleri, beta blokerler, diüretikler, sempatomimetikler), uzun süre ısıya maruz kalanlar (sporcular, nöbetçi askerler, madenciler, itfaiyeciler, afet iyileştirme çalışanları)."
Sinir sistemi bozukluğuSıcak çarpması tablosunun, gerçek vücut sıcaklığının 41 santigrat dereceyi aşması, santral sinir sistemi (SSS) bozukluğu ve terleyememe (anhidrosis) görülmesi olduğunu söyleyen Rodoplu, terleme kaybının hersıcak çarpması olgusunda görülmeyebileceğini bildirdi.
SSS bozukluğu görülen her olgunun önemli olduğunu ve "sıcak çarpması" olarak değerlendirilerek hemen tedaviye başlanması gerektiğini vurgulayan Rodoplu, bu gibi bir durumda birçok organın aynı anda tutulduğunu ve ölüm oranının çok yüksek olduğunu belirtti. Rodoplu, SSS ile ilgili hastada, tuhaf davranışlar, nöbet ve koma görülebileceğini, tüm olgularda ortak bulgunun beyin ödemi olabileceğini bildirdi. 42 santigrat derecede üzerindeki vücut sıcaklıklarında SSS bozukluğu görüldüğünü, olguların bir kısmında erken dönemde terleme görülebileceğini, sonuçta belirgin sıvı kaybına ve ter bezi bozukluğuna bağlı olarak terleyememe geliştiğini kaydetti. Sıcak çarpması görülen hastanın sıcak ortamdan uzaklaştırılmasını,yatırarak veya oturtarak dinlendirilmesini öneren Rodoplu, "Hastanın üzerindeki fazla giysileri çıkarın, uzanmasını sağlayın. Bilinci yerinde değilse kesinlikle ağzından sıvı vermeyin. 30 dakika içinde iyileşme görülmezse, bilinci bulanıklaşırsa ve vücut ısısı düşmezse, hastayı en kısa sürede hastaneye ulaştırın" diye konuştu.
Güneş çarpmasına yol açan nedenlerSıcak çarpmasını hazırlayan üç önemli faktörü, vücut iç sıcaklık artışı, dış ortamda sıcaklık artışı, sıcaklığın etkilerini azaltabilmeyeteneğinin kaybolması olarak açıklayan Rodoplu, vücut iç sıcaklığı artışına neden olan en önemli faktörlerin, fiziksel aktivite, yüksek ateş ile seyreden hastalıklar ve bazı ilaçlar olduğunu söyledi. Dış sıcaklık artışının en önemli nedenleri arasında, sıcak hava dalgası, güneş ışınlarına uzun süre maruz kalma, çok katlı binaların üst katlarında yaşamayı sayan Rodoplu, sıcaklığın etkilerini azaltabilme yeteneğinin azalmasının ise sıvı kaybına bağlı vücudun kuruması olduğunu belirtti.
Rirsk faktörleri Rodoplu, sıcak çarpması için risk faktörlerini şöyle sıraladı: "Sıvı kaybına bağlı vücudun kuruması, şişmanlık, kalın giyecekler, fiziksel performans düşüklüğü, kalp ve damar hastalıkları,cilt hastalıkları (yanık, egzema, sedef, ter bezi bozuklukları), ilerive küçük yaş grubu, hareketsizlik, alkolizm, ilaçlar (kokain, amfetamin, opiatlar, antipsikotikler, antikolinerjikler, kalsiyum kanal blokerleri, beta blokerler, diüretikler, sempatomimetikler), uzun süre ısıya maruz kalanlar (sporcular, nöbetçi askerler, madenciler, itfaiyeciler, afet iyileştirme çalışanları)."
Sinir sistemi bozukluğuSıcak çarpması tablosunun, gerçek vücut sıcaklığının 41 santigrat dereceyi aşması, santral sinir sistemi (SSS) bozukluğu ve terleyememe (anhidrosis) görülmesi olduğunu söyleyen Rodoplu, terleme kaybının hersıcak çarpması olgusunda görülmeyebileceğini bildirdi.
SSS bozukluğu görülen her olgunun önemli olduğunu ve "sıcak çarpması" olarak değerlendirilerek hemen tedaviye başlanması gerektiğini vurgulayan Rodoplu, bu gibi bir durumda birçok organın aynı anda tutulduğunu ve ölüm oranının çok yüksek olduğunu belirtti. Rodoplu, SSS ile ilgili hastada, tuhaf davranışlar, nöbet ve koma görülebileceğini, tüm olgularda ortak bulgunun beyin ödemi olabileceğini bildirdi. 42 santigrat derecede üzerindeki vücut sıcaklıklarında SSS bozukluğu görüldüğünü, olguların bir kısmında erken dönemde terleme görülebileceğini, sonuçta belirgin sıvı kaybına ve ter bezi bozukluğuna bağlı olarak terleyememe geliştiğini kaydetti. Sıcak çarpması görülen hastanın sıcak ortamdan uzaklaştırılmasını,yatırarak veya oturtarak dinlendirilmesini öneren Rodoplu, "Hastanın üzerindeki fazla giysileri çıkarın, uzanmasını sağlayın. Bilinci yerinde değilse kesinlikle ağzından sıvı vermeyin. 30 dakika içinde iyileşme görülmezse, bilinci bulanıklaşırsa ve vücut ısısı düşmezse, hastayı en kısa sürede hastaneye ulaştırın" diye konuştu.
